Ozempic straks mogelijk ook als pil te krijgen: deze apotheker waarschuwt voor illegale aanbieders

Geneesmiddelen die helpen om af te vallen, worden niet alleen gebruikt door mensen met ernstig overgewicht. Sommige mensen kopen de middelen zelf en gebruiken die om slechts een paar kilo af te vallen. Ozempic is daarbij het bekendste middel.

Zonder recept

Dit middel wordt door artsen alleen voorgeschreven aan mensen met diabetes èn ernstige obesitas (BMI vanaf 35). Voorwaarde is dat zij ten minste een jaar lang een leefstijlprogramma volgen.

In het grijze circuit bij commerciële klinieken of via online aanbieders zijn de middelen te krijgen zonder voorwaarden. Mensen die er het geld voor hebben, betalen het zelf en dragen ook de risico's. Die zijn het grootst bij online aankoop zonder dat er een arts bij betrokken is.

Jarenlange worsteling

Columnist Vera Spaans van Het Parool kocht het middel zelf en schrijft over haar ervaringen met het gebruik van Ozempic. Spaans heeft geen ernstige obesitas maar worstelt al sinds haar twaalfde met 'tussen de 5 en 7 kilo overgewicht'. "Het was een eeuwige strijd daarmee; ik was altijd bezig met sporten, eten of juist niet-eten."

Als Spaans extra aankomt door hormonale veranderingen, besluit ze Ozempic te kopen. Waar ze dat doet, vertelt ze niet. "Ik krijg heel veel reacties van lezers die willen weten waar ik het haal, maar dat vertel ik niet. Ik maak geen reclame voor een geneesmiddel." Naast de reacties van lezers die het middel willen kopen, krijgt Spaans veel boze reacties. "Bijvoorbeeld van mensen die denken dat ik vind dat iedereen moet afvallen die rond mijn gewicht zit. Dat vind ik helemaal niet, maar wel dat ik zelf 5 kilo moest afvallen."

Hongergevoel

Apotheker Marloes Dankers is verbonden aan het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik en is expert op het gebied van afvalmedicatie. "Wat deze middelen doen, is deels zorgen dat de maag minder snel leegstroomt. En ze hebben ook een direct effect op je hongergevoel. Normaal gesproken zeggen je hersenen: ik zit vol, ik hoef niet meer. Bij mensen met obesitas is dat verstoord, maar kan het door de pillen weer hersteld worden."

Dankers maakt zich zorgen om het grijze of illegale circuit waar mensen zonder begeleiding afvalgeneesmiddelen kopen. Alleen al omdat je nooit zeker weet dat het middel dat je denkt aan te schaffen het juiste is.

Als pil in Amerika

De risico's zijn groot. "Ongeveer 2 jaar geleden is er een vrouw in België in coma geraakt. Zij dacht een afvalmiddel te hebben gekocht, maar er zat insuline in." Dankers wijst er ook op dat sommige mensen het middel niet goed verdragen. "Sommige mensen worden zo misselijk van die middelen dat ze moeten stoppen."

In de Verenigde Staten is Ozempic nu behalve als injectie ook in de vorm van een pil beschikbaar. Op dit moment wordt beoordeeld of die pil ook in Europa op de markt komt. Dat is voor de patiënten met ernstig overgewicht goed nieuws, zegt Dankers. "Zij krijgen tegen die tijd een keuze: wil je liever één keer per week injecteren of dagelijks een tablet?"

Obesitas voorkomen

Maar ze ziet ook een andere kant. "Het is belangrijk dat mensen na het slikken van zo'n tablet het eerste halfuur niks eten en drinken. Ik vraag me af hoe netjes mensen dat zullen opvolgen."

Toch kun je stellen dat overgewicht een groot probleem vormt, zowel voor individuele mensen als voor de maatschappij. Is Ozempic dan niet een uitkomst voor mensen die wat kilo's kwijt willen, om te voorkomen dat het ernstiger wordt? Dankers meent van niet.

'Richten op preventie'

"Het zijn dure middelen die vaak niet worden vergoed, dus het jaagt mensen op kosten", zegt ze. "Dat zijn de individuele nadelen. Als iemand stopt met Ozempic, zien we bij veel mensen dat ze weer aankomen, omdat dat hongergevoel weer ontregeld raakt."

Het middel is volgens Dankers dus wel geschikt om obesitas te behandelen, maar niet om het te voorkomen. "De afgelopen jaren neemt obesitas alleen maar toe; je kunt je als samenleving dus veel beter richten op preventie, op het voorkomen van overgewicht."

Voedingsindustrie

"Nu is het dweilen met de kraan open", vindt de apotheker. "De voedingsindustrie verdient enorm veel met ongezonde producten, en nu gaan we daar geneesmiddelen voor maken waar de farmaceutische industrie weer heel veel aan verdient."

"De maatschappij zo inrichten dat mensen gezonder gaan eten, is de eerste stap. En als mensen toch zo obees worden dat ze behandeling nodig hebben, dan is leefstijl aanpassen heel belangrijk. Aanvullend kun je dan nog geneesmiddelen inzetten, als het nodig is." Spaans is nu op haar gewenste gewicht en wil stoppen met Ozempic. Ze houdt voor de zekerheid nog wel een pen achter de hand.