Kiezers GroenLinks-PvdA en JA21 willen samenwerken met minderheidskabinet, ook grote groep PVV-stemmers staat ervoor open
De meeste kiezers van GroenLinks-PvdA (91 procent) en JA21 (81 procent) vinden dat hun partij in principe bereid moet zijn om plannen van een minderheidskabinet te steunen. Bij de PVV-achterban is bijna de helft (45 procent) daar op tegen.
Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 18.000 leden van het Opiniepanel. Naar verwachting presenteren D66, de VVD en het CDA deze week het concept-regeerakkoord. Omdat de drie beoogde coalitiepartijen geen meerderheid hebben in de Eerste en Tweede Kamer, zullen ze daar op zoek moeten naar steun bij de oppositiepartijen.
'Geen democratische sabotage'
Waar GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver eerder kritisch was over een minderheidskabinet, zei hij vorige week wel bereid te zijn onder voorwaarden tot deals te komen. Zijn achterban is het daar in ruime meerderheid mee eens: om vooruitgang te maken op belangrijke dossiers is er wat hen betreft geen ruimte voor 'politieke spelletjes'. "Tegen stemmen om het tegen zijn is democratische sabotage", vindt een GroenLinks-PvdA-kiezer.
Ook de meeste JA21-stemmers denken daar zo over, net als partijleider Joost Eerdmans. Zij hopen dat hun partij door samen te werken toch wat 'rechts geluid' in het beleid kan krijgen. "Uiteraard moet je plannen steunen die overeenkomen met jouw standpunten. Wellicht gaan ze niet ver genoeg, maar wel de goede richting op", aldus een JA21-stemmer.
'Wilders niet meer geloofwaardig'
Anders is dat bij de achterban van de PVV, die tot voor kort nog de grootste oppositiepartij was. Geert Wilders wil met zijn partij harde oppositie voeren, en sloeg om die reden een 'kopje koffie' met formateur Letschert af. 7 PVV-Kamerleden besloten zich daarom af te splitsen en door te gaan in een nieuwe fractie, onder leiding van Gidi Markuszower.
Hoewel de grootste groep (45 procent) de lijn van Wilders volgt, willen bijna evenveel (41 procent) PVV-kiezers wel een constructieve houding. "Geert Wilders is niet meer geloofwaardig: hij wil niets en doet niets", verwoordt een afgehaakte PVV-stemmer die frustratie.
Ministers leveren?
De laatste weken ging nog een ander idee rond: zo opperde CDA-leider Henri Bontenbal dat ook oppositiepartijen ministers kunnen leveren aan het kabinet. De kabinetsplannen zouden daardoor op meer steun en betrokkenheid kunnen rekenen. Toch kan dat idee op weinig enthousiasme rekenen: 35 procent van alle kiezers is er voorstander van, 41 procent op tegen.
Veel oppositiekiezers zijn er ook niet happig op om hun partij een minister te laten leveren. Als ze niet mee mogen praten over het beleid, moeten ze ook niet 'medeplichtig' worden door het uit te voeren, is de gedachte. Anderen zien juist een mogelijkheid voor kleine partijen om zich te profileren, of om een voormalig bewindspersoon terug te zien. Daarbij worden voormalig staatssecretaris Ingrid Coenradie en demissionair minister Mona Keijzer vaak genoemd.