In sommige wijken stemt bijna niemand bij gemeenteraadsverkiezingen, hoe verander je dat? 'Ze weten niet waar de gemeente over gaat'

Wijkraadslid Gemma Verstralen gaat zo vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen de straat op in haar wijk Carnisse. Ze woont er al 40 jaar en staat ook dit jaar voor het eerst op de lijst voor de gemeenteraad. Dat de opkomst in haar wijk zo laag is, begrijpt ze wel. "Mensen hebben het gevoel dat er simpelweg niet naar ze geluisterd wordt."

Handdoek in de ring

Ze probeert op straat mensen aan te sporen om toch te gaan stemmen. Maar dat gaat niet vanzelf. "Of ik nou door de kat of door de hond gebeten word, je gaat er allemaal op achteruit. En vooral de lage inkomens", zegt een vrouw die al jaren niet stemt. "Ik heb de handdoek in de ring gegooid."

Verstralen herkent dit sentiment. De wijk 'verpaupert', veel huizen staan leeg en het gemeentebestuur kijkt volgens Verstralen niet naar de wijk om: "Uit de stad zie je ze nooit hier, behalve als er gestemd moet worden. Heel soms komt er eentje van een één partij weleens een keertje je helpen, maar de rest niet."

Vertrouwen krijgen

Ondertussen probeert Verstralen nog meer mensen over te halen om te stemmen. "Gaat u stemmen?", zegt ze tegen een vrouw die voorbijrijdt in haar scootmobiel. "Dan moeten de raadsleden eerst eens een keer hun woord nakomen", antwoordt ze. "Want je kunt wel stemmen, maar het lijkt net alsof het geen nut heeft."

Ze ziet wel dat voormalig burgemeester Ahmed Aboutaleb zijn best deed: "Die heeft er 15 jaar over gedaan om het vertrouwen te krijgen en die heeft wel cohesie gebracht. Maar ja, die is nu weg. Schouten doet het ook heel goed, maar die moet zich nog wel helemaal inwerken."

Geen duidelijkheid

Directeur John Bijl van het Perikles-instituut krijgt buikpijn van die lage opkomstcijfers. "Laten we eerlijk zijn, de helft van de stemgerechtigden is niet gaan stemmen tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen."

Hij verzorgt al 20 jaar begeleiding en training aan lokale politici. De reden waarom mensen niet gaan stemmen? "Ze weten niet goed waar de gemeente over gaat. Wat best gek is, want het het is heel makkelijk om uit te leggen waar het over gaat. Dat is zo ongeveer over alles."

Geen 'wondermiddeltje'

Volgens Bijl gaan jongeren, mensen met een migratieachtergrond en mensen met lage inkomens minder stemmen. "En als je dan toevallig in een stad als Rotterdam zit, waar deze groepen vaak samenvallen en soms zelfs in hele wijken samenwonen, dan merk je dat de opkomst in Rotterdam onder de 40 procent uitkomt."

Er is volgens de directeur geen wondermiddeltje om de opkomstpercentage omhoog te krijgen. "Ik weet wel dat het iets van een lange adem is. Het is ook niet één ding. Ik denk dat het sowieso een goed idee is om in het onderwijs meer aandacht te besteden aan bijvoorbeeld democratische vaardigheden. Daarnaast meer inzichtelijk maken wat een gemeenteraad precies doet."

Arbeidsmigranten

Dat het in de wijk Carnisse nog lager is, komt volgens Bijl omdat daar zoveel arbeidsmigranten wonen. "Veel recente arbeidsmigranten die nog niet het Nederlanderschap of EU-burgerschap bezitten, maar wel al 5 jaar hier wonen en mogen stemmen. Zij hebben helemaal geen goed beeld waarom die stem belangrijk is."

Hij adviseert de gemeente om die mensen in hun eigen taal te informeren. "Maar daar zit een groot politiek taboe op want we willen graag dat mensen integreren. Maar dat betekent dat ze geen toegang hebben tot de informatie die nodig is om weloverwogen een stem uit te brengen."

Veel aandacht in media

Verwacht Bijl over 2 weken een hoger opkomst percentage? "Er is veel aandacht voor gemeenteraadsverkiezingen in de media. Wij praten tenslotte ook nu met elkaar, dat is goed om te zien."

"Ik hoop dat het kwartje gaat vallen en dat we een hogere opkomst gaan zien. Ik ben pas gelukkig als het meer dan 80 procent is. Maar dat is denk ik niet haalbaar. Laat ik een hoop uitspreken dat het weer richting de 60 gaat."