Glastuinbouwtelers in Delfland straks zonder water door extreme droogte? 'Moeten kijken naar creatieve oplossing'

Volgens het Hoogheemraadschap geldt 'code zwart': alle sluizen blijven dicht en het is ten strengste verboden om oppervlaktewater te onttrekken voor landbouw, gemeenten, sportvelden en inwoners. Dat heeft veel impact op zo'n 150 glastuinbouwtelers.

'Nog 3 weken vooruit'

"Je wilt niet de bodem van de put zien, want dan wordt het echt spannend", zegt chrysantenkweker Harry Wubben. Hij is redelijk goed voorbereid op deze droogte. "In dat bassin zit 4.000 kubieke meter water en in dat bassin zit 12.000 kubieke meter", wijst hij. "Daar kunnen we nu nog zo'n 3 weken mee vooruit."

Als het niet gaat regenen krijgt hij, net als veel andere glastuinbouwtelers, een probleem. "In deze extremen zie je dat voorbereiding echt nodig is, want ook wij komen nu aan de grens te zitten. Er zijn misschien collega's die het wat minder royaal hebben, die zijn iets meer gewend om oppervlaktewater te gebruiken."

Creatieve oplossingen

Wubben vindt ook dat er "met elkaar moet worden gekeken naar creatieve oplossingen, voor nu en in de toekomst. Wat gaan wij hiervan leren? Het is misschien de eerste keer dat het zo extreem is, maar het zal wel vaker gaan gebeuren. En dan moeten we met elkaar kijken: hoe gaan we dat doen?"

Hij oppert zelf een mogelijke oplossing: "Ondergrondse opslag van water is echt een prima alternatief, want dan heb je minder ruimte nodig. Dan is er ook minder verdamping van water, en dan kun je ook weer bufferen voor de maatschappij." Want als er wateroverlast is, kun je extra wegpompen en als er een watertekort is, dan kun je het uit de grond halen, zegt Wubben. "En daar moeten ze in de vergunningverlening niet zo krampachtig over doen."

Wat is het waard?

Universitair hoofddocent hydrologie (waterleer) aan de Universiteit Utrecht Niko Wanders focust op hydrologische extremen en klimaatverandering. Hij zegt dat de veiligheid van dijken vooropstaat en begrijpt de genomen maatregelen. Tegelijkertijd snapt hij ook dat het voor de tuinders die van oppervlaktewater afhankelijk zijn vervelend is.

Volgens hem zijn er wel telers die geïnvesteerd hebben in watervoorzieningen. Zij vangen regenwater op en pompen het in de grond. "Ondergrondse zoetwatervoorraden aanleggen is een enorme investering", zegt hij, "maar hoe meer je gewas waard is, des te beter is het om dat te doen."

Verrast

Volgens Wanders is deze situatie zeer uitzonderlijk en hij denkt dat de telers zich niet per se beter hadden moeten of kunnen voorbereiden. "Normaal gesproken kom je zo'n situatie 1 keer in de 63 jaar tegen, dus het is de vraag of we het hadden kunnen zien aankomen."

In 2018 was er extreme droogte en in 2022 ook. Die jaren staan allebei in de top 10 van droogste jaren ooit. Dat er nu 3 van dat soort jaren in de afgelopen 10 jaar zijn, is buitengewoon. "Vooral dat het nu al zo is; normaal staat de Rijn op het laagste punt in oktober en daar zijn we nu nog niet eens. De gevolgen van klimaatverandering zien we nu wel. Maar als wetenschapper word ik ook verrast door de snelheid waarmee de trend deze kant opdendert."

'Maar zo veel druppels'

De glastuinbouwsector is bang voor 150 miljoen euro schade door deze maatregelen. Telers zijn ontevreden met het besluit en hebben een uitzondering gevraagd bij het Hoogheemraadschap Delfland, maar dat is geweigerd. "Omdat ze nu de veiligheid van de dijken voorlaten gaan", zegt Wanders.

"Waterveiligheid, in dit geval het nathouden van de veendijken, heeft prioriteit over kapitaalintensieve landbouw." Zo kunnen we in ieder geval voorkomen dat de dijken scheuren of doorbreken, legt hij uit. Er is nu gekozen voor veiligheid, want als de dijken doorbreken, heb je aanzienlijke schade. "Er zijn maar een beperkt aantal druppels water die je kunt gebruiken", besluit Wanders.