Alleen een sociale huurwoning als je een baan hebt: zo willen ze in Heerlen-Noord de buurt verbeteren

Behalve dat er in Heerlense buurten relatief veel mensen in armoede leven, komen de inwoners vaak van buiten Parkstad - waar Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Brunssum onder vallen - of zelfs van buiten Limburg. Vele van hen zitten in een moeilijke fase van hun leven en gaan na een paar jaar alweer weg uit Heerlen.

Betere toekomst voor inwoners

Dat draagt niet bij aan de samenhang in de buurt. Ron Meyer, zelf opgegroeid in de stad, leidt het Nationaal Programma Heerlen-Noord dat werkt aan een 'betere toekomst' voor de inwoners. Meyers onderzoek naar de woonsituatie in de buurten laat zien dat er in de afgelopen 10 jaar 32.000 mensen kwamen wonen en dat er bijna net zo veel mensen vertrokken.

Meyer: "Als 32.000 van de 56.000 mensen in- en uitstromen, is er sprake van een wankel fundament voor sociale cohesie. Daarnaast woonde een kwart van de kleuters als peuter nog niet ín Heerlen." En dat laatste wijst op een ander kenmerk van Heerlen-Noord: "We zijn kampioen huisvesten van alleenstaande moeders. Ze komen hier niet uit luxe, maar vinden hier betaalbare woonruimte", vertelt Meyer.

Instabiele gemeenschappen

Hij vult aan: "Dat gevoel van 'ik herken mijn wijk niet meer' gaat bij ons dus niet over asielmigratie maar over instabiele gemeenschappen. Er zijn extreem veel verhuisbewegingen, een bijna permanente in- en uitstroom. Niet van buitenlandse studenten of arbeidsmigranten maar wel van alleenstaande moeders, bijvoorbeeld." Maar ook andere kwetsbare groepen weten de weg te vinden naar de vele sociale huurwoningen in Heerlen-Noord.

Wethouder wonen Casper Gelderblom vult aan: "In 19 van de 75 Heerlense buurten is de gemeenschapszin enorm gekelderd, daar wonen relatief veel mensen die met zichzelf in de knoop zitten, bijvoorbeeld mensen die recent in een GGZ-instelling woonden of in de gevangenis."

Concentratie van armoede

De wachttijd voor een sociale huurwoning in Heerlen-Noord is relatief laag. Daardoor komen mensen uit heel Nederland tijdelijk in Heerlen-Noord wonen. Dat geeft ook een concentratie van armoede, legt Ron Meyer uit.

"34 procent van de mensen met een bijstandsuitkering die instroomt naar Heerlen komt van buiten Limburg. De wachttijd voor een sociale huurwoning is hier met 1 jaar en 2 maanden veel korter dan in de randstad. Wij zijn de armste gemeenschap van het land, de mensen die hier naartoe komen zijn nog armer dan de mensen die er al zijn."

Van buiten Limburg

Nancy Nijsten runt in Heerlen-Noord een voedseluitgifte. Zij ziet daar behoorlijk wat mensen van buiten Limburg, het is hoorbaar aan de accenten.

Ze vertelt: "Deze mensen hebben geen sociale contacten meer. Want als jij arm bent, dan word je ook beperkt in je sociale doen en laten, zeg maar. Je kunt niet meer alles."

'De Parkstad-wet'

Volgens Meyer is er maar één manier om de concentratie van armoede en het gebrek aan binding met de wijk te veranderen, namelijk door de 'Parkstad-wet' toe te passen, oftewel de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek.

De woningbouwcorporatie heeft zich erachter geschaard, de wet is aangenomen door de gemeenteraad en onlangs heeft ook de minister ingestemd met toepassing van de wet in Heerlen.

Nieuwe filters

Wethouder Casper Gelderblom legt uit wat de wet inhoudt: "Onze vijf woningcorporaties stellen vanaf 1 januari 2026 nieuwe filters in voor de negentien Heerlense buurten waar de Parkstad-wet gaat gelden. Om in aanmerking te komen moet je inkomsten uit werk hebben - tenzij je studeert of gepensioneerd bent - en geen recent verleden met woonoverlast hebben."

"Als je daar niet doorheen komt, dan krijg je in principe de komende 4 jaar geen woning in die gebieden. Uitzondering is dat je er wel mag wonen als je de afgelopen 6 jaar al in Parkstad hebt gewoond, behalve als je een verleden van woonoverlast hebt", gaat Gelderblom verder.

Cruciale beroepen

Meyer: "We gaan investeren, woningen vernieuwen en reguleren wie er in Heerlen-Noord mag wonen. De woningen zullen onder meer aan mensen met cruciale beroepen worden toegewezen zoals verpleegkundigen van het Zuyderland ziekenhuis. En we beperken het aantal mensen dat van buiten Parkstad komt en geen werk heeft."

"Kort gezegd: als je een statushouder bent uit Ethiopië en je hebt werk, dan ben je welkom. Als je uit Geleen komt en je hebt geen werk dan ben je niet welkom." Meyer maakt duidelijk dat het ook gaat om het vasthouden van de Heerlense jeugd. "Wij koesteren op deze manier onze eigen kinderen met werk. Dat zijn niet per se rijke mensen, maar dat zijn wel mensen die werk hebben. Die trekken nu nog te vaak weg."

Een sociale woning in eigen regio

Directeur-bestuurder Barry Braeken bij woningcorporatie Weller staat achter deze maatregelen: "Je zou kunnen zeggen dat corporaties er toch zijn om de kwetsbare doelgroep te huisvesten? Dat is ook zo, maar we zien dat de woningmarkt de kwetsbaarste gemeenten niet helpt. Andere gemeenten moeten ook kwetsbare mensen opnemen in de woningmarkt. In plaats van dat die mensen nu allemaal uitkomen op het idee om naar Parkstad te gaan."

Braeken denkt dat het ook voor de woningzoekenden zelf beter is als ze tijdig een sociale huurwoning kunnen vinden in hun eigen regio. "In wezen ben je in die kwetsbare positie helemaal niet geholpen door ver weg te gaan wonen, zonder sociale ondersteuning."

Verantwoordelijkheid van gemeenten

Maar wat nou als die andere gemeenten de verantwoordelijkheid voor voldoende sociale huur niet nemen? "Dan gaat er daar hoe dan ook druk ontstaan, wij hebben niet de luxe om die opvangplek voor heel Nederland te blijven."

Wethouder Casper Gelderblom: "Of het eerlijk is kun je ook vragen aan de gemeente Eijsden Margraten. Dat is een gemeente met 10 procent sociale huur, wij hebben 40 procent."