Hooikoorts neemt toe: gemeenten kunnen snotterende inwoners helpen door bomen anders te planten, maar doen dat nog niet

Voor de meeste mensen is de lente een verademing, eindelijk een einde aan de staalgrijze luchten en de kou. Maar voor hooikoortspatiënt Luca de Bruin betekent de komst van de lente juist dat hij binnen moet blijven. "En ik moet zorgen dat ik mijn medicijnen heel strak neem. Als ik dat niet doe, functioneer ik eigenlijk niet."

Bomen zijn overal

Luca heeft zo veel last van zijn hooikoorts dat hij bij het zoeken van een woning hier specifiek rekening mee moet houden. Toen hij voor zijn studie verhuisde naar Eindhoven, heeft hij gekeken welke bomen er in de buurt groeien. "Zo kon ik checken of ik bijvoorbeeld 's ochtends een raam zou kunnen open doen. Je bent continue alert."

Zo ook op school. Als zijn vrienden in de pauze naar buiten gaan, moet hij een afweging maken. "Soms neem je het maar voor lief want bomen zijn overal. Je hebt ook je verplichtingen: je werk, je studie, je wil sporten. Je moet soms gewoon naar buiten."

Ermee leren leven

Luca heeft al sinds zijn vijfde hooikoorts. "Op een gegeven moment moet je ermee leren leven", vertelt hij. Maar als hij in het weekend bij zijn ouders thuis is en zijn vader zet een raam open zodat het even kan luchten dan merkt hij het meteen. "Ik begin meteen te niezen en word eigenlijk gewoon ziek wakker."

Het belemmert hem tijdens het werk overdag of als hij 's avonds naar school fietst. "Dan heb ik eigenlijk altijd een zonnebril op zodat de pollen niet gelijk in mijn ogen kunnen komen." In combinatie met medicijnen, houdt hij zo de hooikoortsklachten binnen de perken.

Miljoenen Nederlanders

Luca is zeker niet de enige die veel klachten heeft in de lente, ziet Anne Overduin, onderzoeker in het LUMC. Zij doet onderzoek naar pollen en schat dat zo'n 4 á 5 miljoen Nederlanders last hebben van hooikoorts. Uit haar metingen blijkt dat het aantal pollen in de lucht flink is toegenomen. Vorige maand mat zij een recordaantal elzenpollen en nu de berk ook gaat bloeien verwacht ze dat de hooikoortsklachten blijven aanhouden en voor veel mensen verergeren.

"We hebben nog nooit zoveel elzenpollen gemeten sinds we zijn begonnen met pollen te meten. Daarnaast is de hazelaar vroeger dan ooit begonnen met bloeien. En van de es hebben we dit jaar een heel hoge concentratie gemeten, die is nog nooit zo hoog geweest in maart."

Klimaatverandering en luchtvervuiling

Overduin verwacht dat door klimaatverandering en luchtvervuiling steeds meer mensen last gaan krijgen van hooikoorts. "Omdat je door luchtvervuiling deeltjes inademt die ervoor zorgen dat de barrière die in je longen zit, verslechterd. Daardoor worden mensen meer gevoelig voor pollen."

De onderzoeker ziet dat veel gemeenten nog weinig rekening houden met het aanplanten van minder allergene bomen. Zij ontwikkelde daarom een bomenkompas die online te bekijken is. "Daar kun je precies zien hoe allergeen bepaalde bomen zijn. Dat hebben we bepaald door te kijken hoeveel pollen er in de lucht zitten van elke boomsoort, hoeveel mensen daar last van hebben en die gegevens hebben we met elkaar gecombineerd."

Berken planten

Daar is bijvoorbeeld te zien dat de berk een grote hooikoortsveroorzaker is. "Dan is het goed om als gemeente na te denken als je die berken wil planten: waar zet ik die neer?"

Een hele lange rij berken, zorgt namelijk voor grote problemen bij hooikoortspatiënten. "Maar zet ze ook bijvoorbeeld niet in de buurt van een ziekenhuis of andere belangrijke plekken waar mensen naartoe moeten en die ze niet kunnen vermijden."

Een nieuw bomenplan

Een gemeente die al gebruik maakt van het bomenkompas is Groningen, in een nieuw bomenplan zeggen zij expliciet te kijken naar de 'allergeniciteit' van bomen. Oftewel: hoeveel hooikoortsklachten ze veroorzaken. Die bomen zul je vanaf nu minder zien bij winkelcentra, zorgcentra en scholen.

Dat betekent volgens wethouder Mirjam Wijnja niet dat bijvoorbeeld de berk nergens meer te vinden is. " Want sommige bomen die goed zijn voor de biodiversiteit, geven wel heel veel pollen af. Maar die zetten we dan neer op plekken waar niet zoveel mensen zijn."

Komende 50 jaar

Er is lang gewerkt aan het bomenplan. "Het gaat heel erg om de vraag: hoe zet je de goede boom nou op de goede plek? Dat ligt eigenlijk klaar voor de komende 50 jaar, dus nu komt het aan op volle bak uitvoeren."

De wethouder adviseert andere gemeenten ook om hun verantwoordelijkheid te nemen. "We zijn verantwoordelijk voor al onze inwoners, ook de inwoners met hooikoorts. En we laten hier in Groningen zien dat je daar dus supergoed rekening mee kan houden terwijl je gewoon bouwt aan een groene toekomst."