Foto ter illustratieBron: Shutterstock
Foto ter illustratie

Bijna alle jongeren hebben een smartphone, maar Leah (13) leeft bewust zonder: 'Ik mis niets'

Maak favoriet

Meeste pubers kunnen hun smartphone geen seconde wegleggen, maar Leah (13) kiest bewust voor een leven zonder. Kan dat wel? Volgens haar is het eigenlijk heel eenvoudig. "Ik heb niet het idee dat ik zo'n zwaar leven leid omdat ik geen smartphone heb."

"Het begon eigenlijk in groep zeven, acht. Ineens had twee derde van de klas een smartphone", herinnert de 13-jarige Leah Beckers. "Toen kreeg ik al de vraag: 'Waarom heb jij geen telefoon?' Dus ik was toen al een van de weinigen."

Steeds meer smartphones

Inmiddels zit Leah, die verschillende klassen heeft overgeslagen, in de vierde klas van de middelbare school. Van de ongeveer 1.000 leerlingen van haar school zijn er vijf á tien zonder smartphone, schat ze. "Maar dat zijn allemaal eersteklassers, geloof ik. In mijn jaarlaag en de jaarlagen boven mij ben ik de enige."

De afgelopen jaren is het aantal jongeren met een smartphone hard toegenomen. Waar het ooit bijzonder was om er één te hebben, is het nu onlosmakelijk verbonden met de leefwereld van jongeren.

Dag opgeslokt

Uit cijfers van Netwerk Mediawijsheid uit 2025 blijkt dat kinderen gemiddeld hun eerste mobiele telefoon krijgen als ze 9,2 jaar zijn. Tegen de tijd dat kinderen 12 jaar zijn, hebben ze bijna allemaal een eigen telefoon: 97 procent heeft er dan een.

Zodra jongeren eenmaal een telefoon hebben, slokt het grote delen van de dag op. In onderzoek van de Universiteit van Amsterdam geven jongeren aan gemiddeld 6,5 uur per dag op hun smartphone te zitten. Een kwart zelfs meer dan 8 uur per dag.

'Gewoon niet nodig'

Of het nou gaat om social media, filmpjes kijken of samen gamen, een groot deel van het leven van jongeren speelt zich dus online af. Wil Leah dan niet een telefoon om daar onderdeel van te worden? "Tot nu toe heb ik nog nooit een telefoon gemist. Daarom heb ik er gewoon geen, omdat ik vind dat ik het niet nodig heb."

Ik heb nummers van mensen in mijn moeders telefoon of in mijn agenda staan, dus ik kan ze zo opbellen.
Leah over afspreken met vriendinnen

Haar vrije tijd brengt ze door met hockey, huiswerk, dwarsfluit spelen in een orkest en lezen. En als ze met vriendinnen wil afspreken, dan maakt ze gewoon een afspraak als ze iemand ziet. "En als ik een keer in het weekend of zo wil afspreken, dan bel ik. Ik heb nummers van mensen in mijn moeders telefoon of in mijn agenda staan, dus dan kan ik ze zo opbellen."

Memes uitgelegd

"Ik zit bijvoorbeeld niet in een klassenapp", zegt Leah. Maar soms moet ze wel door vriendinnen of klasgenoten worden bijgepraat over wat er online allemaal gebeurt. "Als er één of andere meme (internetgrap, red.) is waar de hele school van ondersteboven is, ja, dan wordt die even uitgelegd."

En soms is het wel vervelend als ze in een sociale situatie zit waarbij iedereen naar zijn telefoon zit te staren. "Maar gelukkig komt dat bij mij niet heel vaak voor."

Afleiding op laptop

Leah heeft wel een laptop, want die is nodig voor school. Ze zegt de meeste belangrijke dingen wel in de mail of in Teams te lezen. "En die keer dat ik te vroeg op school kom omdat ik net niet heb meegekregen dat een les uitviel, dat neem ik dan maar voor lief."

Als ze op haar laptop kijkt, merkt ze ook direct hoeveel afleiding de online wereld met zich meebrengt: "Ik merk toch zelf als ik even op de laptop bezig ben, dat ik al snel een half uur achter de laptop zit. Terwijl ik alleen maar van plan was mijn mail te bekijken."

Scholen smartphonevrij

Om de afleiding op school te verkleinen, is sinds een paar jaar afgesproken dat middelbare scholen smartphonevrij zijn. Dat betekent dat telefoons gedurende de hele schooldag 'thuis of in de kluis' blijven. Dit is een richtlijn vanuit het ministerie van Onderwijs, maar uiteindelijk is het aan de scholen zelf om dit in te vullen.

Het eerste jaar dat Leah op de middelbare school zat, waren smartphones nog toegestaan. "Toen was het wel meer dat mensen erg aan hun telefoon gekluisterd zaten", herinnert ze. "Ik heb weleens telefoons geteld. En dan zag ik dat er bij dertig mensen in de gang er 25 telefoons in hun handen hadden."

Van telefoon- naar Pim Pam Petverslaving

Toen het verbod inging, hoorde Leah haar klasgenoten in eerste instantie vooral klagen, maar zelf was ze er wel blij mee. Uit onderzoek naar smartphonevrije scholen blijkt dat het verbieden van de telefoon niet alleen zorgt voor minder afleiding in de les, maar ook dat leerlingen socialer zijn onder schooltijd. Ook Leah merkt dit op haar school.

"Het is nu sinds 2 jaar zo en ik merk wel een duidelijk verschil. Vooral dat mensen veel meer met elkaar praten", zegt ze. "En er zijn ook veel mensen die spelletjes meenemen, zoals kaartspelletjes. Vrienden van mij zijn helemaal verslaafd geraakt aan Pim Pam Pet."

In de toekomst

Of Leah helemaal nooit een telefoon zal hebben? Ze heeft er nu nog totaal geen behoefte aan, maar ze weet ook dat de wereld er steeds meer op is ingesteld dat iedereen een telefoon heeft.

"Dus als ik later uit huis ga, zal het toch nodig zijn dat ik een telefoon heb. Want ja, ik moet met mensen kunnen communiceren", beredeneert ze.

Ouderwetse Nokia

Maar, gaat ze verder, een smartphone vol apps en social media zal het niet zijn. "Ik denk dat ik dan sneller grijp naar een ouderwetse Nokia dan naar echt een smartphone."

Het liefste zou ze hebben dat het wat normaler wordt om geen telefoon te hebben. Ze wil ook vooral duidelijk maken dat het echt niet moeilijk is om er geen te hebben. "Ik heb ook nooit anders gekend, dus dat zal vast ook wel meespelen, maar ik heb echt niet het idee dat ik zo'n zwaar leven leid omdat ik geen smartphone heb."

Advertentie via Ster.nl