Even veel geld naar infrastructuur als naar Defensie: waarom dit volgens het 'monsterverbond' nodig is

"Jarenlang heeft infrastructuur geen prioriteit gehad en nu moeten we fors gaan inhalen. Niet eens om nieuwe projecten te bouwen, maar puur om te behouden wat we hebben", zegt Rico Luman, econoom bij ING en gespecialiseerd in transport en logistiek. "De Algemene Rekenkamer waarschuwt ook al jaren voor dit geldtekort. In die zin komt deze brandbrief zeker niet uit de lucht vallen."

Merwedebrug

"België staat bekend om zijn gebrekkige wegennet, maar ook met onze infrastructuur staat het er inmiddels niet al te best voor", vervolgt Luman.

"Je ziet op internationale ranglijsten dat Nederland langzaam wegzakt. Iedereen merkt nu wat de gevolgen zijn als je te lang te weinig investeert; kijkt u maar naar de problemen rond de Merwedebrug." Die belangrijke brug bij Gorinchem is al langere tijd afgesloten voor zwaar vrachtverkeer omdat de stalen boogconstructie te zwak is geworden.

80 miljard extra

Voor het onderhoud en de vernieuwing van wegen, spoor en vaarwegen is de komende vijftien jaar meer dan 80 miljard euro extra nodig. Dat schreven de verantwoordelijke bewindslieden al eerder in een brief aan de Tweede Kamer.

Luman noemt dat een "heel omvangrijk budget dat momenteel simpelweg niet in de begroting past". "Er zullen dus scherpe politieke keuzes gemaakt moeten worden over hoe je aan dat geld komt."

2 procent naar infrastructuur

De 11 ondertekenaars van de brandbrief willen in de wet vastleggen dat Nederland jaarlijks minimaal 2 procent van het bbp in infrastructuur investeert precies zoals dat ook voor defensie is afgesproken met de NAVO-norm.

"Die 80 miljard geldt voor de komende vijftien jaar", legt de econoom uit. "Als je omrekent wat dat per jaar aan budget vraagt, kom je in de buurt van die norm."

Geld lenen via investeringsfonds

Hoe de overheid dat geld moet aantrekken? Daarvoor oppert het verbond een speciaal investeringsfonds waar de overheid geld uit kan lenen. Andere Europese landen, zoals Duitsland, werken al met een vergelijkbaar fonds.

"De Nederlandse overheid betaalt voor het lenen van geld een stuk minder rente dan de markt", zegt Luman. "In die zin is het economisch heel verstandig om de overheid via zo'n fonds te laten financieren." Ook op de lange termijn snijdt dat hout volgens de econoom: "Elke euro die je in infrastructuur steekt, verdien je op termijn weer terug via de economie."

Pensioenfondsen

En wie zou er geld in zo'n investeringsfonds moeten steken? "Denk aan pensioenfondsen. Die beschikken over veel kapitaal én hebben een lange beleggingshorizon, dus dat zou kunnen werken. Maar zij eisen uiteraard wel rendement."

Dat rendement zou bijvoorbeeld binnengehaald kunnen worden door tol te heffen op bepaalde wegen. "Dat zie je in Frankrijk en Italië. Tolheffing is het klassieke verdienmodel van een private investering. Als je de overheid er dus buiten wilt laten, is dat de consequentie."

Ook uitvoerbaarheid knelt

Toch is extra geld niet de enige sleutel tot de oplossing. "Ook de uitvoerbaarheid knelt enorm", waarschuwt Luman. "Er zijn simpelweg te weinig mensen en technici beschikbaar om al het onderhoud daadwerkelijk uit te voeren. Daar wijst de alliantie nu niet direct op, maar extra miljarden hebben wel direct praktische grenzen."

Wat volgens Luman nu vooral nodig is, is een heldere langetermijnvisie vanuit Den Haag. "Daar heeft het de afgelopen jaren echt aan ontbroken."