Ratten in het lopend buffet: spoedsluitingen restaurants door ongedierte ruim verdubbeld

Het ging de afgelopen weken het hele internet over: een filmpje waarin een groepje ratten een Amsterdams restaurant als lopend buffet gebruikt. Ze klimmen en klauteren over frituurpannen op zoek naar eten, tot verbazing van het langslopende publiek.

Voedselveiligheid

Naar aanleiding van die video ging de NVWA er kijken. Inspecteurs zagen de ratten zelfs uit het plafond vallen en overal lag viezigheid. Voor de inspectiedienst was het duidelijk: deze tent moet dicht.

De NVWA kan zo'n spoedsluiting opleggen als er een risico is voor de voedselveiligheid. Als de problemen zijn opgelost, kan zo'n zaak na een volgende keuring weer open.

Duizenden muizenkeutels

Carlo Assorgia kan erover meepraten. Hij is al ruim 30 jaar horecaondernemer in Den Helder, maar afgelopen najaar ging het mis. Tijdens een bezoek van de NVWA werden duizenden muizenkeutels aangetroffen in zijn restaurant in de haven.

Zijn zaak moest direct dicht. "Ze hebben sporen gevonden in de nok van het pand, dat zo'n 25 meter hoog is", vertelt Assorgia. "Ik denk niet dat ik als horecaondernemer te weinig heb gedaan. Maar als je zegt: het moet echt chirurgisch steriel zoals in een ziekenhuis, dan heb ik te weinig gedaan." Al geeft hij ook toe af en toe een muis in het restaurant te hebben gezien.

'Minder gif, meer overlast'

Voor ongediertebestrijder Patrick Kramer zijn het juist gouden tijden. "Ik denk dat ik al een stuk of vijftig oproepen heb gehad vandaag", vertelt hij aan het begin van de middag. "Voornamelijk van mensen die bellen over ratten en muizen."

Dat het zo druk is, komt volgens hem onder meer door strengere regels die er sinds 2023 zijn. Daardoor is het gebruik van gif sterk verminderd. Want die zogenoemde rodenticiden zijn ook schadelijk. "Door verkeerd gebruik en genetische aanleg zijn die beestjes resistent geworden. Bovendien vergiftigen we met dat gif ook insecten en de rest van het ecosysteem", zegt adviseur Mari Middelkoop van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD).

'We doen het zelf'

Daarom mogen particulieren en horecaondernemers zoals Assorgia ze sowieso niet meer gebruiken. En voor bestrijders als Kramer geldt een streng protocol. Pas als preventiemaatregelen niet goed genoeg werken of als er gevaarlijke schade is, mag hij gif gebruiken.

Daarnaast zorgen bevolkingsgroei, meer schuilplaatsen en meer afval voor meer ratten en muizen volgens Kramer. Middelkoop vindt dat we het onszelf aandoen: "De muis en rat zijn een bio-indicator van de leefomgeving. De rotzooi die we achterlaten zorgt voor de ideale habitat. Eigenlijk doen we het dus zelf."

Gemeentelijke aanpak en fretten

De grote steden erkennen de problematiek. Amsterdam investeert in beter afvalbeheer en geeft trainingen aan ondernemers om panden beter af te sluiten. Rotterdam heeft sinds een paar jaar een stadsbreed voederverbod en pakt 'naastplaatsingen' van afval streng aan met boetes van 192 euro.

Opmerkelijk is de inzet van alternatieve methoden: Rotterdam gaat in de loop van 2026 fretten inzetten om grote populaties op specifieke locaties snel weg te krijgen. Den Haag zegt dat de overlast stabiel lijkt, maar ziet de meeste overlast op plekken met veel afval, groen en water, zoals het centrum.

Oude panden

Ook is volgens Middelkoop voorkomen belangrijk, de adviseur ziet daarom ook een rol voor gemeenten en pandeigenaren. Volgens hem worden vergunningen verleend aan panden die bouwkundig gezien niet geschikt zijn voor horeca. Assorgia zag dit in zijn oude zaak. "Daar had je een systeemplafond met duizend verstopplaatsen. Het is onmogelijk om dat hermetisch af te sluiten."

De oplossing ligt volgens het KAD in strengere eisen aan de vergunning. Er zou een verplichte risico-inventarisatie met een beheersplan voor plaagdieren moeten komen. "Ondernemers moeten vooraf zwart-op-wit aantonen hoe ze omgaan met afval en opslag. Als die afspraken er liggen, kan de handhaving een zaak direct sluiten bij een plaag, net zoals ze dat nu doen bij brandonveiligheid."