Belastingplan eindelijk naar Tweede Kamer, maar wat is het precies en wat staat erin?

Discussie over de begroting, dagenlange overleggen over belastingplannen en elke keer moet er weer steun gezocht worden bij de oppositie: er gebeurt van alles in Den Haag. Maar waar gaat het nou eigenlijk precies over? Onze Haagse redactie zet het op een rij.

1. Wat is het belastingplan?

Het belastingplan is een onderdeel van de Rijksbegroting. Het is een pakket van vier wetsvoorstellen, een verzamelwetsvoorstel, waarmee het kabinet de belastingen van volgend jaar aanpast.

In die wetsvoorstellen staat bijvoorbeeld hoeveel inkomstenbelasting we volgend jaar betalen of hoeveel brandstofaccijns we aan de pomp betalen. Maar er staat ook in hoeveel belastingvoordeel woningcorporaties krijgen zodat zij meer geld overhouden om te investeren in woningbouw.

2. Wat heeft het minderheidskabinet aan de plannen gewijzigd?

Het minderheidskabinet trekt ongeveer 1,5 miljard euro uit om de koopkracht van Nederlanders volgend jaar te verbeteren. Dat wordt onder meer betaald door de extra belasting, de 'vrijheidsbijdrage' voor de defensie-uitgaven, te schrappen.

Ook wordt er geld uitgetrokken om de verlaging van de brandstofaccijnzen aan de pomp te verlengen. Verder mogen mensen die specifieke zorgkosten zelf betalen, blijven aftrekken van hun inkomen, waardoor ze minder belasting betalen.

3. Is dat alles?

Zeker niet! Het gaat in totaal om tientallen maatregelen, waarbij de kern de eerder genoemde lastenverlichting voor burgers is. Om de oppositie zo veel mogelijk te vriend te houden zit er voor elke partij wel iets in.

Voor 50Plus en de ChristenUnie wordt de ouderenkorting in stand gehouden, een belastingkorting op de belasting voor ouderen. Voor BBB zou je kunnen zeggen dat komend jaar de verhoogde belasting op planten en bloemen wordt geschrapt. Volt krijgt dan weer extra geld voor AI, aan de Groep Markuszower en 50Plus is geld toegezegd voor veiligheid.

4. Het gaat ook alweer dagenlang over box 3. Wat is dat en wat heeft dat met het belastingplan te maken?

Box 3 gaat over de belastingen die je betaalt over spaargeld en beleggingen. Nu betaal je belasting op basis van fictief rendement, geschatte inkomsten. Soms betaal je dus belasting over inkomsten die je helemaal niet hebt gehad. De rechter heeft daar een streep door gezet, waardoor het kabinet nieuwe regels moet bedenken.

Voor beleggingen wil het kabinet nu dat je alleen belasting betaalt over de winst die je daadwerkelijk hebt gekregen. Die overstap kost de schatkist echter ook miljarden euro's. De Raad van State heeft geadviseerd het nieuwe wetsvoorstel aan te passen. Het kabinet gaat daar deels in mee, maar dat kost de schatkist ook weer miljarden euro's aan belastinginkomsten. Deze aparte wet bespreekt de Kamer tegelijk met het belastingplan.

5. Is er nu een meerderheid voor deze plannen?

Nee, die is er niet. Premier Jetten gaf vanmorgen voor de camera van EenVandaag toe dat het na maanden van 'intensieve gesprekken' met de oppositie niet is gelukt om tot 'een breed akkoord' te komen 'voor de behandeling in de Tweede Kamer'. Het kabinet heeft uiteindelijk niet gedurfd een keuze te maken voor samenwerking met de linkse partijen of samenwerking met de rechtse partijen. Daarom zit nu voor elk wat wils in.

De partijen aan de linkerkant, Pro en Volt, wilden vooraf dat je minder belasting betaalt over loon dat je verdient. Voor alle dure plannen, zoals defensie, willen zij rijke Nederlanders en bedrijven meer belasting laten betalen.

Aan de rechterkant wilden ze precies het tegenovergestelde, maar werden die eisen vergezeld van allerlei maatregelen die niets te maken hebben met het belastingplan. Denk aan zaken als abortus, stikstof of migratie.

6. En hoe gaat het nu verder?

De Tweede Kamer debatteert morgen over de plannen en volgende week donderdag, 12 november, wordt er al over gestemd. Het wordt spannend omdat het kabinet in de Tweede Kamer 10 zetels tekort komt en veel partijen nog niet weten of ze voor deze plannen gaan stemmen.

Premier Jetten deed vanmorgen voor de camera's van de verzamelde pers dan ook een dringend beroep op de oppositie om 'verantwoordelijkheid voor Nederland' te nemen.

7. Maar het kabinet komt toch ook zetels tekort in de Eerste Kamer?

Dat maakt het nog spannender, in de Eerste Kamer heeft het minderheidskabinet maar liefst 16 zetels te weinig. Nog erger: als de Eerste Kamer eind december tegen het belastingplan zou stemmen, dan betalen miljoenen Nederlanders te veel of te weinig belasting. De belastingdienst gaat 20 november namelijk al 'op slot'. Dan worden alle nieuwe tarieven ingevoerd om vervolgens alle voorlopige belastingaanslagen van Nederlanders uit te draaien.

Bij een tegenstem moeten al die belastingaangiften over 1,5 jaar worden gecorrigeerd. Dat zou chaos betekenen.