EU blijft Rusland sancties opleggen, maar oorlog Oekraïne gaat onverminderd door: heeft het dan wel nut?
Al weken verschijnen dagelijks berichten over doden door Russische aanvallen op Oekraïne. De oorlog woedt daar nog altijd flink door. Dat terwijl de EU steeds opnieuw met sancties komt. Hebben die eigenlijk wel effect? "Doen nog altijd zaken met Rusland."
Het olieprijsplafond wordt bevroren, nog eens 41 nieuwe schepen van de Russische schaduwvloot krijgen extra sancties en Russische militairen en veteranen krijgen een visumverbod op de EU. Het is een greep uit de maatregelen die in het nieuwe sanctiepakket van de EU tegen Rusland staan en eind juli werden ingesteld.
Opnieuw sancties
Maar nog geen 2 weken na dit nieuwe sanctiepakket, alweer het 21ste tot nu toe, troffen Duitse autoriteiten een drone met explosieven aan op een vliegveld in Leipzig. Rusland is verantwoordelijk voor deze hybride-aanval, zegt Duitsland. De gevolgen: weer nieuwe sancties voor Rusland. Heeft dat dan wel effect?
Volgens advocaat sanctierecht Heleen Over de Linden tot zekere hoogte wel. "Het feit dat bijvoorbeeld oligarchen op de sanctielijst zijn gezet, vinden ze heel vervelend." Bovendien probeert Rusland onder die sancties uit te komen: "Dat is kostbaar en riskant. Het maakt alles een stuk duurder en het geeft aan dat ze bepaalde producten wel echt nodig hebben."
Uiting van ongenoegen
Tegelijkertijd is het ultieme effect, het vallen van het regime van Poetin en het stoppen van de oorlog, uitgebleven. Hoogleraar internationale betrekkingen Rob de Wijk is daar stellig over: "Sancties hebben nog nooit gewerkt in het beëindigen van een oorlog tegen een land. Doe het vooral, maar denk niet dat je daarmee de oorlog kan winnen."
Doe het vooral, maar denk niet dat je daarmee de oorlog kan winnen.hoogleraar Rob de Wijk over sancties opleggen
Toch blijft de EU sanctiepakketten instellen. "Het is een uitdrukking van boosheid en ongenoegen. En je moet toch iets doen. Maak het de Russen maar moeilijk", zegt De Wijk.
Nog altijd zaken met Rusland
Volgens Over de Linden hadden de sancties meer effect kunnen hebben als ze allemaal in één keer waren ingesteld. "Het idee was om de duimen aan te schroeven, in de hoop dat Poetin dan zou denken dat het te erg zou worden."
In plaats daarvan worden de sancties langzaam en in pakketten ingesteld, ook vanuit eigen belang. "We doen nog altijd zaken met Rusland, met de overheid. We krijgen gas uit het land, atoomenergie. Dat kan niet zomaar stopgezet worden."
Bankensysteem
Dat is ook de reden dat nog altijd niet alle Europese banken zijn losgekoppeld van Swift, het betaalsysteem dat wordt gebruikt binnen de Europese Unie. De optie om het hele bankensysteem los te koppelen van Rusland werd jaren geleden al geopperd, maar is nooit ingesteld.
"Dat kunnen we niet helemaal doen vanwege onze eigen belangen", vertelt Over de Linden. "Er staan nu vijftig banken op de sanctielijst en elke keer kijkt Brussel opnieuw welke banken daar weer bij moeten."
Wat werkt dan wel?
Als sancties niet werken, hoe krijgt de NAVO dan wel Rusland op de knieën? "Dan moet je ze echt gaan aanvallen en dan ben je in oorlog", vertelt Over de Linden.
Dat is iets wat de NAVO-landen juist willen voorkomen. "Als je bereidt bent om dat te doen, dan zou het kunnen", zegt De Wijk tot slot.