Ook jaar na 'Wij eisen de nacht op' worden jonge vrouwen nog regelmatig geïntimideerd, helft kreeg geen hulp van omstanders

Dat blijkt uit onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel onder ruim 1.400 deelnemers van 16 tot en met 34 jaar. 1 jaar na de moord op de 17-jarige Lisa en de campagne 'Wij eisen de nacht op', zeggen jongeren vaker stil te staan bij de kwestie. Maar het veiligheidsgevoel van jonge vrouwen als ze in het donker alleen over straat gaan is nog steeds laag.

'Kan niet van veiligheid uitgaan'

Vooral 's nachts voelen veel jonge vrouwen (79 procent) zich onveilig wanneer ze buiten zijn. Het is dan vaak rustiger op straat en je komt eerder dronken mensen tegen, leggen ze uit. "Eigenlijk voel ik mij altijd onveilig in het donker", schrijft iemand. "Als er niemand is, is het zo dat je denkt, als er nu iets gebeurt ziet of hoort niemand mij."

"Maar als er mensen op straat zijn, is er ook altijd een gevoel van onveiligheid", vervolgt deze deelneemster. "Je weet het gewoon nooit zeker, je kan niet van je veiligheid uitgaan." Veel jongeren (68 procent) zijn in het afgelopen jaar meer bezig geweest met de veiligheid van vrouwen op straat dan daarvoor. Vooral jonge vrouwen (79 procent), maar ook de meeste jonge mannen (58 procent) hadden hier extra aandacht voor.

Meer bewustzijn

"Ik merk wel dat meer mannelijke vrienden nu ook 'laat je me weten als je veilig thuis bent?' zeggen tijdens het afscheid nemen", vertelt een deelneemster. De helft (49 procent) van alle jongeren appt nu dan ook vaker om te checken of iemand goed thuis is gekomen. "Ook brengen we elkaar vaak naar huis of bellen we met elkaar tot iedereen veilig is", voegt iemand anders toe.

4 op de 10 (39 procent) jongeren letten er beter op dat niemand 's avonds of 's nachts alleen naar huis gaat en een derde (33 procent) haalt elkaar vaker op van bijvoorbeeld het station of een feestje. "Bij hockey is er bijna nooit iemand die alleen naar huis gaat", zegt iemand. "Ook al moet er één iemand volledig de andere kant op."

Straatintimidatie

Ondanks het sterkere bewustzijn van het afgelopen jaar, maakten alleen al dit jaar bijna 8 op de 10 (78 procent) jonge vrouwen een vorm van seksuele intimidatie of grensoverschrijdend gedrag mee. Dat is drie keer zo vaak als bij jonge mannen (26 procent).

Het gaat dan vooral om aanstaren of opmerkingen krijgen. Maar regelmatig ook om ongevraagd aangeraakt of gezoend te worden of bijvoorbeeld een geslachtsdeel te zien krijgen.

'Niemand deed iets'

Bij ongeveer de helft (53 procent) van de incidenten waren er omstanders aanwezig. Toch werd er in de meeste (55 procent) van die gevallen niet ingegrepen. Soms vermoedden zij dat omstanders zich niet durfden mengen in de situaties. Anderen vertellen dat vormen van intimidatie als lang staren of naroepen niet altijd door anderen herkend worden, of normaal worden gevonden.

"Ik werd aangevallen op straat door een man op klaarlichte dag. Niemand deed iets", vertelt een deelneemster. "Een andere man vroeg naderhand of ik die persoon kende. Ik kende hem niet, maar dat is überhaupt niet relevant."

Vaker hulp van vrouwen

Als omstanders wel in actie komen, wordt er vaak iets gezegd tegen de belager, wordt er (achteraf) gecheckt of het goed gaat, of blijven mensen in de buurt om ervoor te zorgen dat de persoon die wordt lastiggevallen veilig is.

Meerdere deelneemsters merken ook op dat de hulp van buitenaf vooral van andere vrouwen lijkt te komen. "Een groep jonge vrouwen zag het gebeuren, ze kijken gelijk heel waakzaam", voegt iemand toe. "Ik was dolblij dat ze er stonden, want de man die mij lastig viel kwam achter me aan tot ik bij het groepje was. Ze vingen me goed op en keken of hij echt weg was."

Veiligheidsmaatregelen

Om zich veiliger te voelen, treffen bijna alle jonge vrouwen (86 procent) wel eens veiligheidsmaatregelen als ze 's avonds laat of 's nachts over straat gaan.

Een deel 'bewapent' zich zelfs ter zelfbescherming: het vaakst (73 procent) met een sleutelbos in de hand, een kwart (23 procent) heeft ook wel eens pepperspray (of deodorant) op zak.

Taak van gemeente?

Bijna de helft (45 procent) doet bijna altijd iets om zich veiliger te voelen. Ze delen bijvoorbeeld hun locatie met anderen, bellen met iemand of kiezen een andere route met meer verlichting of huizen.

"Ik kijk vaker om me heen als ik alleen fiets en ik doe geen oortjes meer in, want ik ben bang dat ik het dan niet hoor als er iemand achter me fietst", vertelt iemand. Veel jonge vrouwen zien een belangrijke taak voor hun veiligheid op straat bij de gemeente. Ze willen bijvoorbeeld meer verlichting op straat, cameratoezicht en handhaving.