Problemen op asielboot Rotterdam houden aan, ook steeds meer kinderen in zorgelijke omstandigheden: 'Lopen blijvende schade op'

Het is een van de grootste vluchtelingencentra in ons land, opvangschip de Silja in Rotterdam. Er worden 2.000 statushouders gehuisvest. Een groot deel van de bewoners, 578 van hen, is nog kind. En nog eens 419 van de bewoners zijn 18 tot 23 jaar en verblijven vaak zonder ouder.

Situatie 'niet normaal'

Vooral over de jonge groep kinderen bestaan bij medewerkers al jaren zorgen. Zoals bij verpleegkundige Joelle* en huisarts Caroline Reincke, die allebei op het schip hebben gewerkt vanuit GZA (Gezondheidszorg Asielzoekers). Zij zijn intussen beiden zeer teleurgesteld gestopt met hun werk.

Joelle had al vrij snel door dat de situatie op de boot niet normaal was. Toen medewerkers gingen turven bleek dat veel kinderen dezelfde klachten hebben. "Maag-darmproblemen, veel kinderen zijn misselijk en hebben slaapproblematiek", vertelt ze.

Fysiek en mentaal

Maar de medewerkers zien ook veel mentale klachten terugkomen, voegt Caroline toe: "Angstklachten, gedragsproblemen en woedeaanvallen." De problemen kwamen op dezelfde manier bij veel van de kinderen terug. "Op een gegeven moment zeiden we: 'Maar dat heeft te maken met het verblijf op deze boot.'"

De zorg wordt verleend vanuit het oude zwembad van het schip, de kamers hebben vaak geen ramen en het is vaak zo dat kinderen zonder hun ouders op een kamer slapen. "Wij vonden dat we daar ons over moesten uitspreken. Dat dit een hele ongezonde situatie is voor kinderen en dat je op deze manier kinderen niet moet opvangen", gaat ze verder. "En al helemaal niet vluchtelingenkinderen."

Permanente schade

En dat is allemaal niet zonder gevolgen, weet de huisarts. "Als we zo langer doorgaan, door ze 1 jaar of 2 jaar op die boot op te vangen, dan durf ik echt te zeggen dat we permanente schade aanrichten. Het is ook bekend dat kinderen hersenschade oplopen, dat er cognitieve stoornissen komen, dat er echt emotionele ontwikkeling verstoord raakt in zo'n situatie."

Ze maakt zich grote zorgen om de kinderen. "Ik vind dat wij daar verantwoordelijk voor zijn. Dus als wij deze kinderen op deze manier opvangen, dan moeten we ook echt naar onszelf kijken", zegt Caroline.

Ook kwetsbare groepen

Ook verpleegster Joelle zit dit dwars. Ze blikt terug: "Het frustreerde dat je goede zorg wil geven, maar dat eigenlijk niet kan doen en daardoor er eigenlijk mijns inziens soms onnodige medische problematiek ontstond."

En niet alleen voor kinderen, maar ook voor kwetsbare groepen kan de situatie op de boot gevaarlijke gevolgen hebben. Er gaan namelijk ook veel infectieziekten rond op de boot.

Zwangere vrouwen

"Schurft en waterpokken zijn continu aanwezig", zegt huisarts Caroline. Dat is volgens haar voor meeste bewoners op de boot niet het grootste probleem, maar wel voor zwangere vrouwen.

"Want die worden ook op deze boot geplaatst, tegen medisch advies in. Zij hebben niet altijd antistoffen en dat kan echt gevaarlijk zijn voor zwangere vrouwen", zegt ze.

'Geen urgentie'

Het is niet voor het eerst dat medici aan de bel trekken over de situatie op de boot de Silja voor kinderen en kwetsbaren. Er was in april vorig jaar een brandbrief verzonden vanuit artsen die werkzaam zijn op het schip. De boodschap was helder: de opvang is gevaarlijk.

Maar, "zelfs met een brandbrief was er eigenlijk geen urgentie. En dat is ons ook echt wel kwalijk genomen dat we dat hebben gedaan", zegt verpleegkundige Joelle daarover. Van de mensen die de brandbrief schreven werken er nog maar enkelen op het schip. Er zijn veel mensen overgeplaatst naar een andere locatie, of ze zijn zelf gestopt met het werken voor GZA, net zoals Joelle en Caroline.

Elk spreekuur

Verschillende keren zijn er signalen en gesprekken geweest met betrokken partijen, de minister, het COA en hun eigen werkgever GZA. De medewerkers die EenVandaag spreekt zeggen dat het weinig verandering heeft gebracht en de situatie voor kinderen er niet beter op is geworden.

Een arts, die nu nog op het schip werkzaam is en anoniem wil blijven, zegt dat ze maar weinig verbeteringen ziet na de vele signalen en gesprekken. "Ondanks de enorme inzet van de vele medewerkers, zie ik elk spreekuur mensen die door de leefomstandigheden op de Silja mentale problemen en fysieke klachten ervaren", zegt ze.

Stress en onzekerheid

Ook de inspectie Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd IGJ geeft vergelijkbare signalen af. In een bericht van februari trekken ze naar aanleiding van bezoeken aan vluchtelingencentra door het hele land een heldere conclusie: 'omstandigheden voor kwetsbare groepen in asielopvang onveranderd'.

"Los van dat die basis op orde moet zijn, maken we ons echt zorgen over een aantal kwetsbare groepen. Die zitten in een omstandigheid waar veel stress en onzekerheid is. En dat heeft echt impact op hun gezondheid. Dat zien we bijvoorbeeld bij zwangere vrouwen.", zegt hoofdinspecteur Angela van der Putten van de IGJ.

Inspectie kan niet oplossen

Van der Putten maakt zich zorgen over de ontwikkeling van kinderen in de asielopvang. "Dit zijn potentiële burgers van ons land die wij hier een plek willen geven in onze maatschappij en van wie we ook graag willen dat zij een gezonde ontwikkeling doormaken. Dus dat baart ons zorgen", zegt ze.

Het probleem oplossen, kan de inspectie niet. Ook voor de inspectie is het een herhaalde oproep. "Er zijn echt andere partijen die aan zet zijn. Dus wat wij doen, is signaleren. En dat doen we niet één keer, dat doen we al jaren op een rij."

Meer kinderen op boot

"En ik ben blij, ook met dit interview", gaat de inspecteur verder, "en dat we dit nog eens een keer onder de aandacht kunnen brengen. Dat wij ons zorgen blijven maken."

De Silja ligt sinds juli 2023 aan de Marconistraat in Rotterdam-West. In plaats van een afname van het aantal kinderen, is er een toename te zien. Waar er vorig jaar 400 kinderen verbleven, zijn dat er nu zo'n 600.

'Geen kinderen op dit soort locaties'

De gemeente Rotterdam besloot in november dat het schip tot zeker eind 2027 blijft en mogelijk nog een jaar langer. "Ik denk wel echt dat we dat we moeten benadrukken dat we het hier over zoveel kinderen hebben", zegt Caroline tot slot.

"Dat is iets wat wij zien vanuit onze professionele blik als artsen, verpleegkundigen dag in dag uit wat dit doet en dat de urgentie echt gevoeld moet worden om dit op te lossen en om geen kinderen meer op dit soort locaties te zetten."

Reactie GZA

GZA benadrukt in een reactie aan EenVandaag dat het uitsluitend verantwoordelijk is voor huisartsenzorg op asielopvanglocaties; andere zorgvormen vallen onder andere partijen. Sinds 1 januari 2026 werkt GZA met COA samen op basis van een nieuwe overeenkomst, waarin kwaliteit en inzet centraal staan.

De organisatie ontkent dat er sprake is van een angstcultuur rond de zogeheten brandbrief: deze zou openlijk door medewerkers zelf zijn gedeeld en direct zijn opgepakt.

'Kwaliteit van zorg op orde'

Over signalen dat op sommige locaties basisvoorzieningen ontbreken, reageert GZA dat hierover duidelijke afspraken zijn met COA. Voorzieningen zoals mogelijkheden om handen te wassen zijn volgens de organisatie een harde voorwaarde om zorg te kunnen leveren. Als daar niet aan wordt voldaan, biedt GZA geen zorg op die locatie.

Volgens GZA bevestigen inspecties dat de kwaliteit van zorg op orde is. De organisatie benadrukt dat patiëntenzorg altijd vooropstaat en dat er, mede door langere verblijfsduur van asielzoekers, steeds meer aandacht is voor chronische zorg.

Maatregelen en verbeteringen

Het ministerie van Asiel en Migratie erkent dat er in 2025 serieuze zorgen zijn geuit over de omstandigheden op opvangschip de Silja, met name rond kinderen. Deze signalen zijn onderzocht en hebben geleid tot maatregelen.

Zo zijn er extra kinder- en recreatieruimtes ingericht, is de begeleiding uitgebreid met contactpersonen, worden kinderen beter naar onderwijs toegeleid en is de buitenruimte verbeterd, inclusief een pannakooi. Ook is er extra aandacht voor (zwem)veiligheid, met voorlichting en zwemlessen voor kinderen.

'Niet ideaal'

Het aantal kinderen op de locatie is toegenomen door aanhoudende druk op de asielopvang en gebrek aan doorstroom naar reguliere huisvesting. Ondanks zorgen van artsen is directe verplaatsing van kwetsbare groepen niet haalbaar door capaciteitsproblemen.

Centraal Orgaan opvang asielzoekers en de gemeente Rotterdam laten in een statement weten de noodopvang niet ideaal te vinden, maar door landelijke tekorten niet anders te kunnen. Ook zij verwijzen naar verbeterpunten die zijn doorgevoerd.

Niet toereikend

Volgens medewerkers ter plaatse, geraadpleegd door EenVandaag, zijn de genoemde verbeteringen slechts beperkt. Zo zou de recreatieruimte pas zeer recent zijn ingericht, vlak nadat EenVandaag aankondigde over de situatie te berichten en is het volgens medewerkers bij lange na niet toereikend voor het grote aantal kinderen op de Silja.

Er is een nieuwe pannakooi, maar een voetballen naast het water is volgens de medewerkers niet kindvriendelijk. Een andere buitenruimte om te spelen ontbreekt.

*Verpleegkundige Joelle wil alleen met haar voornaam in het artikel. Haar volledige naam is bekend bij de redactie, net als de naam van de anonieme arts.