Waarom Koerden in Syrië én Nederland zich zorgen maken om hun toekomst

Maar wat is er dan precies op dit moment aan de hand in Syrië? We vroegen het aan oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen, hij bracht de afgelopen 20 jaar veel tijd door in het land.

Nieuwe regering

"Er is sinds een jaar en nieuwe regering", begint Melissen over de situatie na de val van het Assad-regime. "De nieuwe regering wil nu de macht over het hele land hebben." Dit zorgt voor frictie met het Koerdisch leger, ook wel de SDF.

De Koerden vochten jarenlang tegen het regime van Assad en wisten hun eigen stukje land te veroveren, Koerdistan. De angst is nu dat dit - en hun leger - kan worden afgenomen. Melissen: "Er is een deel van het land waar de Koerden zitten, en die hebben hun eigen leger. Maar dat wil de nieuwe overheid niet, die wil gewoon dat alles onder hun bewind komt."

Kamp al-Hol verlaten

Spanningen veroorzaakt door deze machtsstrijd liepen van de week vooral in het noordwesten van Syrië hoog op. De SDF heeft daar een kamp: al-Hol. In dit kamp verblijven duizenden mensen, maar voornamelijk vrouwen en kinderen van IS-verdachten.

"Dat kamp was de afgelopen jaren eigenlijk een mini kalifaat met een hek eromheen", omschrijft de oorlogsverslaggever. "Er zitten mensen die nog steeds in IS geloven en daar ook naar handelen én hun kinderen zo opvoeden." Het zijn mensen die je liever niet weer in bepaalde plekken ziet opduiken, zegt Melissen.

Bewakers op de vlucht

Na de val van het IS-Kalifaat werd het kamp, dat eigenlijk eerst een vluchtelingenkamp was, bewaakt door Koerden. "Die hebben toen heel veel mensen gevangen genomen. IS-strijders en ook hun familie."

Maar nu blijkt uit de laatste berichten dat veel van de bewakers op de vlucht zijn geslagen. Het leger van de overheid is namelijk bezig met een flinke opmars in het gebied. "De Koerden zijn bang voor deze toch wat radicale moslimstrijders, die eigenlijk niks met hun hebben", legt Melissen uit over de nieuwe regering en waarom de bewakers zijn gevlucht.

'IS light'

De oorlogsverslaggever omschrijft deze nieuwe regering als een 'IS light'. "Het zijn voormalige jihadisten en dus hebben die misschien meer sympathie voor de mensen die gevangen worden gehouden dan voor de Koerden", denkt hij.

De kans dat er nu vrouwen en kinderen vrij worden gelaten uit het kamp is niet ondenkbaar, schat Melissen in. "Maar we weten eigenlijk niet wat nu de gevolgen zullen zijn. Wat gaat de nieuwe overheid daarmee doen?", vraagt hij zich af.

Syrië staat voor dilemma

De nieuwe regering staat voor een dilemma, lijkt het. "Want aan de ene kant is er het Westen dat wil dat die mensen gevangen blijven zitten. En de nieuwe regering van Syrië, die is inmiddels ook bevriend is met het Westen."

De huidige president van Syrië én de voormalige al-Qaeda-strijder, Ahmed al-Sharaa , was in november nog te gast in het Witte Huis. "Dus misschien is er nu ook wel druk vanuit het Westen om te zeggen: nou jongens, jullie mogen niet die hekken open zetten."

Vasthouden of loslaten?

Maar aan de andere kant is er dus de sympathie voor de IS-strijders en -aanhangers. En dat geldt niet alleen voor die in het kamp, maar wellicht ook voor die in de gevangenis, zegt de oorlogsverslaggever. "De strijders zelf zitten in gevangenissen."

En dus is de vraag voor de regering nu: wat gaan we dan doen met die gevangenen? "En of ze vinden dat die mensen nog steeds gevangen moeten zitten? Of dat ze denken: die kunnen we wel gebruiken in ons eigen leger, dit soort mensen."

Reële angst

Die laatste gedachte is wat de Koerden in Syrië én Nederland angstig maakt, weet Melissen. "Want de Koerden hebben vroeger gevochten tegen ook deze nieuwe machthebbers", herhaalt hij. "Ze zijn bang dat jihadisten nu weer namens de regering de macht overnemen."

"Ze zijn bang dat ze weer gediscrimineerd zullen worden en een moeilijk leven zullen krijgen. Veel moeilijker dan die afgelopen jaren." En dat is een reële angst, zegt de oorlogsverslaggever.