Spoedpost verdient flink aan gewone zorg buiten kantooruren: verzekeraar stopt met vergoeden

Als huisarts kun je flink geld verdienen door een eigen spoedzorgpost te beginnen en daar buiten kantoortijden niet alleen spoedklachten te behandelen maar ook gewone klachten zoals keelpijn of een knieblessure. Voor spoedzorg kan namelijk een tarief worden gerekend dat 5 keer hoger is dan overdag, maar dit is wel bedoeld voor zorg die niet kan wachten tot normale kantooruren. EenVandaag berichtte hier al eerder over, nu komen verzekeraars in actie.

Meer posten

2 jaar geleden ging het nog om 2 particuliere spoedposten in Rotterdam en twee posten die daar in ontwikkeling zouden zijn. Nu is er nog eentje over in Rotterdam en is er in een andere regio nog zo'n soort particuliere post, laat een andere verzekeraar ons weten. Een landelijk overzicht van dit soort posten is er niet. En er zijn geen speciale regels of voorwaarden voor dit soort particuliere posten. De particuliere spoedpost van wie de zorg nu niet meer vergoed wordt door CZ is spoedpost Zuidplein in Rotterdam.

Marie-Nell van der Heijden gaat bij CZ over de inkoop van huisartsenzorg. Ze legt uit wat er mis is met dit soort particuliere posten. "Voor je normale klachten ga je naar je eigen huisarts tussen 8 uur 's ochtends en 17 uur 's middags en bij spoed is er door je eigen huisarts iets geregeld, namelijk de huisartsenpost."

Regionale samenwerking

Binnen die gewone huisartsenposten werken huisartsen in een regio samen om te zorgen dat de mensen die bij hen staan ingeschreven 24/7 zorg kunnen krijgen. Na kantooruren is dat alleen bij spoedklachten, dus niet bij iets dat kan wachten tot de volgende dag. De particuliere post doet niet mee in die samenwerking en is alleen geopend in de avond en in het weekend. De nachten laten zij over aan de collega's van de huisartsenpost.

Van der Heijden: "Deze particuliere praktijk doet niet mee in de samenwerking. Daarnaast zeggen ze spoedzorg te verlenen en wij vermoeden dat het hier niet gaat om spoedzorg, maar om reguliere huisartsenzorg die gewoon overdag kan plaatsvinden. Dat heeft ook nog eens het effect dat het de zorg onnodig duur maakt."

Vijf keer zo duur

Hoe dat kan, blijkt uit de tarievenlijst: een gewoon consult van 20 minuten of langer in de huisartsenpraktijk overdag is rond de 26 euro. Voor zo'n consult in de avond-, nacht- en weekenduren kunnen particuliere huisartsenposten 135 euro vragen. 5 keer zo hoog dus.

En omdat huisartsenzorg wordt betaald uit de collectieve zorgpremies en belastingen, betalen we dat dus met z'n allen.

Telefoon staat roodgloeiend

Op een kleine 5 kilometer van spoedpost Zuidplein zit de gewone Huisartsenpost Rijnmond vlakbij het Maasstadziekenhuis. Eén van de huisartsen hier is Corina Koster, zelf praktijkhouder in Ridderkerk. Het is onderdeel van haar werk als huisarts dat ze ook soms meedraait op de spoedpost.

We zijn bij haar op een drukke maandagavond, de telefoons gaan doorlopend. Koster werkt binnen een team van mensen die opgeleid zijn om telefoontjes van patiënten aan te nemen en te beoordelen of het een spoedklacht is. Ze overleggen met elkaar en de aanwezige huisartsen behandelen patiënten direct als het spoed heeft. Soms krijgen de bellende patiënten het advies om zelf iets te doen om de klachten te verminderen of om in kantoortijden hun eigen huisarts te bellen.

Bloedneus

Koster neemt een telefoontje aan van iemand die een bloedneus heeft die maar niet overgaat. Het stelpen is lastig, omdat hij ook bloedverdunners slikt. De man is er rustig onder, maar wil toch graag weten wat hij moet doen. Koster adviseert de man om nog eens goed te snuiten en een kwartier voorovergebogen te gaan zitten. Na 15 minuten zal zij terugbellen en als het dan nog steeds bloedt, kan hij naar de huisartsenpost komen voor een 'neus-tampon'.

Het is maar een voorbeeld van de vele telefoontjes die ze krijgt. Koster: "Het is echt heel druk en hard werken. We worden heel veel gebeld, heel veel mensen doen een appèl op de Huisartsenpost Rijnmond en wij zijn steeds bezig om het kaf van het koren te scheiden. Steeds bepalen: welke patiënten moeten we echt zien en bij welke patiënten zijn de klachten zodanig dat we kunnen wachten tot de patiënt overdag naar de eigen huisarts kan."

Honderd telefoontjes

Aan het eind van haar dienst heeft ze tussen de 100 en 120 telefoontjes beoordeeld, zegt Koster, waarbij ze elke keer een zorgvuldige afweging moet maken. Voor haar is het heel frustrerend dat er 'een paar straten' verder een spoedpost is die zegt 'kom maar met alle klachten'."Een deel is wél spoedzorg, ook zij zien kinderen met koorts en mensen met een wond die gehecht moet worden."

"Maar ze zien ook mensen waar wij tegen zeggen: het is heel vervelend, maar neem morgen maar contact op met je huisarts", zegt ze. "Er worden daar 's avonds mensen met langdurige knieklachten gezien, er worden schouderinjecties gegeven, er wordt naar eczeem gekeken, gewoon 's avonds omdat het kan. Zo'n schouderinjectie doe je bij artrose of een slijmbeursontsteking en is echt iets wat je overdag doet. Geen spoed."

Verzekerden benadeeld?

CZ heeft op basis van eigen onderzoek naar de particuliere spoedpost nu besloten de daar geleverde zorg niet meer te vergoeden. Maar worden de verzekerden daarmee niet benadeeld? Van der Heijden van CZ: "Nee want onze verzekerden die in de avond gezien zijn bij deze solopraktijk zijn allemaal ingeschreven bij een eigen huisarts. En die heeft het gewoon goed geregeld."

"Tussen 8 en 17 kunnen ze namelijk bij de huisarts terecht en daarna bij de gewone spoedpost, dus het is niet nodig om naar deze solopraktijk te gaan. Die huisartsenzorg is al geregeld." Uit het onderzoek van CZ blijkt dat de particuliere post veelal mensen ziet die bij een andere huisarts staan ingeschreven.

Flexibele uren

Maar is het niet iets van deze tijd dat mensen op flexibele tijden naar de huisarts kunnen? Mensen doen ook 's avonds boodschappen en gaan 's nachts naar de sportschool. Daarop is het antwoord van Van der Heijden en Koster hetzelfde: dat natuurlijk mooi zou zijn, zeggen ze allebei, maar dan wel tegen het gewone tarief en niet het spoedtarief.

Hoogleraar huisartsenzorg Marco Blanker is ook kritisch op het verdienmodel dat de particuliere posten lijken te hanteren. "Ik vind het jammer dat dit soort solo-posten ontstaan want het benadeelt patiënten volgens mij. Die hebben er namelijk baat bij om een vaste huisarts te hebben", zegt hij.

Slecht voor zorgkosten

Blanker wijst op onderzoek waaruit blijkt dat huisartsen die een patiënt niet kennen, vaker dingen doen dan de eigen huisarts. Denk aan: sneller antibiotica geven en aanvullende diagnostiek.

"Dan is de patiënt op korte termijn tevreden, maar op de lange duur is onnodige zorg bij een andere huisarts niet goed voor de patiënt", vertelt hij. "En het is slecht voor de zorgkosten, want als je met een gewone verkoudheid een factor 10 erbij doet, dat vind ik schokkend. Mensen met een gewone verkoudheid horen daar niet."

Wel degelijk spoedzorg

Spoedpost Zuidplein heeft niet gereageerd op herhaalde verzoeken van EenVandaag om hun kant van het verhaal te belichten. Of om een toelichting te geven bij een vacature waarin zij waarnemend huisartsen zoeken die een hoger uurtarief verdienen naarmate ze meer patiënten behandelen. Op de huisartsenpost krijgen de huisartsen een vast uurtarief, bij de particuliere post wordt je dus beloond voor het behandelen van meer patiënten. Zij krijgen op deze manier een financiële prikkel om meer mensen te zien en de drempel voor wat spoed is, te verlagen.

Eerder liet een medewerker van de particuliere spoedpost weten dat patiënten erg tevreden zijn en dat dit in de reviews te lezen is. Ook stelde zij dat ze een doelgroep hebben waarbij vaak een taalbarrière aanwezig is en voor wie de toegang tot zorg vaak lastiger is.

Rechter kijkt ernaar

De vraag is hoe dan ook: mag dit? Daar zal de rechter zich later dit jaar over buigen. De belangrijkste vraag zal zijn of er nou wel of geen reguliere zorg wordt geleverd tegen de hoge spoedtarieven. CZ meent duidelijk dat dit het geval is en weigert de zorg nog te vergoeden: "We hebben niet zomaar die beslissing genomen en vermoeden dat het hier voor een groot gedeelte gaat om de behandeling van klachten die ook kunnen wachten tot de volgende dag bij de eigen huisarts."

CZ is niet de enige verzekeraar die optreedt tegen dit soort particuliere spoedposten. Ook Zilveren Kruis is verwikkeld in een juridische procedure met de post op Zuidplein waarbij ze een bedrag van meer dan twee ton (€ 233.599,82 euro) terugvorderen voor onterechte gedeclareerde zorg in 2024. Ook daar draait het om het leveren van reguliere zorg tegen spoedtarieven.

'Zorgverzekeraars moeten alert zijn'

Hoogleraar Marco Blanker spreekt de verzekeraars ook aan omdat zij nu eenmaal het contract sluiten met zo'n post wanneer iemand zoiets wil beginnen. "We hebben het Co-med debacle gehad, ik had gehoopt dat daarvan geleerd was. Zorgverzekeraars moeten echt alert zijn op dit soort initiatieven. Dus als je een particuliere spoedpost wil beginnen in een regio waar allang een gewone huisartsenpost is dan is dat sowieso verdacht."

Regels waarmee er bijvoorbeeld voorwaarden gesteld kunnen worden aan dit soort particuliere posten zijn er niet. De Nederlandse Zorgautoriteit laat weten in overleg met onder meer Zorgverzekeraars Nederland en de Landelijke Huisartsenvereniging de regelgeving rondom dit soort praktijken tegen het licht te gaan houden.