Geen vertrouwen of geen zin: veel kiezers blijven thuis bij gemeenteraadsverkiezingen. Dat bleek eerder deze week opnieuw uit onderzoek van EenVandaag. Ook onder jongeren is de opkomst laag. Hoe trek je jonge kiezers dan tóch naar de stembus?
Nog precies 2 weken en dan mogen we weer stemmen voor de gemeenteraad. Maar slechts de helft van de kiesgerechtigden gaat ook echt naar de stembus. Zonde, vindt de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch. "Stemmen is een recht. Het is eigenlijk een morele plicht voor iedere burger", zegt Marcouch. Maar daar is niet iedereen van doordrongen. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen was de opkomst historisch laag. In Arnhem ging zelfs maar 46,5 procent naar de stembus.
Teleurgesteld in de politiek
"Ik kom mensen tegen die soms überhaupt niet weten dat er 18 maart verkiezingen zijn", zegt Marcouch. Ook hoort hij mensen die teleurgesteld zijn in de politiek en zeggen: 'het heeft toch geen zin meer, ik doe daar niet aan mee'. "Dus die groep proberen we zoveel mogelijk te bereiken." Ook onder jongeren is de animo laag.
Om dit jaar meer mensen het stemhokje in te krijgen, heeft Arnhem een campagne gelanceerd. Daarvoor worden zelfs speciale stemfeestjes voor jonge kiezers georganiseerd. Cultureel centrum Rozet is het decor van de zogeheten Time2Vote party. Bij het stemfeestje zijn ook Helin Eroğlu (18) en Sofia Belghitti Alaoui (22) aangeschoven. Ze staan beiden op de kandidatenlijst van DENK Arnhem.
'Alles is politiek'
"Ik vind dat alles politiek is. Elk maatschappelijk probleem raakt ons allemaal", zegt Belghitti Alaoui. "En bij de een nog wat meer dan bij de ander." In haar eigen kring komen politieke onderwerpen geregeld ter sprake.
"Dat heeft natuurlijk ook wel een reden, aangezien ik Marokkaanse roots heb en ook een hijab draag", verklaart Belghitti Alaoui. "Dus ik zie in mijn omgeving vaker dat mensen daardoor dezelfde struggles hebben." Eroğlu herkent dat en knikt instemmend. De twee jonge vrouwen zijn politiek actief geworden omdat zij representatie belangrijk vinden. Door hun biculturele achtergrond merken zij dat mensen met een vergelijkbare achtergrond zich niet altijd herkennen in de politiek.
Bizar lage opkomst
"De opkomst in Arnhem is onder de 50 procent, dat is bizar", zegt Eroğlu met verbazing in haar stem. Het kandidaat-gemeenteraadslid maakt zich daar serieuze zorgen over. "Want er speelt heel veel problematiek binnen Arnhem. De kloof tussen arm en rijk is heel erg groot. We hebben verschillende wijken zoals Malburgen, Vredenburg en Presikhaaf die armer zijn."
Het liefst ziet Eroğlu dat mensen juist in deze wijken hun stem uitbrengen. "Al hebben ze misschien geen vertrouwen in de politiek, met hun stem worden ze meer vertegenwoordigd. En dat kan ervoor zorgen dat er meer verandering gaat ontstaan binnen die wijken."
Eerste keer stemmen
Apollo Engel (18) mag tijdens de gemeenteraadsverkiezingen voor de allereerste keer naar de stembus. "Politiek is niet iets waar wij het over hebben thuis." Zijn gezinsleden gaan zelf niet naar de stembus. "Mijn vrienden zijn daar wel heel erg mee bezig. Ik kan daar mijn ei bij kwijt en ook met ze sparren over wat zij vinden."
Engel weet inmiddels welke thema's belangrijk voor hem zijn en waar hij zijn stemkeuze grotendeels op zal baseren. "Ik vind de natuur heel belangrijk en heel mooi, daar geniet ik ook heel erg van. Ik wil graag dat we dat behouden", zegt hij. Schone straten zijn voor hem ook belangrijk. "Dat zijn dingen die iedereen dagelijks aangaat. En veiligheid. Ik vind dat iedereen veilig over straat moet kunnen."
Meer aandacht op scholen
Kandidaat-gemeenteraadslid Eroğlu zit momenteel in haar eindexamenjaar van het vwo. Het liefst ziet ze dat er op scholen ook meer aandacht wordt besteed aan hoe de lokale politiek precies werkt. "Dan weten 17-jarigen dat ook en nemen zij die kennis mee naar de volgende verkiezingen", zegt Eroğlu.
"Maar als jongeren niet op de hoogte zijn van wat de gemeenteraad überhaupt is, dan moet je ook niet van ze verwachten dat ze gaan stemmen."
Democratie beschermen
Marcouch vindt ook dat er meer aandacht moet zijn voor lokale politiek: niet alleen tijdens verkiezingen, maar ook daarbuiten. Volgens hem werken Arnhemse gemeenteraadsleden daar hard aan. Zo is het programma The Citizens opgezet, een programma dat jongeren helpt om democratische vaardigheden en burgerschap te ontwikkelen.
Dit zou veel meer onderdeel moeten zijn van het reguliere onderwijs, vindt Marcouch. "Burgerschapslessen zijn nu op veel scholen nog vrijblijvend en geen verplicht examenvak, terwijl het gaat over iets fundamenteels: onze democratie. Die moeten we beschermen en koesteren. De eerste voorwaarde daarvoor is actief meedoen."
Wijkdialoog en pubquiz
Om ervoor te zorgen dat de opkomst dit jaar hoger wordt, worden er in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen op verschillende plekken events georganiseerd. Denk aan wijkdialogen, pubquizzen, debatten en een voorlichting op het ROC Rijn IJssel.
"Je ziet dat als jongeren 18 worden ze allemaal hun rijbewijs willen halen", zegt de Arnhemse burgervader. "Eigenlijk zou je die ernst en die betrokkenheid ook bij de democratie willen zien. Maar dan moeten wij het als politici, maar ook als onderwijzers en als samenleving, net zo belangrijk maken als dat autorijden."