Ook huishoudelijke apparaten zijn kwetsbaar voor hackers: 'Slim betekent onveilig'

Ten minste 17 koelingen van kleine buurtsupers en slagerijen van systeem Danfoss in Nederland zijn gehackt, meldt NOS. Ook in het buitenland zijn vries- en koelsystemen van onder meer winkels van Ahold Delhaize gehackt, waardoor de temperatuur tot 70 graden kan oplopen en eten moet worden weggegooid. Het doet denken aan zo'n drie weken geleden, toen Albert Heijn werd gehackt, waardoor producten niet geleverd konden worden.

Waarom wordt de koeling gehackt?

Technologie- en innovatie-expert Danny Mekić legt uit waarom de koelsystemen überhaupt doelwit zijn. "Vroeger hadden koelinstallaties alleen maar een elektriciteitsstekker. Een paar jaar geleden werd bedacht om ze van een internetverbinding te voorzien." Dat is handig om op afstand te kunnen kijken of de apparaten het nog doen, "maar je kunt eventueel ook de temperatuur aanpassen, dat is handig voor onderhoud of bij een storing", zegt Mekić.

"Die fabrikanten zijn met name goed in het maken van koelinstallaties en wat minder goed in beveiligen", gaat hij verder. "Het zijn geen IT-bedrijven en daardoor zie je dat ze best wel makkelijk te hacken systemen op de markt hebben gebracht, met standaard wachtwoorden. En dat maakt het dus erg makkelijk om binnen te komen."

Onrust zaaien

Maar wat wordt er eigenlijk bereikt met zo'n hack? Volgens Mekić kunnen hackers drie doelen hebben. "Het eerste doel is geld verdienen; dus dan doen ze iets, of ze dreigen iets te doen, tenzij er wordt betaald. Het tweede doel is het verzamelen van data, dus inbreken in systemen om bijvoorbeeld klantinformatie buit te maken en te kunnen verkopen. Het derde doel is het zaaien van onrust."

"Er gaan geruchten dat bij de eerdere hacks van koelinstallaties geen geld gevraagd is", zegt Mekić. "Dat wijst erop dat het zou gaan om het zaaien van onrust, gewoon om te laten zien: we kunnen jullie voedselsystemen in. Wat daar de achterliggende redenen voor zijn, daar kunnen we alleen maar naar gissen."

'Slimme' apparaten zijn onveilig

Ook consumenten met apparaten die aan het internet verbonden zijn kwetsbaar, zegt Mekić. "Heel lang werden ons slimme apparaten verkocht, maar ik zeg eigenlijk altijd: slim betekent onveilig. Alles met een internetverbinding, daar kan een ander ook in", zegt hij. "Televisies werden slimme televisies, stofzuigers werden slimme robotstofzuigers. Inmiddels heb je zelfs tandenborstels met camera's erin. Ze zijn allemaal kwetsbaar."

"Niets is 100 procent te beveiligen", gaat hij verder. "Als je zo'n apparaat aanschaft en thuis met een internetverbinding verbindt, dat is het per definitie onveilig." Er is een nieuwe Europese wet geïntroduceerd en vanaf vorig jaar worden er nog hogere beveiligingseisen gesteld aan apparaten met in elk geval internetverbinding, zegt Mekić. "Nog steeds zullen dat apparaten blijven die kwetsbaar blijven, want 100 procent veiligheid bestaat niet."

Goed nadenken

"Dat hoeft niet eens jou direct te treffen, maar het zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat we in de toekomst aanvallen gaan zien op fabrikanten van wasmachines. Waarbij bijvoorbeeld alle wasmachines van een bepaald merk over de hele wereld uit worden gezet, tenzij dat bedrijf betaalt. We moeten goed nadenken over dat soort kwetsbaarheden. Wil je dat soort apparaten wel in je huis hebben en met het internet verbinden?"

Dit soort aanvallen hebben we nog niet gezien op grote Nederlandse ketens, maar dat betekent niet dat ze geen risico lopen, zegt Mekić: "Ik denk dat alle bedrijven met dit soort installaties een risico lopen." Hij denkt wel dat Nederland wat meer bewust is van de risico's. "En van de instellingen die je kunt aanpassen om dit soort installaties veiliger te maken, dat we die wat sneller productief uitvoeren."