Rijk bepaalt steeds meer over woningbouw: waarom het toch ook uitmaakt wat je in gemeenteraadsverkiezingen stemt
In zowat alle Nederlandse gemeentes is het woningtekort een belangrijk onderwerp. Gemeentes bepalen voor een groot deel hun eigen woonbeleid, maar steeds vaker zitten toenemende landelijke eisen in de weg.
Toch maakt het echt wel uit wat je op 18 maart stemt, zegt woningmarkt-deskundige Peter Boelhouwer: "Kies je voor jongeren of ouderen? Kies je voor huidige of toekomstige bewoners? Wat voor type woningen ga je bouwen? Ga je binnenstedelijk bouwen of aan de randen? Dat zijn allemaal keuzes, die worden verschillend gemaakt door politieke partijen."
Bouwproject Entree
De gemeente heeft dus een flinke vinger in de pap, als het gaat om plannen voor woningbouw, maar dat botst steeds vaker met landelijke regels.
Dat merken ze bijvoorbeeld in het Zuid-Hollandse Zoetermeer. Daar is in 2017 geleden besloten tot het bouwproject Entree: een project in hartje Zoetermeer, waarin 7000 woningen staan gepland. Daarvan zijn er in bijna 10 jaar tijd nul gerealiseerd.
'Te veel vertraging'
Dat teleurstellende resultaat komt onder andere door het feit dat het gebied bestaat uit een verzameling percelen, met elk een andere eigenaar.
Maar het komt volgens de lokale VVD-lijsttrekker Lisette Sandifort ook door landelijke regelgeving: "De Omgevingswet is een mooie stap, maar voor dit soort grote projecten moet er eerst een omgevingsvisie komen, dan omgevingsplannen."
Bezwaarprocedures
"Vervolgens moeten er deelplannen komen", gaat ze verder. "Dat zorgt voor veel vertraging. En we zien nu ook heel veel bezwaarprocedures, tot aan de Raad van State. Die worden vervolgens allemaal ongegrond verklaard, maar die hebben dan wel tot jaren vertraging geleid." Het gaat te langzaam, vindt de VVD'er, die zo snel mogelijk zo veel mogelijk woningen erbij wil.
GroenLinks-PvdA lijsttrekker Rosalie Bedijn wil in Zoetermeer juist meer betaalbare sociale huurwoningen: "Van elke honderd nieuwe gebouwde woningen moeten er minimaal 35 een sociale huurwoning zijn. Voor ouderen, voor jongere starters, voor leraren en agenten." Dat iets wat de landelijke overheid ook wil.
'Sociale huur niet rendabel'
Toch zitten ook hier weer landelijke regels in de weg, zegt deskundige Boelhouwer: "Het Rijk pakt steeds meer regie en pakt steeds meer beleidsvrijheid af van de gemeenten."
"Het Rijk wil dat er tweederde 'betaalbaar' wordt gebouwd: dat is sociale huur en betaalbare koopwoningen. Op heel veel plekken komt dat financieel niet uit. En dan wordt het knijpen: meer woningen toevoegen, kleinere woningen toevoegen, kwaliteit inboeten. En soms komt het helemaal niet van de grond."
Wel iets te kiezen
Inboeten op kwaliteit is juist wat Bedijn niet wil: "Bewoners moeten naar de huisarts kunnen, boodschappen kunnen doen, er moet openbaar vervoer zijn. We bouwen een wijk voor minimaal 100 jaar. Dan wil je niet iets bouwen waar je later spijt van krijgt."
Ondanks de soms knellende landelijke regels, valt er volgens zowel Sandifort (VVD) en Bedijn (GroenLinks-PvdA) bij de Gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart aanstaande zeker iets te kiezen. Sandifort: "Wij als VVD willen zoveel mogelijk woningen, van alle types, zodat er sprake kan zijn van doorstroming." Bedijn: "GroenLinks-PvdA wil juist vooral meer sociale huur. Het moet betaalbaarder!"