'Val je nou op mannen of vrouwen?' Biseksuele Joris (57) laat zich niet meer in een hokje duwen

"Ik weet eigenlijk al sinds mijn 13de dat ik mannen ook aantrekkelijk vind", vertelt Joris. "Maar het zorgde wel altijd voor veel verwarring." Als biseksuele man weet hij daarom als geen ander hoe het voelt om veroordeeld te worden voor het feit dat je op meer dan één geslacht valt. Het is volgens hem iets waar meer biseksuelen mee worstelen.

Oogje op John Travolta

In zijn tienerjaren had Joris, net als alle hetero jongens, vriendinnetjes. "Vanaf mijn 17de tot aan mijn 22ste had ik zelfs een lange relatie met een meisje", vertelt hij. Maar ook toen voelde hij zich diep van binnen al aangetrokken tot mannen.

"Ik logeerde vroeger regelmatig bij mijn nichtje en zij had een poster van Grease in haar slaapkamer hangen. Ze zei dan: 'Nou, dan ben jij verliefd op Olivia Newton-John en dan ben ik verliefd op John Travolta.' Maar het enige wat ik dacht was: 'Hoezo kan ik niet ook verliefd zijn op John Travolta? Ik vind hem ook een lekker ding."

Geen probleem

"Dus dat is voor mij altijd heel voelbaar geweest." Joris sprak daar dan ook altijd openlijk over met zijn familie en vrienden. "In mijn gezin was het totaal geen probleem, ik vond het niet lastig om dat te vertellen. Het was meer gewoon een mededeling. Echt een reactie die je hoopt als je uit de kast moet komen", vertelt hij trots.

Ook de vrouwen waarmee hij in die tijd datete, wisten dat Joris biseksueel was. "In mijn directe omgeving was het uit de kast komen niet ingewikkeld", benadrukt hij. De worsteling had altijd veel meer te maken met de mensen die verder van hem stonden én met het beeld wat Joris van zichzelf had.

Wantrouwen

Aan biseksueel zijn, hangt namelijk nogal een oordeel, merkte Joris toen hij vanaf zijn twintigste actief met vrouwen én mannen ging daten."Er ontstaat bij anderen soms een soort van wantrouwen wanneer je daar eerlijk over bent", legt hij uit. "Want op het moment dat ik dan zei dat ik met een vrouw was, zei men: 'Maar je vindt mannen toch aantrekkelijk?'"

Ging hij op date met een man, dan vertelde hij ook over zijn eerdere relaties met vrouwen. "En die zeiden dan: 'Huh, maar hoezo ben jij dan met een vrouw geweest? Durfde je niet uit de kast te komen?'." In die reacties zaten vaak een impliciet oordeel, zegt Joris. "En daar heb ik heel lang mee geworsteld, ook omdat het voor mezelf heel verwarrend was."

'Wat ben ik nou?'

Soms vroeg Joris zichzelf dan af: wat ben ik nou? De hokjes waar wij elkaar als mensen in stoppen, voelde voor Joris op dat soort momenten juist fijn. "Want ik wilde mijzelf het liefst ook in een hokje plaatsen. Ik wilde een antwoord hebben op de vraag over mijn seksualiteit", legt hij uit. "Niet alleen voor mijzelf, maar ook voor mijn omgeving."

"Mensen hebben toch ergens wel de verwachting dat ik een keuze ging maken. In de gayscene is de acceptatie bijvoorbeeld wel groter." Maar vaak wordt biseksualiteit toch wel gezien als een proces dat hoort bij uit de kast komen, volgens Joris. "Zo van; 'ja, je zegt bi, want dat is makkelijker (dan zeggen dat je homo bent, red.).' De volgende stap zou dan moeten zijn dat je uiteindelijk wel homo bent."

Geheimzinnig doen

Want dat mannen fluïde kunnen zijn in hun seksualiteit wordt niet overal in de maatschappij geaccepteerd, vindt Joris. "En dat doet best wel veel pijn. Toen ik bijvoorbeeld op datingsites zat, werd ik zo vaak benaderd door hetero mannen die zeiden: 'Ik zou wel wat ervaring willen opdoen met een man.'"

"Dan dacht ik: 'Wauw, wat heftig dat zoveel mannen hiermee worstelen. En dat het zo in het geheim moet, puur omdat wij met elkaar afspreken dat het 'not done' is."

Niet welkom voelen

Dat gevoel dat Joris beschrijft, speelt bij meer mensen uit de lhbti+-gemeenschap. Uit recent onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel blijkt namelijk dat een ruime meerderheid (70 procent) van de gemeenschap denkt dat het in Nederland een probleem is om hun geaardheid in het openbaar te laten zien.

Lhbti+'ers voelen deze weerstand vooral vanuit religieuze en extreemrechtse hoeken, maar ook vanuit de manosphere, een online subcultuur waarin traditioneel naar mannelijkheid en genderverhoudingen wordt gekeken. Bijna drie kwart (73 procent) van de lhbti+'ers denkt dat de populariteit van de manosphere invloed heeft op de houding tegenover hen.

Geen rem op homofobie

Ook voor Joris werd het vooral in de jaren dat hij met een vrouw was getrouwd maar al te duidelijk dat die acceptatie waar hij naar verlangde niet vanzelfsprekend was. "In de tijd dat ik lang in een heterorelatie zat en alleen binnen mijn gezin uit de kast was, zat ik ook heel lang in een omgeving waar men geen rem voelde om homofobe uitingen te maken."

"Dit gaf mij een eerlijke blik op hoe men over homoseksualiteit denkt én praat in afwezigheid van queer mensen." Het is een ervaring die meer bi-mensen in een heterorelatie delen, zegt hij. "En het kan heel eenzaam en isolerend werken doordat je continu wordt bevestigd in het idee dat homoseksualiteit 'niet goed' of 'minder' is."

Met heel veel moed

"Het is iets wat hard binnenkomt als je je hier al onzeker over voelt en nog in de kast zit", gaat hij verder. "Die continue afwijzing in het dagelijkse leven heeft voor mij lange tijd enorm remmend gewerkt om me kwetsbaar op te stellen."

Het duurde, mede daardoor, 40 jaar voordat Joris besloot om zijn biseksualiteit niet langer te verbergen. "Na het overlijden van mijn vrouw, kreeg ik opnieuw een relatie met een vrouw. Zij was heel bijzonder voor mij, omdat zij mij stimuleerde om echt mezelf te zijn. Ik ben nu 57, maar ik ben dat dus pas op mijn 54ste echt gaan doen, want daar is wel echt heel veel moed voor nodig."

Authentieker leven

Voelde de afgelopen 4 decennia waarin je niet jezelf kon zijn dan als verloren jaren? "Nee", antwoordt Joris na lang nadenken. "Ik heb heel veel mooie relaties gehad en ik heb ook gewoon een heel mooi leven gehad in die periode."

Wel merkt hij dat hij authentieker is geworden. "En nu ik dit 'geheim' niet meer heb, merk ik ook hoe dat doorwerkte in mijn vriendschappen met mannen. Ik vond dat soort vriendschappen altijd vrij ingewikkeld, omdat ik het gevoel had dat ik iets bij me droeg wat niet mannelijk was. Ik twijfelde toen heel erg of ik zelf wel een echte man was en durfde ook niet over te praten."

'Zichtbaarheid is juist goed'

Wat Joris nu voor zichzelf weet is dat "seksualiteit eigenlijk een schaal is van homo naar hetero en dat iedereen zich daar ergens tussenin begeeft. Tuurlijk, ik ken veel homo's die er echt niet aan moeten denken om intiem te zijn met een vrouw. En ja, ik ken ook hetero mannen die dat hebben bij de gedachte dat ze met een man zouden moeten zoenen. Dus die twee uitersten die bestaan zeker, maar er zit ook heel veel tussenin."

De mensen die niet aan de uiteinden van dat spectrum zitten, verdienen meer zichtbaarheid, vindt hij. "Het kan een hele grote bijdrage leveren aan acceptatie." Zelf draagt hij daaraan bij door in het openbaar affectie tonen aan zijn huidige partner, een man. "Ik voel geen remming daarin, ik voel me vrij om dat te doen. Ik gun iedereen die niet openlijk zichzelf durft te zijn die vrijheid, want het is al een hele stap voor bijvoorbeeld pubers om uit de kast te komen", benadrukt Joris. "Geef ze dan ook een veilige plek om dat te doen."