Dieren vervoeren op tropische dagen wordt verboden: veetransport mag niet meer boven 30 graden

Dat heeft staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (VVD) zojuist in een brief aan de Tweede Kamer laten weten. Daarmee volgt het kabinet een lang gekoesterde wens van een meerderheid uit de Tweede Kamer.

"Hiermee zetten we een belangrijke stap waarmee we ook verder gaan dan andere landen in Europa", zegt Erkens, die benadrukt dat hij het als zijn taak zag de de 5 jaar oude wens van de Kamer als eerste 'prioriteit' uit te voeren. "Het is een stap die nodig is om het dierenwelzijn tijdens transport ook gewoon te verbeteren."

Dierenwelzijn verbeteren

Hoewel de zomer voor de deur staat, voert Erkens de maatregel pas in april 2027 in. Volgens de staatssecretaris is dit op verzoek van de Europese Commissie. In Europa wordt nog gepraat over maximumtemperaturen voor diertransporten voor de hele Europese Unie. Ook wil hij de sector tijd geven zich hierop voor te bereiden.

"Dit is onderdeel van een bredere aanpak waarmee we de komende jaren echt het dierenwelzijn in de hele keten gaan proberen naar een hoger niveau te tillen," aldus Erkens. Zo komt er ook permanent verplicht cameratoezicht op slachthuizen en worden boetes verhoogd.

Maatregel 'pas' in 2027 ingevoerd

Elleke Draaisma van Wakker Dier noemt de verlaging naar 30 graden "een stap in de goede richting", maar vindt die nog lang niet genoeg. "30 graden is nog steeds veel te warm als je met z'n allen opgepropt zit in een vrachtwagen," aldus Draaisma. "Dieren hebben al vanaf 25 graden last van de hitte. Het is onbegrijpelijk dat hier nog een zomer overheen moet gaan."

Dat extra jaar is volgens Erkens echt nodig omdat het anders juist slecht kan uitpakken voor het dierenwelzijn. Dan zijn toezichthouder Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) en de sector niet voorbereid, met kans op piekdrukte, wachtrijen bij slachthuizen en te weinig toezicht op hete dagen.

Enorme meerderheid

Al in 2021 werd een voorstel van de Partij van de Dieren aangenomen die opriep de temperatuur van 35 naar 30 graden te verlagen. Het plan volgde op een discussie die inmiddels al jaren speelt: het vervoer van kippen, varkens, koeien op snikhete dagen, meestal naar de slacht.

Toen stemde al een ruime meerderheid in de Tweede Kamer voor het plan van de dierenpartij. En vorig jaar maande de PvdD het kabinet opnieuw tot actie. Toen stemden maar liefst 132 van de 150 Kamerleden stemden voor. Maar voormalig landbouwminister Femke Wiersma besloot vorig jaar de maximumtemperatuur toch niet te verlagen.

'Negatieve neveneffecten'

Volgens de oud-BBB-minister zou het verlagen van de temperatuur juist 'negatieve neveneffecten' hebben voor het dierenwelzijn. Tijdens een hittegolf zouden stallen volgens haar overvol kunnen raken omdat dieren dagenlang niet naar de slacht gebracht kunnen worden. Omdat in andere landen deze regels niet gelden, vreesde Wiersma ook oneerlijke concurrentie. Wat haar betreft moest dit Europees worden opgelost.

Met die redenatie maakt Erkens nu korte metten. Volgens de staatssecretaris is het goed mogelijk om stallen aan te passen zodat dieren op warme dagen niet oververhit raken. "Ook blijft het mogelijk om overdag dieren te vervoeren, als er gebruik gemaakt wordt van geconditioneerde wagens die aantoonbaar de temperatuur bij de dieren verlaagt tot onder de 30 graden," zegt Erkens.

Handhaving

De staatssecretaris benadrukt op te willen komen voor de rechten van het dier, dat betekent ook dat hij ondernemers die de wet overtreden harder wil aanpakken door met hogere boetes te komen. Grote vraag is alleen hoe de nieuwe landbouwstaatssecretaris dat voor elkaar wil krijgen. De NVWA kampt met tekorten. "Voor de zomer kom ik daar op terug", zegt Erkens over de capaciteitsproblemen.

"Maar wat we eigenlijk ook zien bij de NVWA, de toezichthouder, is dat er ook gewoon een tekort is aan mensen. En wat ik zou willen is dat we die mensen die we hebben inzetten op de plekken waar het risico het grootst is. Of bij de bedrijven waarin we gewoon zien dat het vaker misgaat. Zodat je gaat zien dat goed gedrag loont, maar dat we slecht gedrag ook meer gaan aanpakken."

'Idioot voorstel'

Voorzitter Gert-Jan Oplaat van de Vereniging van de Nederlandse Pluimveeverwerkende Industrie (Nepluvi) noemt het 'een volstrekt, idioot en absurd' voorstel. "Wij willen het ook goed doen. Wij willen niet dat dieren dood aankomen bij de slacht, vanwege de hitte. Maar het moet wel op een werkbare manier, dat zal niet gaan met dit voorstel."

Oplaat benadrukt dat de pluimveesector wil voorkomen dat kippen aan hittestress lijden tijdens het vervoer naar slachthuizen. Als voorbeeld wijst hij op de mogelijkheid om in de koelere nachten te rijden en slachten. "Bij de slacht moet altijd veterinair toezicht van de NVWA aanwezig zijn. Dat is de wet. Dat juichen wij ook toe. Maar van de Ondernemingsraad van de NVWA mogen zij niet in de nacht werken!"

'Teleurgesteld'

Vee & Logistiek Nederland is 'enorm teleurgesteld' in de maatregel. Volgens voorzitter Helma Lodders moeten ritten straks naar de koelere uren aan de randen van de dag, dus vroeg in de ochtend of later op de avond, en dat geeft volgens haar grote problemen in de praktijk.

Volgens Lodders is het probleem dat NVWA-medewerkers niet verplicht zijn dan ook te werken, waardoor 'niet alle transporten uitgevoerd kunnen worden'. "We willen allemaal werken aan een goed dierwelzijn dat betekent dat de overheid dan ook moet leveren, in dit geval door inzet van personeel op de koelere momenten van de dag."

Hitteprotocol

Hoewel bij temperaturen boven de 27 graden nu al een - door de sector afgesproken - hitteprocol geldt voor varkens en koeien, gaat de maatregel van Erkens een stap verder.

Met deze maatregel wordt ook de pluimveesector meegenomen. De veelogistieke sector zelf zegt dat het protocol goed werkt.