PRO veruit grootste in nieuwste zetelpeiling, achterban Jesse Klaver verdeeld over onderhandelingen met kabinet
PRO is met 28 zetels de grootste partij in de nieuwste zetelpeiling. Toch is de achterban het niet op alle punten eens met partijleider Klaver: de helft van de PRO-stemmers vindt dat de partij per begroting met het minderheidskabinet mag onderhandelen.
Dat blijkt uit onderzoek onder het EenVandaag Opiniepanel en de nieuwste zetelpeiling van EenVandaag en onderzoeksbureau Verian. De PVV groeit in de eerste peiling na Prinsjesdag weer wat. De kabinetspartijen D66, VVD en CDA blijven samen steken op 49 zetels.
Verschuivingen bij oppositie
Bij de Tweede Kamerverkiezingen, bijna een jaar geleden, haalde PRO (toen nog als GroenLinks-PvdA) 20 zetels. Als oppositiepartij staat de partij nu virtueel op 28 zetels. Nieuwe kiezers stappen vooral over van D66.
Aan de rechterkant krijgt de PVV er na de Algemene Politieke Beschouwingen wat bij en stijgt deze maand van 16 naar 20 zetels. De partij trekt vooral kiezers die eerder FVD wilden stemmen. Daar is de populaire partijleider Lidewij de Vos tijdelijk afwezig vanwege haar bevallingsverlof. FVD staat op 10 zetels (-3).
Verder weinig veranderingen
Verder verschuift er na Prinsjesdag weinig. De partij van Joost Eerdmans (JA21) blijft deze maand ongeveer gelijk en komt uit op 15 zetels.
Bij de regeringspartijen gebeurt er na de begrotingsplannen en de Algemene Politieke Beschouwingen weinig: D66 blijft op 17 zetels staan, de VVD heeft er nu 18 en het CDA 14. Wat betekent dat de coalitie samen op 49 zetels in de zetelpeiling staat.
Bij de zetelpeiling vragen we mensen wat ze zouden stemmen als er vandaag verkiezingen zouden zijn. Daarbij staat een rijtje partijen als aparte antwoordoptie. Deelnemers kunnen daarnaast altijd de optie 'andere partij, namelijk' aanklikken en daar een partij invullen die niet in het rijtje staat.
Zowel EenVandaag als Verian houdt als stelregel aan dat een partij in het rijtje antwoordopties komt als de partij minimaal een zetel heeft gehaald bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen óf als de partij door veel mensen wordt ingevuld bij de optie 'andere partij, namelijk'.
Wat deze maand opvalt is dat er best wat mensen zijn die de naam van Mona Keijzer uit zichzelf intypen bij die 'anders, namelijk' optie.
Toch komt Mona Keijzer niet terug in de zetelpeiling. Omdat ze (nog) geen partij heeft opgericht, kan ze geen zetels halen.
Als Mona Keijzer een partij opricht, kijken EenVandaag en Verian goed hoe vaak die partij wordt ingevuld. Als dat vaak gebeurt, zullen we de partij ook meenemen in het rijtje antwoordopties.
Per begroting onderhandelen
Het is nog altijd niet bekend of het minderheidskabinet een deal 'over links' of 'over rechts' maakt, of per begroting steun zoekt bij de oppositie. PRO-leider Jesse Klaver heeft gezegd dat het kabinet moet kiezen, maar lang niet alle stemmers zijn het daarmee eens.
Ongeveer de helft (48 procent) van de PRO-stemmers vindt dat hun partij per begroting moet kijken of ze de kabinetsplannen steunen. Omdat het al zo lang niet lukt eruit te komen, denken ze dat het maken van losse afspraken sneller gaat. Er zijn ook stemmers die het 'democratischer' vinden als links en rechts invloed hebben op het kabinetsbeleid, en sommige kiezers zijn bang dat een grote totaaldeal mislukt en dat PRO met lege handen achterblijft. "Zo heb je nog iets van invloed, anders zet je jezelf en alle stemmers buiten spel", zegt een kiezer.
Twijfel over totaaldeal
4 op de 10 (40 procent) PRO-stemmers vinden dat Klaver moet vasthouden aan het sluiten van een totaaldeal. Volgens hen hangen alle plannen met elkaar samen en kan het niet anders. Ook vreest een deel dat het juist lang duurt als er nu nog gepraat moet worden over losse plannen. "Ga regeren!", reageert een deelnemer.
Toch willen ook deze kiezers niet dat PRO te veel weggeeft. Een stemmer zegt daarover: "Sluit een totaaldeal, tenzij er te veel water bij de wijn gedaan moet worden. Dan is het beter om per begroting afspraken te maken."
'Alles binnenhalen voor rechts'
Ook de meeste (62 procent) JA21-stemmers vinden dat hun partij moet inzetten op deelakkoorden. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen zei partijleider Joost Eerdmans dat hij openstaat voor het steunen van losse begrotingen.
Er zijn sommige JA21-stemmers die vinden dat een samenwerking met links én rechts het meest democratisch is. Maar er zijn vooral JA21-stemmers die denken dat een akkoord met linkse partijen nu het meest aannemelijk is, dus 'alles binnenhalen wat je kan voor rechts', legt een stemmer uit.