AI-scans die 'perfect gezicht' laten zien: bepaalt kunstmatige intelligentie straks het schoonheidsideaal?
Upload een selfie en AI bepaalt wat je moet doen voor jouw 'perfecte gezicht': van je haar verven tot een neuscorrectie. De aanbieders claimen dat het wetenschappelijk bewezen is dat dit dé sleutel tot succes is. Maar experts zijn kritisch.
Het klinkt misschien surrealistisch, maar het is de werkelijkheid van nu. Er zijn meerdere websites die zich specialiseren in het aanbevelen van cosmetische (chirurgische) ingrepen. Na het uploaden van een selfie vertelt een AI-model hoe jij het 'mooist' kunt worden.
Lijst met 'verbeteringen'
Los van websites waar je zelf een foto kunt uploaden en na een betaling gelijk een lijst van zo'n dertig pagina's aan 'verbeteringen' ontvangt, gebruiken ook klinieken AI-modellen om je gelijk het mogelijke resultaat van een operatie te laten zien. Ook in Nederland maken klinieken gebruik van dit soort tools.
Het zijn tools die inspelen op de looksmaxxingtrend.bijzonder hoogleraar Lotte Willemsen
"Het zijn tools die inspelen op de looksmaxxingtrend. Dat is een trend waarbij het idee is dat uiterlijk maakbaar is", legt bijzonder hoogleraar strategische communicatie Lotte Willemsen uit. "De AI-tools stellen een rapport op hoe jij je uiterlijk kunt verbeteren. De eerste stap is zonder chirurgische ingreep, maar de opstap ernaartoe wordt zo wel makkelijker gemaakt."
Wetenschappelijk onderzoek
De websites die dit soort diensten aanbieden zeggen dat het AI-advies op basis van wetenschappelijke onderzoeken wordt gegeven. Maar wat voor onderzoeken dat dan precies zijn, daar geven de bedrijven geen duidelijkheid over.
Willemsen vindt het 'riskant' dat aanbieders dit soort claims maken. "De studies zijn in een bepaalde context gedaan, niet per se om plastische chirurgie aan te prijzen. Je kunt er natuurlijk je vraagtekens bij zetten, want de websites hebben natuurlijk een commercieel motief om het zo te presenteren."
Nog onzekerder worden
Waar kunstmatige intelligentie de begrippen 'schoonheid' of 'mooi zijn' op toetst zou ook niet geheel representatief kunnen zijn, benadrukt de hoogleraar. "Je moet je voorstellen dat dit soort modellen getraind zijn met beelden die beschikbaar zijn op het internet. Sommige beelden zijn gedomineerd door witte westerse vrouwen. Zo ontstaat er een 'bias' voor dat type vrouw."
Mensen die dit soort tools gebruiken hebben vaak al iets waar ze onzeker over zijn. Maar daar blijft het na een AI-consult vaak niet bij, weet ze. "Mensen uploaden dan een foto van hun gezicht om te kijken of die neus waar ze onzeker over zijn daadwerkelijk een ingreep nodig heeft. Vervolgens krijgen ze een hele waslijst terug met suggesties over hun gezicht."
Iedereen hetzelfde gezicht?
Betekent de populariteit van dit soort scans - met deze rol voor kunstmatige intelligentie - niet dat het schoonheidsideaal heel erg een kwestie van eenheidsworst gaat worden? "De AI-modellen zijn getraind met heel veel beelden. Daardoor krijgen ze een erg algemeen beeld van schoonheid", bevestigt Willemsen.
"Ze kijken dan ook niet naar of je wel of niet mooi bent, maar of je afwijkt van het algemene beeld", legt de hoogleraar uit. "Hoe algemeen dat beeld is, hangt er ook nog eens vanaf wat voor beelden het programma is gevoed."