"Ik had nooit gedacht dat Amerikanen asiel zouden aanvragen in Nederland. Maar hier zijn we. En het is bittere noodzaak", zegt Jey Poston. Hij loopt door de groene omgeving nabij het azc in Burgum. Na een verblijf van vier maanden in Ter Apel sinds begin dit jaar, woont hij sinds kort met zijn gezin van 9 in het Friese dorpje.
Bespuugd, geslagen en opgesloten
De tweede termijn van president Donald Trump betekende voor Jey een periode van angst en geweld. "Ik kon niet meer veilig over straat lopen. Mensen scholden me uit voor 'tranny', 'dyke', 'faggot'. Ik ben bespuugd, geslagen en opgesloten in mijn auto. Iemand anders heeft geprobeerd in mijn auto in te breken. We wisten: als we blijven, raken we in de problemen."
Want ook Jeys familie had moeite met zijn genderidentiteit. "We zijn opgegroeid met het idee dat we het vrijste land ter wereld zijn, het land met de meeste kansen. Om dan volwassen te worden en te zien hoe die vrijheden voor onze ogen verdwijnen, is eerlijk gezegd afschuwelijk en traumatiserend."
'Ze wissen trans mensen uit het geheugen'
"De overheid heeft letterlijk de geschiedenis van de lhbti+-gemeenschap uitgewist", vertelt hoogleraar genderstudies Susan Stryker. "Het is geen kwestie van nuance of politiek debat. Ze halen lhbti+'ers letterlijk uit het publieke geheugen. Uit wetten, uit lesboeken, uit musea. Alsof we nooit hebben bestaan."
Het dieptepunt was volgens Stryker, zelf ook trans, de plotselinge verwijdering van het woord 'transgender' op de website van het Stonewall National Monument begin dit jaar: hét symbool van de Amerikaanse lhbti+-geschiedenis. Vorige maand werd ook het woord 'biseksueel' weggehaald.
Makkelijk doelwit
Activist Robyn Ochs strijdt al 50 jaar voor lhbti+-rechten, en had de maatregelen van Trump niet aan zien komen. "De Verenigde Staten waren tot dit jaar de plek waar mensen naartoe gingen voor veiligheid. En nu zijn mensen uit ons eigen land bang, en zoeken ze elders veiligheid. Dat vind ik onaanvaardbaar. En als mensen bang zijn, dan spreken ze zich niet meer uit en trekken ze zich terug. Dat baart me het meeste zorgen."
Ochs vervolgt: "Er zijn altijd al mensen geweest die zich ongemakkelijk voelden bij, of tegen transgender personen waren, maar op dit moment hebben ze als het ware toestemming gekregen om hun haat te uiten."
Media
Volgens Jey komt dit ook door de manier waarop media trans personen representeren. "Daardoor lijkt het alsof die groep veel groter is dan in werkelijkheid."
In de Verenigde Staten identificeert 0,6 procent van de bevolking (1,6 miljoen mensen) zich als trans persoon. "Precies die kleine omvang maakt hen een makkelijk doelwit", zegt Susan Stryker. "Er bestaat daarnaast ook veel onwetendheid en desinformatie over trans personen."
Eindelijk veilig
Het contrast tussen de VS en de huidige verblijfplaats van Jey kan nauwelijks groter, zegt hij. "Burgum is stil en rustig en de mensen zijn nieuwsgierig en warm. Hier voel ik me eindelijk veilig. Ik kan hier zonder problemen beginnen met hormoontherapie en ben niet bang om naar een openbaar toilet te gaan of om alleen naar het centrum te lopen."
Toch is die veiligheid vooralsnog tijdelijk, want zijn asielaanvraag is nog in behandeling. En de kans op afwijzing is reëel. De eerste aanvragen worden nog steeds afgewezen, omdat de IND Amerika nog altijd als een 'veilig land' ziet.
'Liever sterven'
Jey blijft hoop houden om in Nederland te mogen blijven met zijn gezin. "Zelfs hier in Nederland is er precedent voor het maken van uitzonderingen, ook voor mensen uit landen die op de veilige lijst staan. Dat is bij Georgië bijvoorbeeld het geval, lhbti+'ers uit dat land kregen een uitzondering."
En als zijn asielaanvraag toch wordt afgewezen? "Dan kunnen ze me beter in een vrieskist terugsturen. Want als ik moet terugkeren, ben ik ten dode opgeschreven. Ik zou liever sterven dan teruggaan."
