Nieuw onderzoek toont aan dat parkinson meer voorkomt in Noord-Nederland: 'Begrijpen nog niet goed waar verdeling vandaan komt'
Parkinson neemt stap voor stap weg wat je mens maakt. En de oorzaak van de ziekte is nog grotendeels onbekend. Uit nieuw onderzoek kan een voorzichtige conclusie worden getrokken: hoogopgeleiden lopen meer risico. En het komt meer voor in Noord-Nederland.
De 'parkinsonkaart' van Nederland, ontwikkeld door de Universiteit Utrecht en het Radboudumc, brengt tot op buurtniveau in beeld waar nieuwe parkinsongevallen ontstaan. Onderzoekers maken daarbij gebruik van meerdere databronnen, waaronder CBS-cijfers en gegevens van zorgverzekeraars.
Gegevens verzamelen
Neuroloog Bas Bloem van het Radboud Universitair Medisch Centrum in Nijmegen is blij met de nieuwe parkinsonregistratie in Nederland. "Die hadden we voorheen niet. Voor kanker bestond zo'n registratie al wel", zegt hij. "Met een slimme methode hebben we nu een algoritme ontwikkeld waarmee we alle nieuwe parkinsonpatiënten op een betrouwbare manier in kaart kunnen brengen."
De verzamelde gegevens zijn vervolgens op een kaart geplot, om te onderzoeken of er regionale patronen of opvallende verschillen zichtbaar zijn.
Meer Parkinson in het Noord-Nederland?
De bevindingen uit de parkinsonkaart laten zien dat parkinson in sommige regio's vaker voorkomt dan in andere. "Dat verschil kun je eigenlijk alleen verklaren door omgevingsfactoren", zegt Bloem. Volgens hem is er geen enkele dominante factor die de hogere aantallen parkinsongevallen in bepaalde gebieden volledig kan verklaren. "We zien een duidelijke Noord-Zuidverdeling, maar begrijpen nog niet goed waar die vandaan komt."
Uit de kaart blijkt dat de kans op parkinson in de drie noordelijke provincies Groningen, Drenthe en Friesland groter is dan in zuidelijke provincies zoals Zeeland en Limburg.
Wat is Parkinson?
Parkinson is een ingewikkelde ziekte die ontstaat in de hersenen. Door de ziekte van Parkinson gaan bepaalde cellen in je hersenen langzaam kapot: de cellen die het belangrijke stofje dopamine maken.
Dit kan voor allerlei klachten zorgen, zoals moeite met bewegen en problemen met denken, beschrijft de Hersenstichting.
Momentopname
Bloem benadrukt dat de parkinsonkaart ook beperkingen heeft. "Het is een momentopname", zegt hij. "De kaart laat alleen de huidige woonplaats zien, terwijl het risico op parkinson zich opbouwt over een periode van 30 jaar. In die tijd veranderen mensen van dieet, werk, woonomgeving en leefstijl. Je wilt eigenlijk een film in kaart brengen, maar dit onderzoek is een foto", zegt Bloem.
Het risico op parkinson bouwt zich op over een periode van 30 jaar. In die tijd veranderen mensen van dieet, werk, woonomgeving en leefstijl.Neuroloog Bas Bloem legt uit dat de parkinsonkaart een momentopname is
Bovendien wijst hij erop dat er ook beschermende factoren zijn die het risico op parkinson kunnen verkleinen.
Hoogopgeleiden grotere kans
Want uit de parkinsonkaart van Nederland blijkt dat hoogopgeleiden een grotere kans hebben op parkinson. Dit is volgens Bloem een 'wonderlijke bevinding'.
Een verklaring zou kunnen zijn dat hoogopgeleiden makkelijker hun weg vinden naar de zorg, zegt Bloem. Dan wordt de ziekte dus eerder en wellicht vaker gediagnosticeerd. En een andere verklaring zou kunnen zijn dat mensen die hoger opgeleid zijn minder vaak roken.
Roken is misschien een factor
En geloof het of niet, maar de factor die het meest consistent gelinkt is aan parkinson is roken. Het blijkt namelijk dat rokers een lagere kans hebben om parkinson te krijgen, dan niet-rokers.
"Het zou kunnen dat er iets in tabak zit dat beschermt tegen parkinson. Het kan ook zijn dat mensen die geboren worden met heel veel dopamine, meer genieten van een sigaret. Want die dopamine is een geluksneurotransmitter", zegt Bloem. Bij parkinson wordt dopamine in de hersenen afgebroken. Toch benadrukt de neuroloog dat er nog veel onzekerheden zijn: "Het betekent dus helemaal niet dat roken helpt tegen parkinson te beschermen. Maar het zou een verklaring kunnen zijn."