Alaeddin uit Syrië vluchtte voor de oorlog naar Nederland, nu is hij terug: 'Nu voel ik me hier een vreemde'
Het is inmiddels anderhalf jaar geleden dat het regime van Assad viel. Vorig jaar keerden de eerste Syriërs vanuit Nederland al terug. Maar terugkeren blijkt iets anders dan thuiskomen. "Het is raar dat ik nu Nederland mis, zoals ik vroeger Syrië miste."
De in Syrië geboren Alaeddin Janid vluchtte tijdens de oorlog naar Nederland, waar hij 8 jaar woonde. Lange tijd dacht hij dat Nederland voorgoed zijn thuis zou zijn. "Ik vreesde dat het Assad-regime nooit zou verdwijnen. Maar toen dat toch gebeurde en Syrië vrij werd, besloot ik terug te gaan."
Voorlopig niet terug
Alaeddin staat daarin niet alleen. In Nederland wonen momenteel ruim 160.000 Syriërs. De meesten van hen vluchtten eind 2015 vanwege de oorlog. Sinds de val van Assad begin 2025 zijn volgens de Dienst Terugkeer en Vertrek 945 Syriërs vrijwillig teruggekeerd. Maar de situatie in Syrië blijft onzeker.
Tussen oktober 2025 en februari 2026 werden namelijk 2.056 veiligheidsincidenten geregistreerd en kwamen 1.329 mensen om het leven. En volgens de Verenigde Naties zijn ongeveer 16,5 miljoen Syriërs afhankelijk van humanitaire hulp. Daardoor geeft 87 procent van de Syriërs in Nederland aan voorlopig hier te willen blijven.
Terugkeren is geen thuiskomen
Toch kiest een kleine groep ervoor terug te gaan, zoals Alaeddin. Maar terugkeren bleek voor hem geen thuiskomen. "Het regime is dan wel weg, maar Syrië is voor zo'n 60 procent verwoest. Mijn familie is hier niet meer en veel van mijn vrienden zijn dood", vertelt Alaeddin. Ook merkt Alaeddin dat veel mensen hem niet meer accepteren als een volledige Syriër.
"Nu voel ik me hier een vreemde", legt hij uit. "Ik ben hier eigenlijk meer een Nederlands persoon dan ik in Europa was. Ik draai ook graag Nederlandse liedjes in de auto, van Toon Hermans of 'Mag ik dan bij jou' van Claudia de Breij." In Damascus werkt hij online bij een start-up. "Dan vergeet ik dat ik niet meer in Utrecht of Amsterdam ben. Het is raar dat ik nu Nederland mis, zoals ik vroeger Syrië miste."
Voor altijd ontheemd
Als de situatie zo moeilijk is, waarom ging Alaeddin dan toch terug? "Ik had behoefte aan een fatsoenlijke verzoening, een echte afsluiting. Ik moest vrede hebben met alles wat er is gebeurd. Destijds was daar simpelweg geen tijd voor." Zo heeft hij nooit echt afscheid van zijn moeder kunnen nemen. "Zij overleed terwijl ik in Nederland woonde. Ik dacht dat ik haar dood een plekje had gegeven."
"Maar toen ik haar graf in Aleppo bezocht en haar naam op de grafsteen las, stortte ik emotioneel volledig in", gaat hij verder. "Destijds was er geen tijd om genoeg te huilen om de mensen die je verloor. Er was geen tijd om je herinneringen mee te nemen." Het gevoel van ontheemding heeft hem voorgoed veranderd, merkt hij. "Het is onderdeel van mijn identiteit geworden. Ik voel me een reiziger. Eigenlijk zie ik mezelf nergens ter wereld meer voor altijd blijven."