Moeten gemeenten de spreidingswet negeren? Kiezers van lokale en landelijke partijen staan tegenover elkaar
De grootste groep kiezers van lokale partijen (53 procent) vindt dat gemeenten de spreidingswet naast zich neer moeten leggen. De meeste kiezers van landelijke partijen, ook die van de VVD, vinden van niet: "Misschien niet leuk, maar wel de wet."
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 15.000 leden van het Opiniepanel, een dag na de gemeenteraadsverkiezingen. Bij die verkiezingen kregen lokale partijen (weer) meer zetels, soms met de belofte aan inwoners om geen asielzoekers op te vangen en de spreidingswet te negeren. Dat terwijl de nieuwe asielminister Bart van den Brink waarschuwde dat er tienduizenden opvangplekken nodig zijn en gemeenten opriep om mee te helpen.
'Haagse bubbel beslist voor u'
Maar veel kiezers van lokale partijen zitten niet te wachten op een opdracht vanuit het Rijk: "Het is een onredelijke eis voor veel gemeenten. Dan kan je wel zeggen dat het nu eenmaal de wet is, maar dit voelt te veel als: de Haagse bubbel beslist voor u, niet met u. Als je de verpaupering in mijn dorp over de laatste 2 jaar ziet, sta je echt versteld."
Ook andere kiezers van lokale partijen voelen de kloof met de landelijke politiek. Niet alle stemmers op lokale partijen zijn tegen het opvangen van asielzoekers, maar het valt op dat de meesten wel vinden dat gemeenten zich niet aan de spreidingswet moeten houden.
Kiezers landelijke partijen
Heel anders is dat bij kiezers die gisteren op landelijke partijen stemden. Daarvan zijn de meeste kiezers (66 procent) wel voor de spreidingswet en vindt twee derde (68 procent) dat gemeenten die moeten nakomen. Dat zijn vooral kiezers van linkse partijen, maar ook de meeste mensen die gisteren op de lokale afdelingen van coalitiepartijen hebben gestemd, staan hierachter.
De partij zelf was lang niet enthousiast over de wet, maar de meeste mensen die VVD stemden (59 procent), vinden dat gemeenten zich eraan moeten houden. Een VVD-kiezer: "Het is misschien niet leuk, maar de wet is de wet. Welk signaal geef je burgers af als je die niet meer hoeft na te komen?" Alleen kiezers van uiterst rechtse landelijke partijen, zoals Forum voor Democratie, PVV en JA21, zijn tegen het uitvoeren van de spreidingswet door gemeenten.
Lokale standpunten belangrijk
Wel of geen azc in de buurt, maar ook het behoud van voorzieningen, de ozb-belasting of de aanleg van een nieuwe weg: puur lokale thema's zijn de belangrijkste reden geweest om op een lokale partij te stemmen. Ook voor veel kiezers van landelijke partijen (51 procent) zijn lokale standpunten doorslaggevend, maar een stuk minder dan bij kiezers van lokale partijen (72 procent).
Bij kiezers van landelijke partijen is de 'gewoontestem' een relatief belangrijke motivatie geweest. Ruim een derde (35 procent) stemde een landelijke partij omdat ze dat vaker hebben gedaan. Wat opvalt is dat juist landelijke standpunten doorslaggevend zijn voor kiezers van Forum voor Democratie en de PVV. Zij geven het landelijk beperken van immigratie vaak als toelichting.
Samenwerken met FVD?
In veel gemeenten heeft FVD zetels gehaald. De partij, die in veel gemeenten voor het eerst meedeed, werd in een aantal plaatsen zelfs de grootste. Om in het college te komen, moeten ze wel eerst samenwerken met andere partijen. Willen kiezers van die partijen dat?
De grootste groep mensen die niet op FVD heeft gestemd (56 procent), is tegen lokaal samenwerken met die partij. "Samenwerken met extreme partijen doe je gewoon niet", is een veelgehoord argument van tegenstanders in die achterbannen. Maar een ander deel noemt dat FVD in hun gemeente nieuw is en ze willen afwachten hoe die partij zich lokaal manifesteert. Kiezers van lokale partijen zijn daar verdeeld over (52 procent voor), net als stemmers op de VVD (48 procent voor).