De aanvallen op gasvelden in het Midden-Oosten werken direct door in Europa, want de gasprijs schoot vandaag omhoog. Het laat zien dat we enorm afhankelijk zijn van die gasvelden. Dat roept de vraag op: zouden we zónder gas kunnen leven?
Een prijsstijging van wel 35 procent, dat was vandaag het zichtbare gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten op de Amsterdamse gasbeurs. Voor het eerst heeft Israël gasinstallaties in Iran gebombardeerd. Het South Pars-gasveld aan de Perzische Golf, het grootste veld ter wereld, was het doelwit.
Toevoer onder druk
Iran sloeg snel terug en reageerde met eigen aanvallen op energievoorzieningen in de regio. In Qatar is een groot industrieel gascomplex geraakt door een raketinslag. De spanningen in het Midden-Oosten lijken zich daarmee ook rond vitale energiebronnen te gaan afspelen. En dat kan direct gevolgen hebben voor de energieprijzen hier in Nederland, zegt Wim Turkenberg, emeritus hoogleraar Science, Technology & Society aan de Universiteit Utrecht.
Deze aanvallen zorgen ervoor dat de toevoer vanuit het Midden-Oosten onder druk komen te staan, zegt Turkenberg. "Nederland haalt vooral veel gas uit Noorwegen, de Verenigde Staten en nog enkele andere landen. Daarnaast heeft Nederland zelf nog kleine gasvelden, waar we naar verwachting nog zo'n tien tot twintig jaar mee vooruit kunnen. Toch blijft het zo dat we deels afhankelijk zijn van gastoevoer uit het Midden-Oosten."
Gasvrij wonen
Als je minder afhankelijk wil zijn van de gebeurtenissen op het wereldtoneel, dan kun je een aantal dingen doen om je eigen behoefte aan gas te verminderen. Dan gaat het alleen wel om grote investeringen die vooral huiseigenaren kunnen doen.
Turkenberg laat zelf zien dat het kan. Zijn woning wordt verwarmd met een warmtepomp, die warmte uit de lucht haalt en op elektriciteit werkt, terwijl zonnepanelen op het dak het grootste deel van die stroom leveren. Ook koken en autorijden doet hij elektrisch. Volgens Turkenberg werkt juist die combinatie van een warmtepomp en zonnepanelen bijzonder goed.
Nog altijd afhankelijk van gas
Maar die elektriciteit moet ergens vandaan komen. Als de zon niet schijnt, kunnen zonnepanelen niet de volledige energievraag opvangen. Dan wordt er stroom uit het net gehaald. Die stroom wordt op dit moment deels opgewekt met aardgas. Daarmee is er, ook binnenshuis, nog altijd een afhankelijkheid van gas.
Voorlopig blijft gas dus nodig, al is de vraag of dat op de lange termijn zo moet blijven. Volgens Turkenberg moet Nederland maximaal inzetten op zonne- en windenergie op eigen bodem. Maar zelfs met veel extra windmolens op land en zee, en zonnepanelen op daken en in zonneparken, kan de volledige energiebehoefte in 2050 daarmee niet worden gedekt. Daarom is het belangrijk om ook naar andere energiebronnen te blijven kijken.
Kernenergie
Het is belangrijk om, naast aardgas, ook in te zetten op andere energiebronnen, zoals biomassa en geothermie (beter bekend als 'aardwarmte'). Kernenergie kan daarin een rol spelen, maar de verwachtingen moeten realistisch blijven, zegt Turkenberg. Zelfs met vier grote kerncentrales in Nederland zou in 2040/2050 slechts zo'n 5 à 6 procent van de totale energievraag worden gedekt. Dat betekent dat gas voorlopig nog nodig blijft.
"Ik denk dat we in 2050 nog steeds aardgas zullen gebruiken in Nederland en dat moeten we dan wel zo schoon mogelijk doen", zegt Turkenberg. "Dus moet je de broeikasgassen, CO₂, die daarbij vrijkomt, die moet je afvangen en ondergronds opslaan."