Maaike liep, net als veel andere vrouwen, jarenlang rond met verkeerde diagnose en zware klachten: 'Heb zelfs euthanasie overwogen'

Ruim een kwart van de Nederlandse vrouwen vindt haar eigen gezondheid niet goed, tegenover maar 1 op de 5 mannen. Vooral vrouwen tussen de 25 en 45 jaar lopen vast in een zorgsysteem waar het mannenlichaam nog steeds de norm is.

Vanaf veertiende antidepressiva

Voor de 32-jarige Maaike van Schaik resulteerde dit in een 20 jaar durende zoektocht die haar bijna fataal werd: "Het begon al toen ik ongeveer 11 jaar oud was. Ik kwam in de puberteit en kampte met steeds heftiger wordende depressieve gevoelens."

Vanaf die tijd ging het van kwaad tot erger, herinnert Maaike zich. "Ik kreeg al vanaf mijn veertiende antidepressiva en een tijdlang zelfs antipsychotica, omdat de artsen dachten dat ik psychotisch was. Maar niets hielp. Met eind 20 was ik zo ten einde raad dat ik overwoog om een euthanasietraject in te gaan."

Helft vrouwen kent angst of depressie

Uit nieuw onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat de kloof tussen mannen en vrouwen in de zorg groot is. Vooral de cijfers over mentale gezondheid en fysieke beperkingen vallen op: 29 procent van de vrouwen tussen de 25 en 45 ervaart beperkingen. Daartegenover staan 19 procent van hun mannelijke leeftijdsgenoten.

Bovendien kent bijna de helft van alle vrouwen angst- of depressiegevoelens, met soms ernstige gevolgen. Ook Maaike kampte met dit soort gevoelens. "Mijn wil om te leven was verdwenen", vertelt ze.

'Neef kreeg eerder diagnose'

Maar net op tijd kwam toch nog de juiste diagnose én - met vallen en opstaan - ook de juiste medicatie. "Na bijna 20 jaar werd ontdekt dat ik een traag werkende schildklier had" vertelt Maaike. "Daarachter zit de ziekte van Hashimoto, een aandoening waarbij het immuunsysteem de schildklier aanvalt."

De symptomen van deze ziekte kunnen lastig te duiden zijn. De schildklier raakt langzaam steeds meer beschadigd. Daardoor sluipen klachten zoals depressie, extreme vermoeidheid en gewichtstoename er in de loop van maanden of zelfs jaren in. "Maar het gekke was dat schildklierproblemen bij ons in de familie zitten, dat was ook bekend. Toch kreeg een neef veel eerder de juiste diagnose. Bij mij werd er niet echt naar gekeken door de artsen, dat was achteraf gezien best raar."

Mannenlijf als de standaard

Het verhaal van Maaike is geen incident. Volgens Mirjam Kaijer van Stichting Voices for Women is er een structureel gebrek aan kennis over het vrouwenlichaam. In de medische wereld wordt het mannenlijf nog steeds als uitgangspunt genomen voor onderzoek en behandeling.

"We weten inmiddels dat het vrouwenlijf anders ziek wordt, maar de man is de norm", zegt Kaijer. "Regelmatig wordt er een psychische diagnose gesteld bij vrouwen met lichamelijke klachten. Ze krijgen bijvoorbeeld antidepressiva voorgeschoteld, terwijl de werkelijke oorzaak een hormonale disbalans of de overgang is."

Jarenlang zoeken

Bij het meldpunt van de stichting stromen de verhalen binnen van vrouwen die jarenlang van het kastje naar de muur worden gestuurd. Het resultaat? Een veelvoud aan klachten, onnodig medicijngebruik en vrouwen die uitvallen op hun werk.

"Er moet veel meer geld komen voor onderzoek, want je moet juist níet iedereen gelijk behandelen in de medische wereld."

'Onderzoek is uit balans'

Judith Huirne, hoogleraar gynaecologie bij het Amsterdam UMC, ziet een enorm verschil in waar geld voor medisch onderzoek naartoe gaat: "Hoewel vrouw-specifieke aandoeningen zoals endometriose of problemen met de cyclus maar liefst 80 procent van de vrouwen treffen, gaat minder dan 1 procent van het onderzoeksgeld daarnaartoe. Het is volledig uit balans."

De hoogleraar wijst op de economische effecten: "Heel veel vrouwen vallen nu uit op de arbeidsmarkt. Ze willen best werken, maar de combinatie van gezondheidsklachten en het gezinsleven wordt te veel. Door hierin te investeren, optimaliseer je het zorgsysteem en stimuleer je de economie. Ik kan geen enkele reden bedenken om het niét te doen."

Kritiek op systeem

De kritiek richt zich niet op de individuele huisarts of specialist, maar op het systeem waarin zij werken. "De kennis over het vrouwenlichaam ontbreekt vaak al in de basisopleiding van geneeskundestudenten", zegt Hurine.

"Als je nu start met meer aandacht voor betere opleiding over het vrouwenlichaam, het ontwikkelen van betere diagnostiek en training hiervoor, en uiteindelijk ook gerichte behandelingen ontwikkelt, dan kun je dit probleem in 10 jaar oplossen."

Zorgsysteem optimaliseren

De huidige coalitie heeft in het coalitieakkoord opgenomen de achterstand in vrouw-specifieke zorg weg te willen werken. "Maar er is nog geen extra geld vrijgemaakt", merkt de hoogleraar op. "Dat moet wel gebeuren. Het is een enorme kans om het zorgsysteem te optimaliseren, geld te besparen en de economie te stimuleren."

"Ik kan eigenlijk geen enkele reden bedenken om het niet te doen, maar wel twintig om het juist wel te doen", benadrukt ze.

'Blijf vechten'

Met Maaike gaat het nu veel beter, maar ze is ook boos dat het 20 jaar moest duren. "Ze hadden meteen moeten kijken of mijn hormoonhuishouding wel klopte toen ik als meisje die klachten kreeg. Dat dit niet is gebeurd, is eigenlijk niet oké."

Haar boodschap aan andere vrouwen is strijdvaardig: "Geef niet op! Blijf vechten en blijf lezen. Praat met andere vrouwen en kijk naar wanneer je klachten begonnen. Ga niet binnenvetten. Er is zoveel kracht als we samenwerken."