D66 daalt in nieuwe zetelpeiling, kiezers terug naar GroenLinks-PvdA: 'Nieuw kabinet niet links genoeg'

Vergeleken met november wisselen D66 (-5) en GroenLinks-PvdA (+5) stuivertje. Met 26 en 21 zetels staan de partijen nu allebei weer op het niveau van de verkiezingen.

Geen links kabinet

Direct na de verkiezingen groeide D66 in de peiling door. Kiezers van GroenLinks-PvdA stapten toen over naar de winnende partij van Rob Jetten.

Nu de formatie twee maanden bezig is, keert die groep weer terug naar 'hun' partij. Deze kiezers zijn teleurgesteld dat het Jetten niet is gelukt om een linkser kabinet te vormen. "Na de verkiezingen twijfelde ik wel of D66 niet een betere keuze zou zijn geweest", legt een stemmer de draai uit, "maar Jesse Klaver brengt een andere (betere) energie in de partij en D66 is te ver naar rechts afgeslagen."

Kabinet steunen

D66 onderhandelt met VVD en CDA over een minderheidskabinet. GroenLinks-PvdA blijft in de oppositie. Partijleider Jesse Klaver was eerder negatief over het minderheidskabinet, maar hij zei vorige week toch dat hij ervoor open staat om te onderhandelen over plannen.

Bijna alle mensen die bij de verkiezingen op GroenLinks-PvdA hebben gestemd, denken daar ook zo over. 91 procent vindt dat hun partij in principe bereid moet zijn om samen te werken. Maar, zeggen kiezers daarbij, er zijn grenzen. Vooral grote bezuinigen op de zorg wordt door Klavers kiezers gezien als 'no go'.

PVV, FVD en JA21

PVV-leider Geert Wilders weigert juist steun aan het kabinet. Dat was een van de redenen dat 7 Kamerleden zich afgelopen week van de partij afsplitsten. Deze crisis jaagt kiezers weg, al haakte een deel van de PVV-stemmers al eerder af.

Waar eerdere overstappers voor FVD kozen, ziet nu vooral JA21 de aanhang groeien. De PVV heeft z'n functie gehad. "De massa-immigratie staat op de agenda. Verder doet de partij niets bijzonders", aldus een PVV-stemmer. "JA21 neemt een constructievere houding aan jegens het nieuwe kabinet. Ik vind dat wel belangrijk, omdat met alleen partijpolitiek voeren de samenleving niet bediend wordt." FVD blijft stabiel op 10 zetels. De partij van Eerdmans stijgt naar 12, dat zijn 3 zetels meer dan eind november.

Groep Markuszower

De afgesplitste Kamerleden van PVV vormen nu een eigen groep onder leiding van Gidi Markuszower. Hoewel bijna geen enkele kiezer spontaan aangeeft op deze groep te willen stemmen, staan sommigen er wel voor open als er expliciet naar wordt gevraagd.

Uit het onderzoek van Verian blijkt dat een derde van de huidige PVV-stemmers een overstap naar een partij van Markuszower zou overwegen of die zeker zou maken als het kon. Bij de kiezers van JA21 en FVD is dat ongeveer 1 op de 5.

CDA en VVD

Het CDA staat op 17 zetels, 3 minder dan eind november. De partij van Henri Bontenbal laat dezelfde beweging zien als D66. Toen het CDA meteen na de verkiezingen alleen met D66 aan tafel zat, kreeg de partij van Bontenbal er wat bij. Nu gaat er weer wat af en staan ze op ongeveer het aantal zetels dat ze in de Tweede Kamer hebben

Bij de VVD gebeurt het omgekeerde. Die partij onderhandelt inmiddels mee en is nu de meest rechtse partij aan tafel. De partij van Dilan Yeşilgöz staat deze maand op 23.

'Yeşilgöz moet minister worden'

Yeşilgöz heeft nog niet gezegd welke rol ze voor zichzelf ziet de komende jaren, maar veel VVD-stemmers weten het wel. Een meerderheid (62 procent) vindt dat zij minister moet worden. Sommigen vinden dat die rol haar eerder goed lag, anderen zien een goede manier om haar 'weg te promoveren'. "Ze is als leider enigszins beschadigd, in elk geval bij anderen", zegt een VVD-stemmer. "En een ministerschap, wat ze ook zelf ambieert, is een goede manier om de leiding op termijn over te dragen."

Daarbij wordt wel vaak gezegd dat zij niet naar Defensie moet; kiezers zijn heel positief over de huidige VVD-minister, Ruben Brekelmans en hopen dat ze hem op die post terugzien.

Bontenbal fractievoorzitter?

Jetten is de gedoodverfde kandidaat voor het premierschap, en bijna alle D66-stemmers juichen dat toe. Slechts 2 procent ziet liever dat Jetten als fractievoorzitter in de Tweede Kamer blijft, 92 procent vindt dat hij 'gewoon' minister-president moet worden.

Bij Bontenbal is het andersom. Hij heeft zelf aangegeven dat hij in de Tweede Kamer wil blijven als fractievoorzitter van het CDA. 1 op de 5 (20 procent) CDA-stemmers had hem desondanks graag als minister gezien. Maar de meesten (58 procent) zien, mede doordat Bontenbal het zelf wil, ook het liefst dat hij fractievoorzitter blijft. Vanuit daar kan hij de nieuwe fractie het best begeleiden en tegelijk veel invloed hebben, denken kiezers. "Bij een minderheidskabinet hoort hij in de Tweede Kamer te zijn. Daar worden de coalities gesmeed", aldus een CDA-stemmer.

BBB 1 zetel, 50PLUS op 4

BBB houdt in de peiling van deze maand nog 1 zetel over. Een deel van de mensen die bij de verkiezingen nog op de partij stemden, zit nu bij 50PLUS. Die partij staat op 4 zetels en trekt ook kiezers van de PVV aan.

De overige partijen blijven stabiel in deze zetelpeiling.