Veroorzaakt de wooncrisis dat we vaker op ongezonde plekken wonen? 'Duidelijke botsing van belangen'
Geen nieuwe huizen bouwen in de buurt van geitenhouderijen: dat advies geven de Gezondheidsraad en wetenschappers al een tijd aan gemeenten. Maar het gebeurt nog volop, mede door de woningnood. "Volksgezondheid delft het onderspit."
Het verhaal is niet nieuw: in 2017 waarschuwde de GGD al dat wonen in de buurt van geitenhouderijen tot gezondheidsproblemen kan leiden. Het advies was daarom om in een straal van 2 kilometer geen huizen te bouwen.
Botsing van belangen
Maar gemeenten slaan dit advies dus in de wind. Sindsdien zijn - mede door de wooncrisis - al 50.000 bouwvergunningen afgegeven in de buurt van geitenhouderijen, blijkt uit onderzoek van NRC, Follow The Money en Omroep Gelderland.
"Je ziet hier een duidelijke botsing van belangen", zegt milieu-epidemioloog Lidwien Smit van de Universiteit Utrecht. Zij doet al sinds 2009 onderzoek naar de gezondheidsrisico's rondom geitenhouderijen.
Duidelijke resultaten
Smit ziet duidelijke resultaten. "Binnen de 500 meter hebben mensen een 73 procent hogere kans op longontsteking vergeleken met mensen die op meer dan 500 meter wonen." Ga je verder van de geitenhouderij, dan begint de kans af te nemen. "Binnen 1 kilometer is de kans nog 19 procent hoger."
Ze benadrukt dat deze cijfers de uitkomst zijn van jarenlange studies en van gecombineerd onderzoek van universiteiten, het RIVM en het Nivel.
Fabrieken en zware industrie
Tegelijk snapt ze ook dat wethouders onder druk staan om meer huizen te bouwen. "Ik begrijp dat het voor wethouders een hele moeilijke afweging is, maar je ziet hier een duidelijk risico voor de gezondheid. Ik vind het dan moeilijk te begrijpen dat die keuze dan wordt gemaakt. Ik vind dat je gezondheid op één moet zetten."
In Nederland delft volksgezondheid vaak het onderspit.milieu-epidemioloog Liedwin Smit
Smit ziet dat in het dichtbevolkte Nederland gezondheid op meer plekken in het gedrang komt, bijvoorbeeld in de buurt van fabrieken en zware industrie. "Denk aan de pfas-uitstoot van Chemours, Tata Steel of de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen rondom Chemelot. In Nederland delft volksgezondheid vaak het onderspit."
Politieke afweging
Ze gaat verder: "In dit soort discussies wordt vaak gezegd 'we weten het nog niet helemaal zeker', dus er moet nog extra onderzoek gedaan worden."
Ze vindt dat volksgezondheid meer aandacht verdient, maar erkent dat je gezondheidsrisico's in Nederland nooit terug kan brengen naar nul. "Hoeveel risico je accepteert, dat is een politieke afweging."
Nieuwe huizen of gezonde omgeving?
In Maasdriel wordt op enkele honderden meters van een geitenhouderij een nieuwe woonwijk gebouwd. Verantwoordelijk wethouder Michiel Alexander de Raaf vindt het een lastige afweging.
"Dit is inderdaad een zorgelijke situatie. Met gezondheid gaan we niet lichtzinnig om. We hebben er goed over nagedacht in de gemeenteraad." Hij heeft ervoor gekozen om de belangen van nieuwe huizen zwaarder te laten wegen dan de gezondheidsrisico's.
Moeilijk dilemma
"We kijken ook naar de leefbaarheid", vertelt hij verder. "De ruimte is hier beperkt en we moeten de woningcrisis het hoofd bieden. Er wonen hier mensen op zolder bij hun ouders die heel graag een woning willen."
Hij spreekt van een moeilijk dilemma en vraagt om hulp. "Daarom snak ik ook echt naar die landelijke wetgeving, want die kan mij helpen om juist dat morele dilemma in de gemeenteraad op te lossen."