Enige dorpscafé in Heel in Limburg mag vooralsnog niet open door Bibob-toets: dit houdt die wet in

De Wet Bibob staat voor 'Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur'. De Bibob-toets geeft overheidsinstanties, zoals gemeenten, de mogelijkheid om te kijken of iemand zich in het verleden heeft ingelaten met verkeerde gedragingen. Met de wet moet worden voorkomen dat de overheid onbewust criminaliteit faciliteert.

Wat is een Bibob-toets?

"Gemeentebesturen kunnen met de Bibob-toets het verleden van een vergunningaanvrager doorlichten", zegt hoogleraar lokaal bestuur en recht aan de Rijksuniversiteit Groningen, Albertjan Tollenaar. "Ze kunnen daarmee nagaan: wat hebben die mensen gedaan in het verleden qua strafbare feiten?"

De Bibob-toets heeft twee doelen: inschatten of iemand in de toekomst opnieuw de fout in kan gaan, én voorkomen dat eerder verkregen crimineel geld wordt gebruikt, bijvoorbeeld via witwassen.

Café Oppe Linj

In het Limburgse dorpje Heel is het enige café Oppe Linj al maanden dicht.

Uitbaters Richard Teeven en Rick Derksen hebben op 15 december vorig jaar de overname getekend, maar mogen niet open, want een Bibob-onderzoek gooit roet in het eten.

Tweede kans?

De aanvragers voor een exploitatievergunning van deze horecazaak moeten dus eerst een Bibob-onderzoek doorlopen. Kroegeigenaar Derksen vermoedt dat het onderzoek te maken heeft met het verleden van zijn vriend en mede-eigenaar Teeven: "Hij heeft jaren geleden een pakketje van A naar B gebracht en toen is hij gepakt. En daarvoor heeft hij in Duitsland anderhalf jaar vastgezeten."

Dat is inmiddels 6 jaar geleden. Derksen legt uit dat hij de situatie begrijpt, maar vindt het lastig dat het zo lang duurt. Teeven heeft zijn straf uitgezeten. Verdient hij dan geen tweede kans?

Vermoeden is genoeg om te weigeren

Op basis van iemands verleden kan de gemeente een vergunning weigeren, zelfs als er alleen sprake is van een vermoeden. "Het heeft er mee te maken dat de overheid geen criminele gedragingen wil faciliteren", zegt hoogleraar Tollenaar.

Ook speelt mee welk strafbaar iemand heeft begaan in het verleden: "Het type strafbaar feit speelt een rol", zegt hij. Een verkeersovertreding zal geen rol spelen, maar bijvoorbeeld drugscriminaliteit kan zwaar wegen.

Regeling vervalt

Het betekent niet dat Teeven nooit meer in de horeca kan werken, zegt Tollenaar: "Het Landelijk Bureau Bibob, wat hier advies over uitbrengt, kijkt terug in de politiegegevens. En op enig moment wanneer het geschrapt wordt (wanneer het lang genoeg geleden is, red.), dan kan het je niet meer worden tegengeworpen", aldus Tollenaar.

"Maar ik begrijp dat dit 6 jaar geleden is. Ik weet niet precies wat hier aan de hand is, maar ik kan me wel voorstellen dat deze meneer wat voordeel heeft gehaald uit deze criminele gedragingen. En omdat het in Duitsland speelt is het ingewikkeld om gegevens te krijgen. Dus dan gaat er al vrij snel tijd overheen voor de overheid om na te gaan: wat moeten we hiermee."

Eén van belangrijkste instrumenten

Niet alleen in Limburg hebben ondernemers te maken met de Wet Bibob, meerdere ondernemers in Nederland worden getoetst. In Ermelo kreeg de nieuwe eigenaar van een eendenslachterij bijvoorbeeld geen vergunning.

"De Bibob-toets is één van de belangrijkste instrumenten om criminaliteit tegen te gaan", zegt Tollenaar. "En er wordt ook steeds meer naar gemeenten gekeken om die georganiseerde criminaliteit een hak te zetten en dan leidt dat tot dit soort beslissingen", zegt de hoogleraar.

Niet zomaar

Tollenaar begrijpt dat het vervelend en indringend is voor ondernemers: "Maar het is niet zomaar dat we dit doen. We hebben het beeld dat drugscriminaliteit zich behoorlijk verspreidt in de samenleving."

"En de overheid probeert met alle man en macht dat te belemmeren. En de Wet Bibob is daar een van de meest effectieve en efficiënte interventies voor."