'Nederland heeft geen asielcrisis, maar een opvangcrisis': waarom politici dat volgens deze migratiedeskundige niet goed uitleggen

"De cijfers dalen juist al een tijdje", legt emeritus hoogleraar Economische en Sociale Geschiedenis Marlou Schrover uit. Schrover is ook migratiedeskundige en vertelt dat Nederland eigenlijk helemaal niet te maken heeft met een asielcrisis, maar dat er juist spraken is van een opvangcrisis. "En dat komt doordat het COA al jaren ondergefinancierd wordt."

Jarenlang beleid

"Onder Faber werd gedacht: we hebben niet veel mensen nodig en we hebben niet veel geld nodig voor die opvang", gaat Schrover verder. "Dat was een onderschatting, waardoor we terug moesten vallen op dure noodvoorzieningen. Maar zoals het woord ook zegt, moesten die op een heel korte termijn gerealiseerd worden."

De opvangcrisis waarin Nederland zich nu bevindt, is dan ook een gevolg van jarenlang beleid. Niet van een toestroom aan vluchtelingen, zegt de migratiedeskundigen.

Spreidingswet

Ook de uitvoeringen van de spreidingswet is hier een goed voorbeeld van. Deze wet werd in het leven geroepen met als doel de opvang van asielzoekers 'eerlijk' te verdelen over het land. Maar ook dat gaat niet altijd goed. "Er zijn ontzettend veel gemeenten die hun best doen en soms zelfs meer mensen dan toegestaan opvangen", weet Schrover.

"Maar", gaat ze verder, "er is dan ook nog een kleinere aantal gemeenten die zeggen: wij doen het niet." Dit, samen met bezuinigen, zorgen er nu voor dat er niet genoeg voorzieningen zijn om asielzoekers te helpen.

Stemmen trekken

Het 'probleem' zit dus niet in hoeveel vluchtelingen er jaarlijks naar Nederland komen, maar eerder in het feit dat de opvang voor deze mensen niet goed geregeld is. Toch is een groep Nederlanders ervan overtuigd dat het land midden in een asielcrisis zit. Hoe kan dat?

"Ergens heeft dat met de politici te maken die dit eindeloos herhaald hebben", kan de migratiedeskundige vertellen. "Dat is voor hen een manier om stemmen te komen. Deze anti-immigratiepartijen winnen stemmen door dat te benadrukken."

Verantwoordelijkheid

"Als je zegt: 'het beleid is het probleem', maar je bent zelf verantwoordelijk geweest voor het beleid in vier kabinetten Rutte, kun je dat moeilijk zeggen", gaat Schrover verder. "Dus dan nemen mensen de toevlucht tot de retoriek van 'de vluchtelingen zijn het probleem'."

Wat volgens de deskundige dus niet aan het publiek wordt verteld, is dat politiek Den Haag de afgelopen jaren zelf inschattingsfouten heeft gemaakt over hoeveel en van waar er jaarlijks mensen naar Nederland zouden kunnen komen voor asiel. "Met dus het gevolg dat ook de financiering van de IND en van het COA eigenlijk te gering is."

Schommelende beleid

Wat er dan gebeurt, is dat procedures bij bijvoorbeeld de IND erg lang duren, "of dat er bij het COA allerlei voorzieningen niet worden gegeven zoals ze zouden moeten worden gegeven. Dus die onderfinanciering is een van de grote problemen."

En dat is weer terug te leiden naar het 'harmonica model', waar de deskundige eigenlijk geen groot fan van is. "We hebben vooral steken laten vallen met dat enorme schommelende beleid", vertelt ze. "Zodra er maar even een idee is dat het aantal mensen zal afnemen, worden de asielzoekerscentra gesloten, worden de mensen die er werken afgedankt."

Opnieuw opgebouwd

Zo wordt een asielzoekerscentrum, wat niet helemaal volledig bezet is, in deze situatie vrij snel gesloten en worden asielzoekers overgeplaatst. Dat kan voor problemen zorgen wanneer er weer een toestroom van asielzoekers is. "Dan moet het weer opnieuw opgebouwd worden."

"Dat betekent ook dat gemeentes dan weer door die hele procedure van inspraak en betrokkenheid van de buurt moeten gaan", vertelt de deskundige. "En de Rekenkamer heeft al laten zien dat dat ontzettend duur beleid is geweest, het harmonica-beleid. En toch heeft de overheid daar heel lang aan vastgehouden."

'Nederland is niet het meest aantrekkelijk'

Nederland heeft dus een opvangcrisis. "Het ook is niet zo is dat wij het meest aantrekkelijke land in Europa zijn (voor vluchtelingen, red.)." Dat wordt volgens Schrover niet genoeg gecommuniceerd.

"Ik weet niet zeker of mensen de cijfers niet willen horen, maar ik weet wel dat een gedeelte van de politici er belang bij heeft om te zeggen dat alle problemen die we in Nederland hebben - van grote welvaartstegenstelling en problemen in de zorg tot aan problemen in onderwijs en woningnood - worden opgelost als het vluchtelingenprobleem wordt opgelost", vertelt ze. "Zo houden zij die anti-immigratiestem vast."