Kabinet komt met plannen tegen (te) dure dierenartsen, en dat is volgens dierenhulporganisatie hard nodig: 'Kosten voor baasjes idioot hoog'

De plannen van staatssecretaris Erkens (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) zijn een reactie op een eerder rapport van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Het kabinet wil wetgeving gaan voorbereiden die financiële productieprikkels en winstgerelateerde bonussen voor kliniekpersoneel verbiedt. Als de kosten in de komende 5 jaar niet genoeg dalen, hangt de sector - als uiterste redmiddel - prijsregulering boven het hoofd.

Thuisarts.nl voor dieren?

Om de transparantie te vergroten, wil Erkens dat klinieken verplicht actuele tarievenlijsten in de wachtruimte en op hun website plaatsen. Ook moet er voorafgaand aan een behandeling altijd een kostenraming worden gegeven.

Daarnaast wordt er gekeken naar een online platform, naar voorbeeld van Thuisarts.nl, waarmee baasjes zelf beter kunnen inschatten of een situatie spoed is of kan wachten tot na het weekend.

Geldgebrek en euthanasie

Volgens belangenbehartigers is de noodzaak voor maatregelen in de sector groot. Lilianne van Doorne, voorzitter van de Stichting Bevordering Huisdierenwelzijn, signaleert op basis van CBS-gegevens en eigen enquêtes dat de financiële nood bij eigenaren fors is toegenomen. Haar stichting zet zich al 12,5 jaar in om minima bij te staan wanneer zij de rekening niet kunnen betalen voor de zorg van hun dier.

Volgens Van Doorne gaan naar schatting 900.000 honden en katten niet meer naar de dierenarts vanwege geldgebrek: "De kosten zijn idioot hoog, steeds minder mensen gaan naar de dierenarts door hoge kosten. 1 op de 5 dieren die wij zien, eindigt met euthanasie door te laat ingrijpen."

Steeds meer ketens

Naast de hoge tarieven, gaan ook steeds meer losse dierenklinieken op in ketens. Om dit tegen te gaan wil het kabinet een zogeheten 'inroepbevoegdheid' voor de ACM invoeren, zodat de toezichthouder meer grip krijgt op overnames van kleine zelfstandige praktijken door grote ketens.

Ook Van Doorne maakt zich zorgen over de huidige cultuur in sommige klinieken. Zo kent zij verschillende verhalen waar het echt misgaat: "Dierenartsen kregen een bonus als er ook bloedonderzoek kwam, wat helemaal niet nodig was. Dus nog hogere kosten door extra onderzoeken."

Dierenarts in spagaat

Ook vanuit de praktijk klinkt de erkenning dat de kosten voor eigenaren zwaar wegen. Onafhankelijk dierenarts Joyce Hofman merkt in haar Amsterdamse praktijk dat de combinatie van inflatie en medische vooruitgang frictie veroorzaakt. Volgens de dierenarts zijn haar eigen ondernemerskosten, zoals de minimumlonen, met 20 procent gestegen, wat doorberekend moet worden.

Tegelijkertijd kan de diergeneeskunde volgens haar ook veel meer dan 15 jaar geleden, zoals dure hernia-operaties. Ze heeft het gevoel dat ze hierdoor soms in een spagaat terugkomt als ze weet dat de diereneigenaren het niet breed hebben en een behandeling niet kunnen betalen. "Ik wil dan soms bijna niet vertellen dat iets wel kan", vertelt ze. "Ik voel voor mensen omdat het om leven en dood gaat en dat is raar om te beseffen."

'Het is een keuze'

De beroepsvereniging voor dierenartsen, de KNMvD, reageert kritisch op de voorgestelde plannen van het kabinet en de focus van het ACM-rapport. Volgens de bond wordt er in de plannen te makkelijk voorbijgegaan aan de eigen verantwoordelijkheid van de consument en de medische realiteit in de spreekkamer.

Paul Mandigers, voorzitter Gezelschapsdieren van de KNMvD, benadrukt dat eigenaren vooraf beter moeten nadenken of ze een dier wel levenslang kunnen onderhouden. "Het is een keuze om een huisdier te nemen en wij vinden het heel belangrijk dat mensen een bewuste en doordachte keuze maken."

Huisdier als luxeproduct

Volgens de voorzitter zijn de kosten vaak simpelweg noodzakelijk voor professionaliteit en fatsoenlijke salarissen. Daarnaast legt de bond de bal terug bij de overheid. Mandigers vraagt zich af waarom medische zorg voor dieren nog altijd zwaar wordt belast.

"21 procent btw is normaal op luxe producten. Huisdieren vallen onder luxeproducten, dat hoeft niet. Als je er zelf veel over zegt als politiek, dan kan je er op deze manier aan bijdragen", zegt hij. Ook vraagt hij zich af hoe de staatssecretaris deze plannen bij losse ondernemingen wil gaan handhaven.

Doorgefokte rassen

Naast de regels voor dierenartsen zet het kabinet in de plannen ook in op betere voorlichting aan consumenten over de risico's van doorgefokte rassen, zoals dieren met een platte neus. Vanwege erfelijke aandoeningen moeten deze honden en katten statistisch gezien veel vaker naar de dierenarts.

Het ministerie gaat de komende periode gebruiken om in overleg met consumentenorganisaties en de veterinaire sector een concrete routekaart te maken. Deze planning moet begin 2027 gereed zijn.