Dood leider Islamitische Revolutionaire Garde niet per se begin van een 'regime change' in Iran: dit is waarom

Als de Iraans-Nederlandse Matin Abbasi aan de Garde denkt, is het eerste gevoel wat hem bekruipt: angst. "Het allereerste waar ik aan denk zijn de mensen die de straat op gaan om demonstranten aan te vallen. Dat zijn vrijwillige milities, die dan op motorfietsen rondrijden met knuppels om protesten neer te slaan."

Islamitische Revolutionaire Garde

Abbasi woont al jaren in Nederland maar houdt de gebeurtenissen in zijn geboorteland nauw in de gaten. Ook volgde hij een master Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam.

"Khamenei richtte in 1979 zijn eigen garde op omdat hij het leger niet vertrouwde", vertelt hij over de Islamitische Revolutionaire Garde die na de Iraanse Revolutie werd opgericht. Geestelijk leider Khamenei stond aan het hoofd en richtte deze op om 'de islamitische revolutie te beschermen', de revolutie die inging tegen het bewind van de Sjah - die op dat moment de machthebber is.

Bescherming tegen Saddam Hoessein

Waar de Garde begon als militaire macht, worden ze in de jaren daarna veel meer beloond voor de bescherming die ze het land weten te bieden, vertelt Abbasi.

"Bijvoorbeeld voor hun werk tijdens de Irak-Iran oorlog. De Garde speelde toen een rol in de verdediging van Iran tegen Saddam Hoessein."

Veel macht in Iran

Nu, vele jaren later, is de Garde de machtigste organisatie van Iran. Het heeft veel economische en politieke invloed, en beheert zelfs het Iraanse kernprogramma. "De machthebbers in Iran zijn hele slimme mensen", vertelt Abbasi. "Ze weten dat ze afhankelijk zijn van de Garde om aan de macht te blijven."

"En daarom hebben ze de afgelopen twee decennia niet alleen militaire en politieke macht gekregen, maar ook economische macht", legt hij verder uit. "Zo is de olie- en autoindustrie volledig in handen van de Garde."

Nieuwe leider zoeken

Maar sinds de aanvallen op Iran van afgelopen weekend is inmiddels ook bekend dat ayatollah Khamenei is omgekomen. Zowel Israël als de Verenigde Staten gaven aan hier verantwoordelijk voor te zijn. De Grade heeft hierdoor momenteel geen leider. Wat nu?

Volgens de regels moet de organisatie nu verantwoording afleggen aan een tijdelijke raad van drie mensen: de Iraanse president, het hoofd van de rechterlijke en een hoge geestelijke. Maar de grondwet geeft aan dat er zo snel mogelijk een nieuwe opperste leider gekozen moet worden.

'Regime Change?'

Waar veel Iraniërs de dood van ayatollah Khamenei als het begin van een nieuw Iran zien, vermoedt de Iraans-Nederlandse Abbasi - mede door de grondwet - dat er niet veel zal veranderen.

"Er is één persoon weggevallen. We hebben het natuurlijk wel over de belangrijkste persoon van het hele land, wat enorm gezichtsverlies geeft. Maar uiteindelijk houdt het systeem deze functie in stand. Er komt een opvolger die gewoon dezelfde lijn gaat doorzetten."

'De Garde is er nog'

Het is naïef om te denken dat er een 'regime change' komt, vindt Abbasi. "Men denkt: de kop van de slang is afgehakt en nu gaat er iets veranderen. Maar dat is niet zo. Al hoop ik echt heel erg dat er wel een regime change komt."

"Die Garde is er nog, met honderdduizenden mensen. Als je wil dat het regime verandert moet je óf al die mensen gaan omleggen, óf je moet ze op een bepaalde manier meekrijgen dat ze jouw kant op gaan."

Anders dan Irak en Syrië

"Iran is daarin ook echt anders dan andere landen in de regio", gaat Abbasi verder. "Je had Hoessein in Irak, Assad in Syrië en Khadaffi in Libië. Daar zag je dat het hele systeem geconcentreerd was rond één persoon en dat alles in elkaar stortte toen zij vielen."

In Iran zijn daar geen tekenen van. Zover hier te zien gaan mensen niet massaal de straat op en ook valt Iran nog steeds golfstaten aan.