Door AI makkelijker online opgelicht? Helft denkt nepberichten van 'bekenden' van echt te kunnen onderscheiden
Met AI wordt het voor cybercriminelen steeds makkelijker om mensen te misleiden, waarschuwen privacy-experts. De helft twijfelt of ze een nepbericht van een 'bekende' zouden herkennen. En in de toekomst wordt dat alleen maar lastiger, zijn ze bang.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 19.000 leden van het Opiniepanel. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwde vorige week dat cybercriminelen met kunstmatige intelligentie steeds overtuigender phishingberichten kunnen opstellen en op grote schaal kunnen verspreiden. Ook ziet de toezichthouder het aantal datalekken toenemen.
Familiewachtwoord
Met AI is het voor cybercriminelen bijvoorbeeld mogelijk om zich nog beter voor te kunnen doen als een familielid, vriend of collega. Ook in de vorm van deepfakes, waarmee een vals spraakbericht of filmpje van iemand kan worden gemaakt. De helft (49 procent) van de deelnemers denkt die berichten eruit te kunnen pikken, jongeren (69 procent) hebben daar meer vertrouwen in.
Ik heb een familiewachtwoord ingesteld als dubbelcheck.een panellid over jezelf beschermen tegen online oplichting
De andere helft twijfelt of ze zo'n AI-bericht zouden herkennen, of acht de kans zelfs groot dat ze erin zouden trappen. Sommigen tippen daarom om goed te letten op het woordgebruik en bij twijfel altijd de ander op te bellen. "Het is zo geraffineerd, dus ik heb een familiewachtwoord ingesteld als dubbelcheck", vertelt iemand.
Veel zorgen om AI
Bovendien maakt een ruime meerderheid (75 procent) zich zorgen over de rol van kunstmatige intelligentie bij cybercriminaliteit. Veel van deze bezorgde panelleden vermoeden dat AI alleen maar slimmer wordt, en de kans dat ze ooit een keer in zo'n nepbericht zullen trappen des te groter.
"We weten nog niet wat er allemaal mogelijk is", zegt iemand. "Belangrijk is dat bedrijven en organisaties zich goed wapenen tegen cybercrime. En daar heb ik, gezien recente gebeurtenissen, niet veel vertrouwen in." Eerder dit jaar bleek uit onderzoek onder het Opiniepanel al dat een meerderheid strengere privacyregels wil voor bedrijven om datalekken te voorkomen.
1 op 7 zelf opgelicht
De meeste deelnemers (62 procent) in dit onderzoek zeggen zelf weleens in aanraking te zijn gekomen met cybercrime. Voor ongeveer 1 op de 7 (14 procent) had dat ook negatieve gevolgen. In de meeste gevallen ging dat om fraude via verkoopplatforms, phishing, of gehackte accounts.
Ongeveer de helft van hen raakte daarbij geld kwijt. Ook zijn er mensen die geld verloren maar dat later via de bank terugkregen, en mensen die vooral immateriële schade leden. Bijvoorbeeld omdat hun gehackte account misbruikt werd door criminelen. "Mijn Instagram was gehackt. Ze deden zich voor als mij en vroegen vrienden op een link te klikken", vertelt een van hen. "Vrienden die erin trapten waren erg boos op me, ik kreeg het contact niet hersteld."
Schade groter bij ouderen
Hoewel 65-plussers iets minder vaak in aanraking komen met cybercriminaliteit, is de schade bij hen het grootst. Zij raken namelijk vaker geld kwijt (54 procent) dan jongere slachtoffers, en worden bovendien voor hogere bedragen opgelicht.
Bij ongeveer driekwart (73 procent) van de oudere slachtoffers ging het om een bedrag tot 1.000 euro. Een vijfde (20 procent) raakte zelfs meer kwijt.