Miljoenennota uitgelegd: wat burgers gaan merken van begroting van kabinet

"Er is eigenlijk heel weinig van het regeerakkoord overgebleven", zegt hoofdeconoom Marieke Blom van de ING. Zij ziet bijvoorbeeld in de plannen van het kabinet dat er een hoge extra rekening aankomt voor defensie. "Die wordt voor een deel door ons in 2027 betaald, maar een deel daarvan wordt toch vooruitgeschoven."

Koopkrachtvermindering

Wij betalen daaraan mee met bijvoorbeeld hogere belastingen, waardoor de koopkracht van Nederlanders er volgend jaar iets op achteruitgaat. Alle huishoudens kunnen gemiddeld 0,1 procent minder uitgeven.

"Voor de meeste mensen heb je het dan over een paar euro verschil", legt Blom uit. "Maar daar kunnen wel verschillen tussen zitten natuurlijk. Als jij bijvoorbeeld een relatief hoge energierekening hebt, dan zul je dat vooral volgend jaar wel merken."

500 euro per huishouden

Die hogere belasting is niet alleen nodig omdat er meer geld uit wordt gegeven aan defensie. "Maar ook bijvoorbeeld door meer AOW-uitkeringen en door hogere zorgkosten. Daardoor lopen de kosten voor de overheid op en dat zien we terug in de vorm van hogere lasten."

Het zijn allerlei belastingen die een klein beetje veranderen. In berekeningen is te zien dat het uiteindelijk gaat om 3,8 miljard euro in totaal. "Dat is historisch gezien best wel een forse lastenstijging voor huishoudens", licht Blom toe. "Dan heb je het bijna over 500 euro per huishouden."

Lonen meegegroeid

Mensen hebben ook continu het gevoel 'dat alles duurder wordt'. "En dat is het in het afgelopen jaar ook nadrukkelijk geworden. De prijsniveaus zijn veel hoger." Maar daar staat volgens Blom ook tegenover dat de lonen even hard zijn meegegroeid. "Dus er komt ook meer bij mensen binnen. Per saldo kom je daardoor neutraal uit."

"Dat betekent dat gemiddeld genomen mensen de koopkracht-klappen die we in de afgelopen jaren gehad hebben wel weer te boven zijn." Maar ze benadrukt wel dat dit per huishouden kan verschillen.

Economische groei

Dat neemt niet weg dat het gevoel van de mensen thuis heel anders kan zijn. "In de winkel denken we natuurlijk wel iedere keer nog: jeetje, wat is alles duur geworden. Dus de cijfers en het gevoel lopen wat dat betreft een beetje uit elkaar."

Minister van Financiën Eelco Heinen wil hogere lasten voorkomen door meer in te zetten op economische groei. Bij de presentatie van de miljoenennota gisteren zei hij: "Economische groei moet een nationale opdracht worden. Iedereen heeft belang bij een land dat vooruitgaat."

Doormodderen

Maar de bedrijven die voor die economische groei moeten zorgen, staan al jaren in de wacht. Ondernemersorganisatie VNO-NCW liet gisteren weten dat Nederland het zich niet kan veroorloven om nog langer door te modderen. Er moeten keuzes gemaakt worden die ondernemers de ruimte en, voor de lange termijn, zekerheid geven om te investeren.

Dat ondernemers onzeker zijn, is volgens Blom geen goed nieuws. "Want wat ondernemers moeten doen is investeren in hun productiecapaciteit, zodat ze in de toekomst ook goed kunnen blijven verdienen en daarmee natuurlijk ook mensen aan het werk kunnen houden voor goede salarissen."

Onderwijs voorop

Ze ziet dat dat op dit moment heel goed gaat. "De werkloosheid is laag, maar je hoort wel dat ondernemers zich zorgen maken over wat er op de korte en lange termijn op ons af komt."

Als Blom de regering zou kunnen toespreken, zou ze vooral benadrukken dat ze moeten kijken naar de langere termijn. "En dan staat wat mij betreft het thema onderwijs voorop. De onderwijsresultaten kachelen maar achteruit en dat betekent voor de komende decennia een groot probleem voor de kwaliteit van onze beroepsbevolking"