Gedachteloos scrollen of tv kijken kan kans op dementie vergroten: zo leg je je telefoon wat vaker weg

Voor het nieuwe onderzoek zijn Zweedse wetenschappers jaren bezig geweest. Een groep van 20.000 mensen werd bijna 20 jaar gevolgd om te kijken wat verschillend gedrag met je hersenen doet. De resultaten laten zien dat het belangrijk is om je hersenen bezig te houden, want anders neemt mogelijk de kans op dementie toe.

Argeloos tv kijken

Het onderzoek, dat gepubliceerd is in American Journal Preventive Medicine, kijkt niet alleen naar lichaamsbeweging, maar ook hoe actief je hersenen zijn. Ze hebben hiervoor onderscheid gemaakt tussen 'actieve' en 'passieve' activiteiten. Argeloos tv kijken en scrollen op social media zijn bijvoorbeeld een passieve activiteit en een puzzel maken is een actieve activiteit.

Uit het onderzoek bleek dat mensen die hun hersenen regelmatig bezighouden een kleinere kans hebben op dementie, ook als ze niet veel bewegen. Mensen die hun hersenen minder prikkelen, kunnen een grotere kans hebben op dementie.

Brein actief houden.

"De resultaten van dit onderzoek passen in het beeld wat wij ook herkennen", zegt Vera Otten van Alzheimer Nederland. "Het is goed om je brein actief te houden, nieuwe dingen te willen leren, nieuwsgierig zijn. Dit onderzoek bevestigt dat."Hoewel Otten de conclusies onderschrijft heeft ze wel een nuancering op het onderzoek.

Het onderscheid tussen actief en passief is soms lastig te maken. "Tv kijken is niet altijd passief. Onderuit een komische serie kijken is dat natuurlijk wel, maar een zware documentaire kan je brein wel prikkelen", vertelt Otten. "Daarnaast kan social media gebruik ook een sociale activiteit zijn", vervolgt Otten. "Doelloos scrollen zonder dat je het echt in je opneemt is wel passief. Het is dus niet zo zwart-wit."

Risico verminderen

Om het concreter te maken: een berichtje plaatsen op LinkedIn waar je dagen over nagedacht hebt, verhoogt niet de kans op dementie, eindeloos swipen wel. "Het is ook niet te zeggen dat voor elk uur dat je iets passiefs doet, het de kans op dementie zoveel procent vergroot. Er is een verband aangetoond, maar geen oorzaak-gevolg relatie", vertelt Otten.

Dit onderzoek is geen directe reden voor zorg vindt Otten, omdat er dus geen oorzakelijk verband is aangetoond."Het is niet zo dat als je veel passief scrolt dat je gegarandeerd dementie krijgt", vervolgt Otten. "Wel toont dit onderzoek ook aan dat je het risico op dementie zelf kan verminderen door je brein te prikkelen, zoals nieuwe dingen doen, voldoende bewegen en gezond eten.

Een maand geen socials

Jan Bruin, van het initiatief Mei Social Vrij, heeft het onderzoek ook gelezen en maakt zich meer zorgen. "Dit is wederom een nieuwe constatering van de negatieve gevolgen van social media, maar het is slechts een van de vele nadelen."

Bruin is vanwege de nadelige gevolgen door de platformen daarom in 2024 gestart met het initiatief om de maand Mei social vrij te maken. "Het is dry january voor de digitale wereld."

Meer rust en beter slapen

"We kennen de negatieve gevolgen van social media gebruik. Mensen die stoppen met de platformen ervaren meer rust, hebben meer tijd voor hobby's, meer contact met de mensen om zich heen, betere relaties en slapen beter", vertelt Bruin. Kortom ze zijn actiever, wat aansluit bij het onderzoek naar de kans op dementie.

Bruin is zelf heel blij dat hij is gestopt met het eindeloos scrollen. Makkelijk was dat echter niet. "Ik zat soms wel 10 uur per dag op al die tijdlijnen, maar ik heb een zoveel fijner leven nu. Met ons initiatief hoop ik mensen te overtuigen om zelf weer de regie in handen te nemen."

Wat ga je missen?

Dat is alleen niet zo simpel natuurlijk. "We hebben een offline-survival gids met concrete tips. Het begint met de voorbereiding. We vragen mensen "wat ga je nou missen als je stopt? Zijn het verjaardagen, foto's van vrienden of nieuws"? En hoe vang je dat dan op?"

Naast de voorbereiding op een stop op de socials, heeft Bruin ook enkele praktische tips. "Maak telefoonvrije zones, zoals je keuken of toilet. Vooral op het toilet scrollen mensen soms eindeloos zonder dat ze het doorhebben, als je hem dan weglegt is die verleiding weg. Het klinkt klein en dom, maar het kan al heel veel helpen."