Komt er een begrotingsakkoord? 'Chaos is compleet', ziet politiek commentator Joost Vullings
Nieuwe ronde, nieuwe kansen: de komende dagen wil het minderheidskabinet weer om de tafel met de oppositie. Want er is nog altijd geen begroting voor volgend jaar. Een unieke situatie. Hoe gaat het nu verder? "Niemand krijgt het voor elkaar."
De uitnodigingen zijn de deur uit. Dat wil zeggen: aan oppositiepartijen PRO (20 zetels), JA21 (9), SGP (3), ChristenUnie (3), 50PLUS (2) en Volt (1) is gevraagd of en wanneer ze de komende dagen beschikbaar zijn. Want wat vorige week na bijna 26 uur debatteren niet lukte tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, hoopt het minderheidskabinet nu wel voor elkaar te krijgen: een deal sluiten over de begroting met steun van een meerderheid in de Tweede Kamer.
Complete chaos
Aanvankelijk wilde het kabinet morgen al starten met de gesprekken, maar die deadline lijkt alweer niet gehaald te worden. Voor de oppositiepartijen blijft ondertussen onduidelijk wanneer ze mogen langskomen. Opnieuw dringt de tijd, want aanstaande woensdag staan de Algemene Financiële Beschouwingen alweer op het programma. In dit debat bespreekt de Tweede Kamer met de minister van Financiën alle financiële details van de plannen van volgend jaar.
Hoewel elke politicus in Den Haag zegt dat de problemen van Nederland nu echt opgelost moeten worden, krijgt niemand het vooralsnog voor elkaar.politiek commentator Joost Vullings
Maar die plannen hebben op dit moment helemaal geen meerderheid en kunnen nog voor miljarden euro's worden vertimmerd door de oppositie. "En dus is de chaos compleet," zegt politiek commentator Joost Vullings. "Sterker: Nederland zat nog nooit in een situatie als deze. En hoewel elke politicus in Den Haag zegt dat de problemen van Nederland nu echt opgelost moeten worden en dat er echt moet worden samengewerkt, krijgt niemand het vooralsnog voor elkaar."
Niemand weet het
Dat heeft volgens Vullings grote gevolgen voor het land. "De Belastingdienst weet op dit moment nog niet hoeveel belasting zij volgend jaar moeten ophalen of teruggeven, het onderwijs weet niet hoeveel geld het kan uitgeven. En ook wij, burgers, weten domweg nog niet of we meer of minder belasting gaan betalen. Zelfs de hoogte van de zorgpremie kan nog niet worden vastgesteld."
De ergernis bij de oppositie groeit ondertussen met de dag, stelt de politiek commentator. "Precies een week geleden zei Jetten na een debat zonder uitkomsten zo snel mogelijk om de tafel te willen met de oppositie. Wat hem betreft de volgende dag. Maar die gesprekken werden niet gevoerd."
Oppositie geërgerd
Ondertussen ging premier Rob Jetten wel naar een bouwplaats, een kazerne en is hij vandaag nog bij de Verenigde Naties in New York. JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen heeft, net als anderen, kritiek op deze beslissingen. Hij wijst erop dat de Belgische premier Bart De Wever in een soortgelijke situatie wél zijn hele agenda leegmaakte 'om de begrotingsonderhandelingen te doen'.
En ook bij partijen als ChristenUnie en PRO is er weinig begrip voor het drukke internationale schema van premier Jetten. Beide partijen zeggen verwonderd te zijn over de gang van zaken. Ze krijgen de indruk dat de coalitie er vooral zelf nog niet uit is. Wat is dus eigenlijk de strategie van het kabinet en de coalitie?
Verhaal op orde krijgen
CDA-leider Henri Bontenbal, onderdeel van de coalitie, zegt die ergernis desgevraagd ergens wel te snappen. "Tegelijkertijd gaat het gewoon om de vraag 'hoeveel tijd besteedt de premier daadwerkelijk aan het krijgen van een deal.' Dat is voor mij de maatstaf."
Volgens Bontenbal maakten de Algemene Politieke Beschouwingen de posities van oppositiepartijen goed duidelijk. "Op basis daarvan gaat het kabinet verder nadenken: met welk bod, met welk verhaal gaat het kabinet naar de oppositie? Het kabinet moet daar wel een verhaal hebben, dus het is wel belangrijk dat het ook goed met elkaar doordacht wordt", zegt hij.
'Breed akkoord mogelijk'
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans stelt vast dat er over de begroting nog wel weken of maanden wordt doorgepraat. "We hebben de Algemene Politieke Beschouwingen gehad, daarin hebben partijen aangegeven: 'Nou, we zien dat er deels naar ons geluisterd is, maar ook dat er nog meer nodig is.' En daar wordt verder over gesproken."
Als fractievoorzitter van een van de coalitiepartijen zegt hij nog altijd in een 'breed akkoord' met meerdere partijen te geloven.
'Oppositie moet stap zetten'
D66-fractievoorzitter Jan Paternotte vindt het daarvoor noodzakelijk dat ook de oppositie een stap moet zetten. "Niet alleen de coalitie, want daar is al een flinke beweging gemaakt," zegt Paternotte, die zelf het liefst 'breed door het midden' een akkoord wil bereiken.
"Als je alleen maar over links gaat, denk ik dat Joost Eerdmans (JA21) en Chris Stoffer (SGP) misschien denken: dan zie ik niks meer terug van wat wij belangrijk vinden. En andersom denk ik dat Jesse Klaver (PRO) en Laurens Dassen (Volt) dat denken."
Pas duidelijkheid voor kerst?
Premier Rob Jetten blijft ondertussen optimistisch. Tijdens zijn laatste persconferentie afgelopen vrijdag zei hij nog altijd te geloven in brede steun. De discussie draait volgens hem om drie vragen die opgelost moeten worden: 'Hoe zorgen we ervoor dat werken meer gaat lonen? Hoe gaan we om met box drie en het investeringsklimaat in Nederland? En welke ruimte kunnen we bieden, zodat vakbonden en werkgevers met elkaar een sociaal akkoord kunnen sluiten?'
"Niet geheel toevallig zijn dit precies de thema's die de Nederlandse politiek sinds het aantreden van het minderheidskabinet-Jetten in februari verdelen," concludeert politiek commentator Joost Vullings. "De vraag is dus of ze er voor de Algemene Financiële Beschouwingen volgende week uitkomen. Minister van Financiën Eelco Heinen heeft al laten weten dat er nog maanden nodig zijn om een akkoord te sluiten."
De Tweede Kamer stemt op 12 november over het belastingplan, de financiële kurk waarop vrijwel alle begrotingen drijven. En pas op 8 december stemt de Tweede Kamer naar verwachting over alle begrotingen.