Wie in IJsselstein de poster 'Ik kies voor IJsselstein' van de lokale partij LDIJ voor de ramen hangt, maakt elke dag kans op een waardebon van 100 euro. De poster werd via de lokale krant verspreid. Het is de vraag hoe ver politieke partijen mogen gaan.
In IJsselstein looft de lokale partij Lokale Democraten IJsselstein (LDIJ) waardebonnen uit onder kiezers die een poster van de partij ophangen. Is dat wel toegestaan?
Waardebon
De waardebon die de politieke partij aanbiedt, kan worden besteed bij deelnemende IJsselsteinse ondernemers. Verder kan het ook als een donatie aan lokale stichtingen en verenigingen worden ingewisseld bij de partij, schrijft de LDIJ.
De partij zelf geeft in het AD aan dat het doel vooral is om meer mensen naar de stembus te krijgen, maar in het reglement van de partij staat dat de winactie als doel heeft de naamsbekendheid en zichtbaarheid van LDIJ te vergroten.
Geen omkoping
Toch is de actie van de partij geen overtreding van de wet, kan universitair docent rechtsgeleerdheid aan de Radboud Universiteit Leon Trapman vertellen. Volgens hem is het uitloten van waardebonnen voor het ophangen van posters over het algemeen toegestaan.
"Dit wordt niet beschouwd als het omkopen of ronselen van kiezers, wat juridisch problematisch zou zijn." De actie van LD IJsselstein is anders dan dubieuze praktijken van andere partijen uit het verleden, stelt de universitair hoofddocent. Hij noemt het omkopen van kiezers voor stemmen of ondersteuningsverklaringen, als voorbeelden van handelingen die wel juridisch problematisch zijn.
Regels reclame niet nageleefd
Waar de actie wél tekortschiet, is de naleving van reclameregels, zegt Trapman. "Nieuwe Europese regels, van kracht sinds eind 2025, vereisen dat politieke reclame duidelijk aangeeft dat het reclame betreft, namens wie de reclame wordt verspreid, wat de kosten zijn en wie de doelgroep is."
"Dit is een geheel nieuwe set regels, waarbij de Europese Unie zich voor het eerst bemoeit met de regulering van politieke reclame, zelfs voor lokale verkiezingen."
EU bemoeit zich met lokale verkiezingen
Hoewel sommige mensen vraagtekens plaatsen bij de EU-bemoeienis met lokale verkiezingen, is het principe van transparantie in politieke reclame volgens Trapman niet onredelijk.
Toezichthouders, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens, wijzen er al op dat politieke partijen deze nieuwe regels nog niet altijd naleven, mogelijk omdat de regels nieuw zijn en nog niet breed bekend. Dit zijn 'kinderziektes'.
Lijkt op campagnemateriaal
De posters die kiezers op de ramen kunnen plakken lijken wel op de stijl van de LDIJ-partij, maar opvallend is dat het partijlogo ontbreekt, wat bijdraagt aan het gebrek van transparantie, oftewel: daardoor is het niet zichtbaar dat het gaat om een politieke reclame. De poster lijkt wel erg op het andere campagnemateriaal van de partij.
"Ik zie geen reden om aan te nemen dat het kwade wil is van de partij, want die regels zijn nieuw", zegt Trapman, "maar als je goede wil wil tonen, moet je die regels van transparantie in acht nemen." Toezichthouders zullen in de toekomst nauwlettend moeten toezien op de naleving van deze nieuwe regels voor politieke reclame, besluit Trapman.