Steeds meer problemen door droogte: sproeiverbod in delen van Brabant, ook Gelderland volgt mogelijk

In Midden -en Westbrabant gaat vanaf morgenochtend een urenverbod in op het sproeien met oppervlaktewater. Het gebied worstelt met extreme droogte en de lage waterstanden in de Maas en Rijn. Het verbod geldt dagelijks van 9 uur 's ochtends tot 9 uur 's avonds.

Grenzen bereikt

"Dit urenverbod laat zien dat de grenzen van het waterverbruik echt bereikt zijn", zegt dijkgraaf Joris Bengevoord van het waterschap Brabantse Delta. "We proberen als waterschap het water dat er nog is zo eerlijk mogelijk te verdelen binnen de mogelijkheden die we hebben."

Overdag is de vraag naar water het grootst. Door het gebruik tijdens deze piekuren te beperken, krijgt het watersysteem de tijd om zich te herstellen en kan het waterpeil weer stijgen. Bovendien is beregenen in de avond en nacht veel effectiever, omdat er dan minder water verdampt.

Hoge uitzonderingen

"We moeten dit samen doen", gaat Bengevoord verder. Hij roept daarom iedereen op om uiterst zuinig met water om te gaan.

Wel maakt het waterschap een paar uitzonderingen voor situaties waarin water direct noodzakelijk is, vertelt hij. "Het koelen van fruitboomgaarden, drinkwater voor vee, het blussen van branden en het vullen van spuitwagens mag wel doorgaan", legt de dijkgraaf uit.

Vispassages dicht

Om daarnaast nog meer water in het gebied vast te houden, sluit het waterschap momenteel ook een groot deel van de vispassages af. "Er stroomt via die passages namelijk ongemerkt veel water weg", vertelt Bengevoord.

"Omdat vissen deze passages vooral in het voorjaar gebruiken om zich voort te planten, heeft deze tijdelijke sluiting in de zomer gelukkig weinig gevolgen voor hen. Wel helpt het ons enorm om de waterstand voor álle planten en dieren in de sloten en beken op peil te houden."

'We hebben elke liter nodig'

Ook in Gelderland is de situatie door de aanhoudende droogte inmiddels kritiek. "We hebben vanmiddag droogteoverleg. Er zit ook hier een onttrekkingsverbod aan te komen en dan mag ook hier geen oppervlaktewater meer onttrokken worden", zegt droogte-expert Jan Polman van het Waterschap Rijn en IJssel.

"We hebben elke liter water nodig om de waterkwaliteit in het stedelijk gebied van Zutphen voldoende te houden", zegt Polman terwijl hij naast een drooggevallen beek staat. Deze dient als toevoerleiding naar een gemaal. Waar een paar weken geleden nog een dikke meter water stond, is nu nagenoeg niets meer over. "Dit is deels verdamping door de hittegolf met temperaturen richting de 40 graden, maar het komt ook doordat het water wegstroomt naar de IJssel."

Geen afvoer meer

"De IJssel staat nu zo extreem laag dat hij het grondwater en het water uit de omliggende beken via de ondergrond naar zich toe slurpt", legt Polman verder uit. "Het heeft een enorm aanzuigende werking."

De afvoerloosheid - ook wel het gebrek aan waterverplaatsing in een beek, rivier of sloot - en de droogval nemen in Gelderland heel erg sterk toe. "Op dit moment wordt er op maar liefst 50 procent van al onze meetlocaties helemaal geen afvoer meer gemeten. Dat geeft wel aan hoe hard het achteruit holt."

Klimaatverandering

Even verder wijst Polman op een witte streep op de helling van de beek, die de normale waterstand markeert. "Droogte en extreme neerslag zijn de twee uitersten van de klimaatverandering, en we zien ze steeds vaker samen optreden."

"Het is nu het vijfde of zesde jaar sinds 2018 dat we als waterschap al aan het begin van de zomer met dit soort extreme omstandigheden kampen", stelt Polman. De droogte-expert aanschouwt de situatie met grote zorg.

Vis-EHBO

"We hebben de afgelopen dagen helaas al dode vissen moeten ruimen." Om te redden wat er te redden valt, is er een 'EHBO-post voor vissen' ingericht, vertelt de droogte-expert.

"Omdat het water niet meer vastgehouden kan worden, worden vissen hier handmatig met netten gevangen en overgeplaatst naar dieper water. Ook moeten overleden vissen snel worden geruimd om verdere vervuiling van het resterende water te voorkomen."