Meeste VVD-kiezers willen uit kabinet bij deal met links, andere kiezers zien vooral VVD als schuldige crisis

Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 18.000 mensen uit het Opiniepanel. Het is sinds gisteren crisis in het kabinet nadat D66 en CDA een deal sloten met PRO en Volt. Die hebben, zonder de VVD, afgesproken om de belasting op vermogen te verhogen en voor werkenden te verlagen. De VVD zegt vandaag tegen het belastingplan te stemmen als dit plan doorgaat, maar trekt zich (nog) niet terug uit het kabinet.

VVD uit kabinet

Maar het grootste deel van de VVD-kiezers is daar wél voor als D66 en het CDA hun deal met links doorzetten. 60 procent vindt dat de VVD dan uit het kabinet moet stappen. "D66 en het CDA hebben laten zien dat ze onbetrouwbaar zijn. Dan kun je het nu bijleggen, maar ze piepelen je volgend jaar weer", zegt een VVD-kiezer.

Het zijn vooral VVD-kiezers (40 procent) die denken dat ze met een hogere vermogensbelasting, en een lagere inkomstenbelasting, worden geraakt. De ene helft heeft dat uitgezocht en weet dat zeker, de andere helft heeft het niet uitgezocht maar heeft een vermoeden.

Kiezers: VVD vooral schuldig

33 procent van de VVD-kiezers volgt de partijlijn en vindt dat de partij in het kabinet moet blijven, maar dan wel met een stevig gesprek met D66 en het CDA over toekomstige samenwerking. Een VVD-kiezer zegt: "Dit kabinet heeft al meer bereikt dan menig voorgaand kabinet. Dit mag niet stoppen op een detail."

De schuld van deze kabinetscrisis ligt volgens de meeste kiezers bij de VVD (56 procent). Een kleinere groep, 44 procent, vindt vooral D66 en het CDA verantwoordelijk. D66- en CDA-kiezers wijzen vooral naar de VVD, ook al hebben hun partijen een deal gesloten zonder de VVD. VVD-kiezers houden D66 en het CDA vooral verantwoordelijk.

'Goed dat D66 en CDA deal doorzetten'

De meeste D66- en CDA-kiezers vinden het goed dat hun partijen de deal met PRO en Volt doorzetten, ook als daarmee een kabinetsval dreigt. "Ik word eerlijk gezegd boos om de reactie van de VVD. De strategie om los van elkaar op zoek te gaan naar een werkbare oplossing is duidelijk vooraf besproken. 'Mevrouw VVD' speelt de vermoorde onschuld terwijl zij zelf geen bijdrage levert", zegt een D66-kiezer.

Bij CDA-kiezers is er iets meer twijfel dan bij de D66-achterban: 15 procent van de CDA-kiezers vindt dat de deal met de linkse partijen had moeten worden ingetrokken en nog eens 18 procent weet het niet. "Je zin doordrijven is nooit een oplossing, ook al vind ik echt dat er een keer wat moet gebeuren. Nu zet je alles op het spel waar het kabinet mee bezig is", zegt een CDA-kiezer.

Nieuwe verkiezingen?

Als de VVD eruit stapt, moeten er dan nieuwe verkiezingen komen of niet? Die vraag verdeelt kiezers. Ongeveer de helft (53 procent) vindt nieuwe verkiezingen acceptabel.

Vooral rechtse kiezers, die denken dat er met verkiezingen een rechts kabinet te maken is, zijn voor een stembusgang. Maar veel andere kiezers vinden nieuwe verkiezingen, zo snel na de vorige, onverantwoord en kijken er zelf tegenop.

Opnieuw onderhandelen

Mede door dat sentiment is er evenveel steun voor een formatieronde waarbij alle partijen onderhandelen over een te vormen kabinet, zoals een meerderheid van de Tweede Kamer deze week wilde. 52 procent zou dit acceptabel vinden, 39 procent niet.

"Ik wil niet meer stemmen, ik wil dat ze dit met z'n allen op gaan lossen. De uitslag wordt waarschijnlijk nog gepolariseerder dan ooit. Geen kabinet mee te vormen", licht een panellid toe.

Doorstart D66 en CDA

En een doorstart van D66 en CDA dan? Daar is de minste steun voor. 41 procent noemt dat acceptabel. De partijen zouden 44 van de 150 zetels overhouden en daarmee voor elk plan 32 zetels nodig hebben. "Onverantwoord", zeggen veel kiezers.

D66-kiezers willen in grote meerderheid (78 procent) graag door met het CDA, vooral omdat ze hopen op de steun van PRO en Volt in de Tweede Kamer. Maar CDA-kiezers zijn daar verdeeld over: 53 procent ziet dat zitten. Een grotere groep CDA-kiezers is voor een nieuwe formatieronde.