Jaag je miljonairs echt Nederland uit met hogere belastingen? Hoe het volgens deze econoom zit
Verlaten miljonairs het land als ze meer belasting over hun vermogen moeten betalen? Deze vraag hangt al weken boven de discussie over het belastingplan in de Tweede Kamer. Rechts zegt: ze vertrekken. Links zegt: ze blijven.
Kamerlid Mona Keijzer vroeg zich in het debat over het belastingplan af of links wel doorheeft dat 'je met hogere belastingen nog meer ondernemers het land uit jaagt, waardoor je uiteindelijk minder belasting ophaalt'. Onzin, antwoordde PRO-leider Jesse Klaver. Volgens de linkse politicus vertrekken miljonairs helemaal niet en is het bovendien oneerlijk 'dat iemand die miljonair is minder belasting betaalt dan iemand die werkt'.
Geworteld in gemeenschap
Maar wat weten we over het vertrek van vermogenden bij hogere belastingen? "De meeste mensen blijven wonen waar ze wonen en maar een klein groepje vertrekt", zegt Wouter Leenders, econoom en docent aan King's College London.
"De meeste vermogenden zijn net als u en ik geworteld in een gemeenschap", legt hij uit. "Ze hebben vrienden en familie die dichtbij wonen en een verhoging van de belasting betekent nog niet direct dat ze naar een ander land verhuizen."
70 procent meer belasting
Volgens Leenders is dit in meerdere landen heel goed onderzocht. "Bijvoorbeeld in Noorwegen: daar hebben onderzoekers gekeken naar wat er gebeurd is na een recente belastingverhoging op vermogen en op dividend. En wat zij vinden, is dat maar een heel kleine groep daadwerkelijk vertrekt."
Op een bevolking van 5,6 miljoen vertrokken hooguit 100 personen. Maar de inkomsten uit vermogensbelasting stegen tussen 2021 en 2024, toen de belastingverhoging van kracht ging, met meer dan 70 procent. Volgens de econoom is ook gekeken naar hoe bedrijven hierop reageren door bijvoorbeeld activiteiten te staken of investeringen te verminderen. Ook daarin zagen de onderzoekers geen verandering.
Ook in andere landen
"Wat we zagen in Noorwegen, is ook precies wat we zien in onderzoeken in Denemarken, Zweden, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk", zegt Leenders op de vraag of Noorwegen wel te vergelijken is met Nederland. "We zien altijd dat een paar mensen vertrekken, maar het overgrote merendeel van de vermogenden blijft."
Volgens hem gaan er op sociale media en in het debat in de Tweede Kamer veel spookbeelden rond. Onlangs werd er nog gesproken over het vertrek van miljardairs en hun 160 miljard dollar aan vermogen uit het Verenigd Koninkrijk door nieuwe belastingmaatregelen van de Labour-regering.
Buitenlands vermogen
Maar volgens Leenders is de werkelijkheid anders. "Groot-Brittannië heeft al een paar eeuwen lang een belastingkorting gehad voor buitenlanders die naar het Verenigd Koninkrijk wilden komen. En daar is door de huidige Labour-regering na twee eeuwen een einde aan gemaakt."
"Het was eigenlijk een vrijstelling voor buitenlands vermogen en inkomen uit vermogen", legt de econoom uit. "Dus die 160 miljard die hier genoemd wordt, heeft nooit in het Verenigd Koninkrijk gezeten. Het is al buitenlands vermogen." Leenders erkent dat er wel degelijk miljardairs zijn vertrokken, maar daar staat volgens hem tegenover dat de belastinginkomsten met honderden miljoenen pond zijn toegenomen.
Meer of minder belasting
Dan rest de vraag: wat betekent dit nu voor Nederland? JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen zegt dat het vertrek van een kleine groep vermogende Nederlanders de economie 'verhoudingsgewijs' zeer veel kan kosten. "We moeten ernaar streven om minder belastingopbrengsten binnen te halen, omdat we een kleinere overheid nodig hebben." Op die manier hoeven volgens Hoogeveen zowel werkenden als vermogenden minder belasting te betalen.
Aan de andere kant van het spectrum wil PRO-Kamerlid Luc Stultiens juist meer belasting op vermogen heffen. Volgens het plan van PRO en Volt gaan Nederlanders pas extra belasting betalen als ze 1,3 miljoen euro aan aandelen of 4 miljoen euro aan spaargeld hebben. Een eigen huis wordt hierbij dus niet meegeteld.
Moeilijk te voorspellen
Met het geld dat dit plan samen met een aantal andere maatregelen oplevert, willen PRO en Volt de inkomstenbelasting met 1,5 miljard euro verlagen. "Wat wij juist doen, is de belasting op werk verlagen. Dat is juist goed voor het bedrijfsleven." Of dat ertoe leidt dat vermogenden daadwerkelijk uit Nederland vertrekken, is volgens Leenders op basis van de buitenlandse onderzoeken moeilijk te voorspellen.
Dat heeft er volgens hem vooral mee te maken dat Nederland al 25 jaar geen grote belastinghervorming heeft meegemaakt, waardoor we voor harde cijfers op het buitenland moeten terugvallen.