De prijzen aan de pomp zijn al hoog, maar worden de komende jaren mogelijk nog hoger. Want de Europese Unie komt in 2028 met een klimaatheffing genaamd het 'ETS 2-systeem'. De vraag is wat dat gaat betekenen voor onze portemonnee.
Het nieuwe systeem heet ETS 2 en is niet bedoeld voor de industrie zoals het bestaande ETS 1, maar voor de 'gewone mens'. Leveranciers van benzine, diesel en aardgas kopen zogenaamde uitstootrechten in, die bepalen hoeveel ze mogen uitstoten. En de kosten daarvan berekenen ze door aan ons.
Geen heffing
Het idee is dat fossiele brandstoffen op die manier steeds duurder worden en wij vanzelf duurzamere keuzes gaan maken. Volgens hoogleraar energieeconomie Machiel Mulder aan de Universiteit Groningen is het dus eigenlijk geen extra soort belasting. "ETS 2 is een emissiehandelssysteem. Dat wil zeggen dat alle partijen gezamenlijk een hoeveelheid emissies mogen uitstoten. En ze kunnen daarin handelen."
Het is geen heffing, maar een beperking op de hoeveelheid emissies. En dat is een verschil.hoogleraar energieeconomie Machiel Mulder over het ETS 2-systeem
"Dus dan ontstaat daar een prijs. En die prijs wordt doorberekend aan de klanten", legt hij uit. "Dus het is geen heffing, maar een beperking op de hoeveelheid emissies. En dat is een verschil."
160 euro extra
"Huishoudens betalen in eerste instantie een hogere prijs." Want brandstof kan met dit plan zo'n 13 tot 35 cent per liter duurder worden. Een gemiddeld huishouden, dat 13.000 kilometer per jaar rijdt, is dan 160 euro extra per jaar kwijt. Het verwarmen van je huis kan 10 tot 24 cent per kuub duurder worden. Dat gaat 150 tot ruim 400 euro extra per jaar.
Dit systeem geldt alleen voor brandstoffen die CO2 uitstoten, zoals aardgas. "Dus als je als huishouden geen aardgas gebruikt voor verwarming, betaal je ook geen hoger tarief", zegt Mulder. "Hetzelfde geldt voor automobilisten die elektrisch rijden, die betalen ook niet meer."
Elektrisch rijden en koken
Daarmee wil Europa ons stimuleren om bijvoorbeeld elektrisch te gaan rijden en koken. "Je kunt ook een zuinigere auto aanschaffen. Of minder rijden en wat meer openbaar vervoer nemen. Dus er zijn best wel veel mogelijkheden die mensen hebben om iets minder te betalen voor deze CO2-prijs."
Maar de vraag is of de nieuwe heffingen gaan werken. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving kan het plan leiden tot energiearmoede. "Voor mensen die voldoende geld hebben om hun huizen te isoleren of te verduurzamen, zal dit geen probleem zijn", zegt de hoogleraar. "Maar als je dat niet kunt of je huurt een huis, dan betekent dit toch een paar tientjes extra per maand aan kosten die je niet zomaar kunt besparen."
Helpen met overstap
"Maar daarom zijn er ook aanvullende regelingen", gaat hij verder. "Zowel vanuit Europa als vanuit Nederland zelf komen er regelingen om mensen te helpen die het echt nodig hebben."
"Er komt ook een Europees fonds om huishoudens en automobilisten met een kleinere portemonnee die het nodig hebben te ondersteunen om de overstap te maken naar wat duurzamer rijden of duurzamer verwarmen." Mulder verwacht ook dat dit fonds genoeg geld gaat hebben om dit voor elkaar te krijgen. Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk zijn al van plan geld terug te geven aan mensen die het nodig hebben.
'Klimaatverandering gaat gewoon door'
De hoogleraar ziet wel dat er minder politieke steun is voor dit plan door de al stijgende energieprijzen. "Maar klimaatverandering gaat gewoon door. Of we dat nu leuk vinden of niet. We hebben te maken met klimaatverandering. Daarom moeten emissies omlaag, wereldwijd, ook in Europa, ook in Nederland."
"ETS 2 is een heel effectief middel om dat te realiseren. Ook op een vrij goedkope manier. Als we dit niet willen doen, dan zullen we andere maatregelen moeten treffen", vertelt Mulder. "En als we dat ook niet willen, dan zullen we te maken hebben met toenemende klimaatverandering. Met alle gevolgen van dien."