Praten over je mentale problemen? Teri (28) raadt het andere jongeren aan: 'Je hebt een soort spiegel nodig'

"Ik heb wel een periode gehad dat het altijd zware gesprekken waren en ik denk wel dat dit heeft geleid tot vrienden die het contact hebben verbroken", vertelt Teri. En ze is niet de enige. Uit onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel blijkt namelijk dat 1 op de 6 (16 procent) jongeren met mentale klachten één of meerdere vrienden is verloren omdat ze veel over hun problemen praatten.

Mentale rollercoaster

"Ja, ik heb heel diep gezeten, zeker toen ik begin 20 was", vertelt Teri. Ze kampte met verschillende mentale problemen zoals depressieve gevoelens en verslavingsproblematiek. Het ene probleem wakkerde het andere probleem aan en zo kwam ze terecht in een vicieuze cirkel.

Ook werd ze gediagnosticeerd met autisme, wat alles alleen maar moeilijker maakte. "Ik heb vaak geprobeerd op te krabbelen, maar dat was met vallen en opstaan." Toen ze de verslavingszorg inging hoopte ze dat het binnen een paar jaar voorbij zou zijn. "Maar ik heb daar uiteindelijk wel 6 jaar ingezeten en het heeft wel 8 jaar geduurd voordat ik me weer echt goed en stabiel voelde." Ze omschrijft de afgelopen jaren als een rollercoaster.

Nog altijd taboe

Teri had fijne mensen om zich heen, wat het praten over haar problemen makkelijker maakte: "Ik heb daar geluk mee gehad", vertelt ze. "Ik heb wel echt altijd in een omgeving gezeten waar ik thuis en ook in mijn vriendengroepen heel open kon praten over mijn problemen." Net als Teri vinden veel jongeren het steeds makkelijker om te praten over mentale klachten.

Ook dat blijkt uit onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel. Waar 5 jaar geleden nog ruim de helft (54 procent) een taboe ervoer, is dat nu gedaald naar ongeveer een derde (36 procent). Toch blijft het voor velen lastig: niet iedereen heeft een ondersteunende omgeving of weet hoe te handelen. Maar de behoefte aan ondersteuning is wel degelijk groot, maar liefst 86 procent van de jongeren geeft aan hulp te willen.

Zware gesprekken

Teri weet wat het met mensen kan doen als je die steun niet hebt: "Ik heb mensen om me heen gezien die daar wel echt last van hebben en het dus moeilijk vinden om te praten over waar zij mee moeten dealen." Zo denkt zij ook dat het bij haarzelf soms heeft geleid tot vrienden die tijdelijk of zelfs permanent het contact hebben verbroken.

"Ik heb wel een periode gehad dat het altijd zware gesprekken waren, en mensen waren altijd op zoek naar de oplossing." De gesprekken die ze met naasten voerde waren hierdoor vaak niet luchtig. "Het is best wel een zware last om te dragen als het met iemand in jouw omgeving niet goed gaat," gaat ze verder.

Zelfbescherming

Teri begrijpt daarom ook dat jongeren wel eens mensen in hun omgeving laten vallen omdat de problemen van de ander hen te veel worden. Ze ziet het als een vorm van zelfbescherming. "Ik denk dat het ook wel logisch is dat mensen zich daar bewust of onbewust tegen willen beschermen."

Aan de andere kant benadrukt ze wel dat het praten met andere mensen ook een positieve uitkomst kan hebben. Volgens haar heeft dat het herstelproces makkelijker gemaakt.

Een luisterend oor

"Ik denk dat als je constant met jezelf in een strijd zit in je hoofd, dat je niet de beste raadgever bent voor jezelf", gaat ze verder. Zo benoemt ze dat je anderen nodig hebt om te kunnen reflecteren op je eigen gedrag. "Je hebt anderen nodig om je een soort spiegel voor te houden."

Tegelijkertijd kunnen ze volgens haar dienen als een toevluchtsoord. "Gewoon je ei kwijt kunnen, even ontladen, begrip of liefde krijgen, en weten dat je er mag zijn." Uit het panelonderzoek bleek ook dat meer jongeren dit gevoel delen. Hulp hebben ze het liefst in de vorm van een luisterend oor (66 procent).

Steun van familie

Teri heeft haar hele leven lang verschillende hulpverlening gehad, maar dat was niet haar enige vorm van steun. Ook haar familie, specifiek haar moeder, ondersteunde haar in deze periode. "Het zijn vaak wel anderen geweest die hebben gezegd, dit gaat niet langer zo, hier ga je aan onderdoor. Je moet hulp zoeken."

Ondanks dat dat confronterend voor haar was, heeft ze veel gehad aan die betrokkenheid van haar omgeving. Dat deed haar realiseren dat er iets moest veranderen. "Daar ben ik altijd wel heel dankbaar voor geweest, achteraf."

Hulp bieden

Voor mensen die niet terecht kunnen bij vrienden en familie, zijn er initiatieven opgericht die hulp bieden om jongeren te helpen hun problemen bespreekbaar te maken. Jet van Waveren werkt voor zo'n initiatief: stichting Door Het Geluid.

Met hun campagne 'Even inchecken' willen zij jongeren motiveren tot gesprekken die ze normaal eerder zouden vermijden. "Ik denk dat het gewoon heel belangrijk is om te blijven inchecken. Ook al denk je dat het goed met iemand gaat", vertelt Van Waveren.

Bij elkaar 'inchecken'

Ze benadrukt dat je aan de buitenkant niet altijd kan zien hoe het met iemand gaat. "Iemand kan op een feestje staan of goede cijfers halen, maar het kan alsnog dat diegene minder goed in zijn vel zit." Daarom helpt het, beaamt ook Teri, juist om oprecht te vragen hoe het met iemand gaat.

Tegelijkertijd blijft het voor haar een dubbel thema. "Ik ben het er heel erg mee eens dat je open moet staan om naar anderen te luisteren omdat ik weet dat je mensen daar mee kunt helpen. Maar ik begrijp ook dat dat voor mensen niet altijd haalbaar is."

'Te weinig handvatten'

Teri denkt dat er veel ongemak of onwetendheid zit en dat mensen niet goed weten hoe ze zo'n gesprek het beste kunnen aanpakken. "Daar valt veel winst te behalen, denk ik." Ook Van Waveren wijst op het gebrek aan handvatten. Ze denkt dat veel jongeren niet weten hoe ze ermee om moeten gaan: ze zijn bijvoorbeeld bang voor reacties van anderen of weten niet goed hoe ze erover moeten beginnen.

Als je Teri nu vraagt hoe het met haar gaat, antwoordt ze met een glimlach: "Het gaat goed, nu wel." Dankzij steun van haar omgeving, zelfreflectie en het openlijk praten over haar problemen is ze er weer bovenop gekomen. En of ze anderen aanraadt om ook die stap te zetten? "Ja, absoluut."