Kuchend in de lucht: zo verklein je de kans op een verkoudheid in het vliegtuig

Tijdens de zomervakantie vliegen Nederlanders massaal naar de zon, maar het laatste wat je wil is ziek zijn op vakantie. Zeker als andere passagiers zitten te kuchen en te niezen, voelt het alsof je in een vliegtuig snel wat kunt oplopen.

Afgesloten ruimte

Eerst even de basis, hoe raak je eigenlijk besmet? Viroloog Marc Van Ranst van de Universiteit Leuven legt uit dat je bij een besmetting een virus inademt dat iemand anders bij zich draagt. Bijvoorbeeld door hoesten of niezen komt het in de lucht. Dat gaat makkelijker in een afgesloten ruimte, zoals een vliegtuig, want: "in de buitenlucht is die verdunning heel erg groot en is dat risico heel erg klein."

Maar het is niet zo dat als er één iemand in het vliegtuig ziek is, die het hele vliegtuig kan besmetten. Het voelt soms alsof dezelfde lucht door een heel vliegtuig wordt gepompt, maar dat zit net anders. De luchtverversing in de cabine gaat over verschillende rijen, legt Van Ranst uit. "Je ademt dezelfde lucht in van je eigen rij, de rij voor je en de rij achter je. En daar zitten de mensen die je kunnen infecteren."

Luchtverversing

Ook wordt de lucht in een vliegtuig regelmatig ververst, maar daar zitten volgens Van Ranst per vliegtuigmaatschappij wel verschillen tussen. "Het kost natuurlijk brandstof en dat kost energie en geld. En goedkope maatschappijen die verversen vaak wat minder dan de wat duurdere maatschappijen. Wanneer de luchtverversing weinig gebeurt dan krijg je een hogere concentratie in de cabine en dan kan je die uiteindelijk inademen."

En dan speelt ook de positie in het vliegtuig nog een rol. Van Ranst adviseert om bij het raampje te gaan zitten. "Dan krijg je in de meeste vliegtuigen de verse lucht het eerste binnen." Ook kom je er minder mensen tegen: "Dan kom je met tot vijf keer minder mensen in contact, dan wanneer je aan het gangpad zit. Waar iedereen die naar het toilet gaat en het boordpersoneel ook voorbij komt. Als je blijft zitten bij het raampje verlaag je het risico."

Droge lucht

Wel is het zo dat je iets vatbaarder bent voor een besmetting in het vliegtuig, dat komt doordat de lucht veel droger is dan in de meeste huizen of werkplekken. "Droge lucht betekent drogere slijmvliezen en daar gebeurt de infectie wat makkelijker", zegt Van Ranst. "Daar kan je alleen weinig aan doen, je kan wat drinken, maar dat gaat niet heel veel helpen."

Ook kan het iets helpen om door je neus te ademen. "Wanneer je door je mond ademt, dan kan je wat makkelijker besmet worden. In de neus zitten trilhaarcellen die virussen en bacteriën tegenhouden."

Slapen?

Als je een groter risico loopt als je met andere mensen in contact komt, kun je dan het beste in slaap vallen op het stoeltje bij het raam en de hele vlucht zo min mogelijk bewegen? Dat is ook niet altijd handig, zegt Van Ranst: "Wanneer je slaapt heb je ook geen reflex om weg te draaien als iemand hoest of niest ."

Aan de andere kant zitten er ook weer voordelen aan slapen, zegt viroloog Marjolein Kikkert. Vliegen is natuurlijk best vermoeiend voor veel mensen, vaak ben je vroeg opgestaan om naar het vliegveld te gaan en heb je te maken met lange wachttijden. "Het is goed voor je immuunsysteem om even te slapen. Een jetlag is daar vaak niet zo goed voor en dan ben je wat bevattelijker voor infecties."

Meer risico's?

Maar zijn vliegtuigen nu hotspots van besmettingen of niet? Volgens Kikkert valt dat reuze mee: "Dit soort situaties geven een wat hogere kans, maar dezelfde soort kans als je in een bioscoopzaal zit of op een cruiseschip."