Hooikoortsseizoen veel langer door klimaatverandering: 'Klachten van half december tot eind september'

Door de stijgende temperaturen bloeien planten eerder, ziet Arnold van Vliet bioloog aan de Wageningen Universiteit. Maar niet alleen warmte speelt een rol, ook als het langere tijd niet regent kunnen hooikoortspatiënten te maken krijgen met meer klachten. De pollen worden dan niet uit de lucht gespoeld, legt hij uit.

Records gebroken

"De hazelaar had de vroegste start ooit", zegt Van Vliet. De plant begint nu al zo'n veertig dagen eerder met bloeien dan vijftig jaar geleden, merkt ook Anne Overduin, bioloog aan het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Na de pollen van de hazelaar beginnen de els, en op het moment ook de berk, met hun bloeiperiode.

Van de els werd in februari zelfs een recordaantal pollen geteld bij een meting van het LUMC door het hele land. Het eerdere record werd 28 jaar geleden vastgesteld, maar toen ging het om een stuk minder pollen dan dit jaar. Ook bleek een duidelijke link met de temperatuur: in het zuiden zaten er veel pollen in de lucht, maar in het noorden was de winter strenger en was de els nog niet actief.

Nieuwe plantensoorten ook boosdoener

Biologen zien niet alleen dat de bloeitijd vervroegd is, maar door klimaatverandering komen er ook nieuwe plantensoorten bij. En die zorgen soms ook voor een langer hooikoortsseizoen. "Je ziet dat bijvoorbeeld bij de alsemambrosia. Deze plant komt pas in actie nadat de grassen zijn uitgebloeid", zegt Van Vliet. De pollenperiode krijgt daarmee dus een venijnige staart.

Hanneke Oude Elberink, allergoloog in het Universitair Medisch Centrum Groningen, ziet zelfs dat mensen gedurende het jaar langer te maken hebben met klachten. Voor sommige patiënten is hooikoorts bijna een chronische ziekte geworden, zegt Oude Elberink. "Mensen hebben veel vaker dan eerder een combinatie van een allergie voor bomen, grassen en onkruid. Dan beginnen de problemen half december al en die lopen door tot eind september."

Steeds meer mensen met hooikoorts

Mensen hebben niet alleen langer klachten, maar het aantal patiënten neemt ook toe, merkt Oude Elberink: van één op de vijf Nederlanders met hooikoortsklachten gaan we naar één op de vier, zegt ze. Daar zijn verschillende oorzaken voor aan te wijzen, maar één van de redenen die ze noemt is dat we meer bewerkt voedsel zijn gaan eten.

De gezondheid van de darmen speelt namelijk een belangrijke rol in de ontwikkeling van allergieën, blijkt uit onderzoek. Daarom adviseert deze allergoloog om zo min mogelijk bewerkt voedsel te eten. "Anders ontstaan er kleine ontstekingen in de darmen, die maken dat ze meer doorgankelijk worden. Stoffen komen gemakkelijker je lichaam binnen, en die kan dan allergisch reageren."

Meer buitenspelen

Kinderen doen er ook goed aan meer buiten te spelen. Oude Elberink: "Als je veel buiten bent word je blootgesteld aan allerlei omgevingsfactoren, microben noemen we dat, en die hebben een preventief effect op het ontstaan van allergieën."

Heb je al te maken met hooikoortsklachten? Dan heeft bioloog Overduin nog wel een paar tips: "Was je haren en kleren goed, dan spoel je de pollen er vanaf. En smeer vaseline rond je neus, dan blijven de pollen plakken." Oude Elberink adviseert om toch vooral bijtijds te beginnen met medicatie. Wacht niet tot de pollenconcentraties pieken, begin liever daarvóór al. Tabletjes die je bij de drogist kunt halen helpen, zegt ze, maar liever nog breng je een bezoekje aan de huisarts.