meer NPO start

Kunnen Democraten nog winnen nu Joe Biden zich terugtrekt als kandidaat? 'Kan ook nieuwe energie geven'

Kunnen Democraten nog winnen nu Joe Biden zich terugtrekt als kandidaat? 'Kan ook nieuwe energie geven'
President Joe Biden stapt het vliegtuig in
Bron: ANP

President Joe Biden heeft zich alsnog teruggetrokken als kandidaat voor de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten. Wat betekent dit voor de kansen van Donald Trump? En wie kan Biden opvolgen? Amerika-verslaggever Tom van 't Einde geeft antwoord.

Waarom stopt Joe Biden nu alsnog denk je?

"De druk binnen de Democratische Partij is simpelweg te groot geworden. Veel prominente Democratische politici hebben uitgesproken dat ze het niet meer zien zitten met hem. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan Chuck Schumer, de leider in het Huis van Afgevaardigden, maar bijvoorbeeld ook Nancy Pelosi, die hiervoor die baan had. Dat zijn belangrijke mensen. Ook Obama heeft achter gesloten deuren laten weten dat hij het niet meer ziet zitten met Biden."

"Er was zo weinig steun in zijn eigen partij dat hij eigenlijk geen andere conclusie kon trekken. Tel daar nog bij op dat de peilingen intussen ook duidelijk lieten zien dat de Democratische kiezers het niet meer zien zitten na het desastreuze debatoptreden van hem tegen Trump. Ook al doet dat heel veel pijn, want Biden wilde zelf wel doorgaan. Een man van wie we weten dat hij enorm veel eergevoel heeft en dat hij ook heel graag die tweede termijn had willen vervolmaken."

"Ook omdat Obama een tweede termijn heeft gehad en Bill Clinton. Joe Biden had zijn naam graag in dat rijtje gezien. Maar zijn leeftijd, hij is nu 81 jaar, speelt hem parten en dat merkte ik vorige week toen ik in de Verenigde Staten was zelf ook. Eigenlijk alle kiezers, ook veel zwarte kiezers die voor Biden ontzettend belangrijk zijn om überhaupt kans te maken op het Witte Huis, maakten afgelopen weken een draai. Hij is simpelweg te oud. Hij heeft goede dingen gedaan, hij mag trots zijn op wat hij heeft bereikt, maar het is nu tijd om plaats te maken voor een opvolger. En dat gaat nu Biden dus toch alsnog na al die tijd doen."

Amerika-verslaggever Tom van 't Einde
Bron: EenVandaag
Amerika-verslaggever Tom van 't Einde

Bekijk ook

Hoe wordt nu bepaald wie de nieuwe kandidaat wordt?

"Wie nu de nieuwe kandidaat wordt, staat nog helemaal niet vast. Kamala Harris is als vice-president natuurlijk de gedoodverfde opvolger van Biden. Maar ze staat er in de peilingen eigenlijk net zo slecht voor als Joe Biden zelf. Dus daar schiet de Democratische Partij niks mee op. Je zou kunnen zeggen dat Kamala Harris de logische keus is, maar is het ook een verstandige keus? Het antwoord daarop is dus waarschijnlijk nee."

"Het zou zomaar zo kunnen zijn dat de Democratische Partij uiteindelijk beslist er een open conventie van te maken. Dat ze dus nu in korte tijd een soort mini-primaries, een soort mini-voorverkiezingen, beginnen, waarbij verschillende kandidaten in korte tijd het gevecht met elkaar aan gaan. En dat dan eind augustus tijdens de partijconventie in Chicago besloten wordt wie die rol van presidentskandidaat op zich neemt."

"Dat zou natuurlijk heel gepast zijn bij de Democratische Partij. Oud-president Trump roept nu al tijdens rally's dat de Democratische Partij helemaal niet meer democratisch is. Juist door zo'n open conventie te doen, kun je laten zien: we zijn wel degelijk een democratische partij, sterker nog we zijn bereid om helemaal opnieuw te beginnen en we maken er een ontzettend mooi democratisch spel van."

Kamala Harris
Bron: ANP
Kamala Harris

En als Harris het niet wordt, wie maakt de grootste kans om de nieuwe kandidaat te worden?

"Kamala Harris heeft natuurlijk de beste kaarten puur en alleen omdat ze op dit moment al de vice-president is, maar mocht zij het nou niet worden, of wordt het een open conventie, dan zijn er eigenlijk drie mensen naar wie je moet kijken. Josh Shapiro, de gouverneur van Pennsylvania, scoort veel punten. Maar ik vind eigenlijk zelf Gretchen Whitmer, de gouverneur van Michigan, een hele belangrijke kandidaat om in de gaten te houden. Het is een vrouw, 52 jaar oud, ongelooflijk goed in debatten, kan in een hele duidelijke taal tegen kiezers praten, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Kamala Harris die erom bekend staat dat ze niet de beste spreker is."

"Wat ook voor Gretchen Whitmer spreekt, is dat zij als gouverneur een staat voor zich heeft gewonnen die vaak republikeins neigde. Ze heeft dus al bewezen dat ze republikeinen achter zich kan krijgen. Ze is ontzettend populair in de staat, bijvoorbeeld door de wegen op te knappen en echt goed te luisteren naar wat de kiezers willen. En wat ook interessant is aan haar: naast dat ze een vrouw is, heeft ze ook een goed verhaal. Ze is een paar jaar geleden bijna ontvoerd door MAGA Republicans. Die vonden dat ze veel te streng was in de coronaperiode. De FBI heeft dat ternauwernood weten te voorkomen. Zij is daar helemaal niet bitter over. Sterker nog: zij wil juist in gesprek met de mannen die haar wilden ontvoeren. Dat maakt haar een hele sterke kandidaat."

Gretchen Whitmer
Bron: ANP
Gretchen Whitmer

"En dan is er nog een derde kandidaat waar ik hoge verwachtingen van heb en dat is Gavin Newsom, de gouverneur van Californië. Het is een wat 'slicke' gouverneur, misschien wel iets te slick voor de presidentsverkiezingen. Iemand die ongelooflijk goed is en die zich in de schaduw warm heeft gelopen voor een rol als presidentskandidaat. Een paar maanden geleden deed hij een televisiedebat met Ron DeSantis, die toen nog in de race was om presidentskandidaat voor de republikeinen te worden. Dat gebeurt normaal gesproken niet. Het slaat ook eigenlijk nergens op dat een gouverneur van Californië dat doet."

"Dat was al een eerste signaal dat hij het wel zag zitten om op termijn de rol van presidentskandidaat voor de Democraten op zich te nemen. Die kans krijgt hij nu misschien wat sneller dan verwacht. Maar het is een gouverneur die zichzelf heeft bewezen in Californië. Het is een hele Democratische staat, maar wel eentje met ontzettend veel macht. Hij heeft daar laten zien dat hij in staat is om zo'n grote staat te leiden en daarmee een goede kandidaat is voor het Witte Huis."

Gavin Newsom
Bron: ANP
Gavin Newsom

Bekijk ook

Geeft dit de campagne van de Democraten nog een kans, of is het eigenlijk al te laat?

"Ik denk dat je nog positief verrast kunt worden als dit een open conventie wordt. Dan krijgen we iets wat we nog nooit hebben meegemaakt. Dat kan voor een hele nieuwe energie zorgen tijdens deze presidentsverkiezingen. Dat kan de race weer helemaal op een soort nulpunt zetten."

"En het wordt ook voor Donald Trump ontzettend moeilijk om hierop te reageren. Want wie wordt dan de presidentskandidaat voor de Democraten? Hoe moet hij zich daartoe verhouden? We weten dat Trump achter de schermen de afgelopen dagen druk is geweest met een soort plan de campagne om Kamala Harris aan te pakken, mocht zij het worden. Maar stel nou dat het een hele andere kandidaat wordt, zoals een Gavin Newsom of een Gretchen Whitmer? Dan wordt het voor hem ook heel moeilijk met een goed plan te komen om de strijd met zo'n kandidaat aan te gaan."

"Dus ik denk dat wat we nu zien, de kansen voor de Democraten om in november toch dat Witte Huis te winnen misschien alleen maar vergroot, juist omdat er nu zo'n verrassingselement bij komt kijken. En omdat er gewoon een hele nieuwe kandidaat opstaat die weer fris de strijd aan kan gaan met Trump. Die geen last heeft van het argument dat hij of zij te oud is. We krijgen waarschijnlijk een kandidaat die een stuk jonger is dan Trump. En alleen dat al is een groot voordeel in deze strijd."

Wat betekent dit voor het verloop van de verkiezingen denk je?

"Het is nog te vroeg om te zeggen wat er nou echt gebeurt en wat dat voor het verloop van de verkiezingen betekent. Maar ik denk dus dat dat verrassingselement ontzettend belangrijk wordt. Alleen moeten de Democraten wel oppassen dat ze nu niet in een staat van oorlog terechtkomen. Dat ze binnen die partij een soort stammenoorlog ontketenen. Er zal een korte hevige strijd gevoerd moeten worden, maar de Democraten moeten daarna zo snel mogelijk de gelederen sluiten. Alleen dan kunnen ze in de korte tijd die er nog is, kans maken om Trump te verslaan."

"Daarbij moeten ze zich vooral richten op de gematigde kiezer. Want vergis je niet: Trump is ontzettend populair. Hij staat nu voor in de peilingen, maar heeft wel een hele nauwe achterban. Op dit moment zegt nu 30 tot 40 procent van de Amerikanen op Trump te stemmen. Maar er is een gematigde groep Amerikanen die nog steeds twijfelt. Die groep van 20 procent gaat in november het verschil maken. We hebben bij Trump tijdens de afgelopen rally's en ook bij zijn speech op de conventie gezien dat de gematigde toon die hij zou aanslaan niet helemaal uit de verf komt. Dat is iets waar de nieuwe kandidaat, wie dat dan ook wordt, gebruik van kan maken. Die moet laten zien het wel in zich te hebben om presidentieel en dus wat gematigder te zijn en kan daarmee de gematigde kiezer aan zich binden."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Heeft het nut als ik geen Amerikaanse producten meer koop? En andere vragen over boycots beantwoord

Heeft het nut als ik geen Amerikaanse producten meer koop? En andere vragen over boycots beantwoord
Amerikaanse Bourbon, beeld ter illustratie
Bron: ANP/AFP

Soms laat je een product in de winkel liggen. Niet om de prijs, maar uit protest tegen het bedrijf of land erachter. Nu Trump importheffingen oplegt, merken we in de chat discussie over Amerikaanse producten. We beantwoorden jullie vragen over boycots.

Jullie vragen worden beantwoord door hoogleraar Internationale Economie Harry Garretsen (Rijksuniversiteit Groningen) en historicus Maartje Janse (Universiteit Leiden).

1. Heeft het nut als ik als consument producten niet meer koop?

"Ja, een spontane consumentenboycot kan bedrijven of landen wel degelijk raken: in reputatie en in de portemonnee", begint hoogleraar Garretsen. "Je ziet dat nu bijvoorbeeld gebeuren met Tesla. Omdat sommige consumenten het niet eens zijn met het gedachtegoed van Elon Musk, keldert de verkoop van Tesla-auto's in Europa."

"Consumenten hebben een bijzonder soort macht", antwoordt historicus Janse. "Als individuele consument heb je niet zoveel invloed, maar als collectief wel. Zeker wanneer een overtuiging om producten niet te kopen breed gedeeld wordt, in Europa of zelfs wereldwijd."

Het idee achter een boycot is simpel, vervolgt ze: "Als wij samen onze krachten bundelen door dit product niet meer kopen, dan kan het bedrijf of land daar zoveel last van hebben dat ze hun strategie wijzigen. Het is een manier om invloed proberen te krijgen op beleid. En de geschiedenis laat zien dat dit kan slagen."

Janse doet als historicus onderzoek naar protesten, waaronder boycots. Ze wijst op het oudste voorbeeld dat bekend is van een grootschalige boycot. "In 1791 besloten een half miljoen Britten geen suiker meer te kopen die afkomstig was van plantages waar tot slaaf gemaakten onder dwang werkten. Mensen realiseerden zich: 'Als ik suiker koop die in zulke omstandigheden is geproduceerd, ben ik medeverantwoordelijk.' Het parlement wilde niet luisteren, dus namen burgers zelf het initiatief," vertelt ze. "Het was best een succesvolle actie: de verkoop van deze suiker daalde met een derde."

info

Waar komt de term 'boycot' vandaan?

"De term komt uit 1880, toen de Ierse Charles Boycott slachtoffer werd van een collectieve actie", weet historicus Janse. "Meneer Boycott moest huren innen, en wilde die niet verlagen. Daarom keerde het hele dorp zich tegen hem, en negeerde hem."

"Tegenwoordig boycotten we niet meer één persoon. Het kan dat iemand geen zaken weer wil doen met een ander, maar dit noemen we geen boycot meer. Een boycot is nu gericht tegen een product of land."

2. Hoeveel consumenten moeten een product boycotten voordat die zinvol is?

"In hoeverre een bedrijf of land precies geraakt wordt, hangt af van het type boycot", zegt econoom Garretsen. "In principe is een boycot een actie vanuit consumenten die het niet eens zijn met beleid, en daarover zeggen: 'Dit willen we niet meer.' Als zij besluiten producten niet meer te kopen, kan dit bedrijven of landen zeker raken."

"Daarvoor is het niet per se nodig dat miljoenen mensen stoppen met het kopen van een bepaald product", zegt hij. "Vaak blijken lagere percentages al genoeg. Net als bij protesten en demonstraties, kunnen kleinere groepen al iets in beweging zetten."

"Een kleinere groep kan de reputatie van een bedrijf of land al beïnvloeden", verklaart de hoogleraar. "Social media spelen hierin natuurlijk een rol. Daar verspreiden acties zich snel. Zelfs wanneer de omzet van een bedrijf nog niet gekelderd is, kan een bedrijf dan toch al angst voelen voor imagoschade. Het voelt zich aangesproken of genoodzaakt om beleid te veranderen, zeker wanneer het bedrijf veel concurrentie heeft."

Toch is een boycot nog effectiever als die niet alleen gebaseerd is op de vrijwilligheid van consumenten, maar ook formeel via politiek en wetgeving wordt afgedwongen, legt Garretsen uit. "Wanneer een overheid zegt: dit product mag het hele land niet meer in. Dat gebeurt bijvoorbeeld met Russische producten. Daar trekt de overheid een grens in hoe we met die producten omgaan. En is er in feite een formele boycot."

Bekijk ook

3. Is een boycot niet gewoon om jezelf beter te voelen?

"Consumenten boycotten inderdaad omdat ze zich daar beter bij voelen. Als je iets doet waarvan jij denkt dat het zin heeft, dan voel je je daar goed over", zegt Janse. Maar dit vindt ze geen reden om boycots af te schrijven. Integendeel.

"Het is wat simplistisch enkel te kijken naar het directe effect van een boycot op beleid. Want het heeft ook een grote waarde voor individuen en groepen, en die is ook belangrijk. In plaats van je machteloos te voelen, heb je het idee dat je gedrag ertoe doet."

"Een boycot gaat ook over ergens voor staan, laten zien wat je waarden zijn. Het is een expressie van wie jij als consument wil zijn", licht ze toe. "Ook kan het het groepsgevoel versterken. Een beweging om meer Europees te kopen, versterkt bijvoorbeeld niet alleen de economie, maar versterkt ook het Europese wij-gevoel."

info

Wat vinden panelleden van Amerikaanse producten?

De importheffingen die de Amerikaanse president Donald Trump wil invoeren, maken dat het imago van de Verenigde Staten een stuk slechter is geworden in Nederland. Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder bijna 24.000 leden van het Opiniepanel, gepubliceerd op 8 april 2025.

De helft (51 procent) kijkt negatiever naar Amerikaanse supermarktproducten dan een jaar geleden. Het boycotten van Amerikaanse producten doen een stuk minder mensen. 1 op de 5 (20 procent) zegt geen Amerikaanse producten meer te kopen.

4. Hoe moeilijk of makkelijk is het om een volledige boycot van de Verenigde Staten te realiseren?

Een volledige boycot lijkt Garretsen moeilijk te realiseren. "Oproepen om te boycotten richten zich vaak op de typisch Amerikaanse producten, zoals whiskey. Maar er zijn natuurlijk heel veel dingen die we uit de Verenigde Staten halen. Bijvoorbeeld halffabrikaten die in producten verwerkt zijn, of diensten van Google of Apple. Een volledige boycot zou ook daarover moeten gaan, maar dat wordt al snel ingewikkelder. En dan rijst de vraag of we dat wel willen."

"Een volledige boycot is bovendien niet alleen economisch, maar gaat ook over sport en cultuur", zegt Janse. Ze geeft het voorbeeld van de anti-apartheidboycots van Zuid-Afrika in de jaren 70 en 80. "Dat waren niet alleen economische acties om bijvoorbeeld geen Zuid-Afrikaanse sinaasappelen meer te consumeren."

Al vanaf 1964 mocht Zuid-Afrika niet meer meedoen aan de Olympische Spelen. "Later drongen de Verenigde Naties erop aan om alle culturele en sportieve banden met het land te verbreken. Artiesten traden er niet meer op."

"Je ziet dat er nu ook zo'n oproep tot culturele boycot is tegen Israël. Mensen zeggen: ook daar is een apartheidsregime aan het ontstaan. Universiteiten moeten niet meer met het land samenwerken. Het land moet niet meer mee mogen doen aan het Songfestival. Dit gaat dus ook verder dan het niet meer kopen van Israëlische producten."

"Ik zie Amerika nog niet zo snel in die hoek van Zuid-Afrika en Israël belanden", vervolgt ze. "Maar Amerika is zichzelf wel aan het isoleren. En de vraag is of dit ook invloed gaat hebben op culturele uitwisseling. Je hoort bijvoorbeeld al wel van mensen dat ze niet meer naar Amerika op vakantie willen gaan. Dat is ook een vorm van boycot."

Bekijk ook

5. Gaan winkels aangeven uit welke landen producten komen, bijvoorbeeld met stickers?

"Traditioneel is een boycot gericht op een product of bedrijf. Maar je ziet ook dat een boycot breder gericht kan zijn op een land: er wordt dan wel een product gekozen, maar het is eigenlijk niet om dat specifieke product te doen. Dat product staat symbool voor iets groters." Dit zie je nu met Amerikaanse producten gebeuren, volgens Garretsen.

"Het is consumenten niet per se te doen om bijvoorbeeld Amerikaanse whiskey, of McDonalds, maar dit soort producten of bedrijven symboliseren hun opvatting over waar Amerika onder Trump mee bezig is", zegt hij. "Consumenten willen een signaal afgeven tégen Trump: 'Er zijn grenzen, we pikken niet alles.'", zegt Janse hierover.

Er zijn landen waar labels op producten worden geplakt om hun herkomst aan te geven. Zo heeft Denemarken stickers die wijzen op Europese herkomst, en wordt in Canada opgeroepen om Canadian First - producten gemaakt in Canada - te kopen. "Dit zijn eigenlijk voorbeelden van een soort omgekeerde boycots, om producten uit eigen regio te kopen."

Een meerderheid van de deelnemers aan het Opiniepanel-onderzoek wil dat Nederlandse supermarkten labels plakken op Europese producten. Twee derde van de deelnemers (68 procent) lijkt dat een goed idee.

Bekijk ook

Supermarktbranche: 'Consument moet weloverwogen kunnen kiezen'

Vermelding van het land van herkomst is niet op elk product verplicht. Volgens Europese en Nederlandse regels moet de herkomst op het etiket staan in een paar situaties, bijvoorbeeld bij onbewerkt vlees, eieren, vis en zeevruchten, groente en fruit, olijfolie en honing. Ook geldt deze verplichting wanneer het ontbreken van herkomstinformatie de consument kan misleiden, bijvoorbeeld bij producten met geografische aanduidingen zoals vlaggen.

Volgens supermarktbranchevereniging Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) moeten consumenten 'weloverwogen kunnen kiezen welk product met welke herkomst zij kopen. Het juist en volledig etiketteren van producten is daarom van belang'.

Het CBL laat weten dat supermarkten zelf verantwoordelijk zijn voor de juiste etikettering van huismerkproducten. Bij A-merken ligt die verantwoordelijkheid bij de fabrikant. Het CBL heeft verder geen informatie over individuele assortimentskeuzes en voorkeuren van consumenten in het koopgedrag wat betreft herkomst van producten.

info

EenVandaag Vraagt

Bij EenVandaag heb je de mogelijkheid om vragen en ideeën in te sturen. Dat kan altijd in onze chat, of je kunt meedoen aan de gerichte EenVandaag Vraagt-oproepen die wij zo'n twee keer per week plaatsen in de Peiling-app. De Peiling-app is gratis te downloaden in de App Store of Play Store.

6. Hoe raakt een boycot een land anders dan tegenheffingen?

"Importheffingen zijn minder moreel geladen dan een boycot", zegt Garretsen. "Die hoeven niet per se iets goeds of fouts te betekenen. Landen kunnen gewoon blijven handelen. Alleen maakt een van de twee, of beide, het duurder. Het is van een andere orde wanneer een land zegt: 'Ik wil jouw producten helemaal niet meer.'"

"De laatste stand van zaken is dat het voor Europa misschien toch lijkt mee te vallen met de Amerikaanse importheffingen. Maar wat Amerika en China nu onderling doen - steeds hogere en hogere importheffingen - gaat op den duur in de praktijk over in een boycot. Dan kunnen Chinese producten niet meer naar Amerika geëxporteerd worden, en Amerikaanse producten niet meer naar China. Als dat doorgaat, escaleert een handelsoorlog in een handelsboycot."

"De impact van boycotacties tegen Amerika lijkt op de korte termijn misschien gering", zegt Janse. "Maar als je het bredere plaatje bekijkt, dan besef je dat een boycot onderdeel is van het grotere fenomeen dat een land z'n status verliest. Amerika verliest een deel van de invloedsfeer die het na de Tweede Wereldoorlog heeft gekregen. En mensen zien Amerika niet langer vanzelfsprekend als een betrouwbaar land."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Merijn begint gesprekken met onbekenden in de trein om eenzaamheid tegen te gaan: 'Blijft spannend, maar geeft veel mensen hoop'

Merijn begint gesprekken met onbekenden in de trein om eenzaamheid tegen te gaan: 'Blijft spannend, maar geeft veel mensen hoop'
Merijn (rechts) in de trein met een medereiziger
Bron: Eigen foto

Een gesprek starten met een onbekende in de trein of bij de bushalte? Dat gebeurt steeds minder. Velen doden hun tijd liever door te scrollen op hun telefoon of met een koptelefoon op. Niet Merijn, hij praat juist graag met mensen die hij niet kent.

"Ik denk dat ik er 7 jaar geleden mee begon", vertelt de 32-jarige Merijn Ruis over de gesprekken die hij aangaat met zijn medereizigers. Af en toe deelt hij hier verhalen over op zijn LinkedIn-pagina. "Dat doe ik nu ongeveer 1 jaar, en de reacties zijn heel erg warm. Het raakt heel veel mensen."

'Het geeft hoop'

Merijns reisverhalen worden door duizenden mensen gelezen. "Ze zeggen dat het ze een beetje hoop geeft en geven aan hoe belangrijk ze het vinden om met onbekenden in gesprek te blijven gaan."

Want tegenwoordig is het aanknopen van een gesprek met iemand die je niet kent niet meer zo vanzelfsprekend. Uit verschillende studies blijkt dat mensen steeds minder met elkaar praten vanwege de onzekere en ongemakkelijke gevoelens die hierbij komen kijken: we zijn bang voor afwijzingen en willen anderen niet storen.

Niemand durft

Een zo'n onderzoek werd afgenomen door de Universiteit van Chicago en belandde 7 jaar geleden in Merijns schoot. "Het heet 'Mistakenly Seeking Solitude' en gaat over het voeren van gesprekken in het openbaar vervoer", vertelt hij. "Daaruit bleek dat mensen vaak denken dat ze er niet blij van worden. De meest gehoorde reden dat we het niet doen, is dat we denken dat anderen er niet op zitten te wachten. Het voelt misschien een beetje ongemakkelijk."

"Maar het blijkt ook dat, als ze het eenmaal wél doen, iedereen er eigenlijk blij van wordt." Toen Merijn dat las, ging hij daar zelf mee experimenteren. "Ik sprak allemaal mensen aan die mij aardig leken, maar ook mensen die me niet aardig leken. Veruit de meerderheid is superleuk en vriendelijk."

Verbinding maakt gelukkig

Als spreker over de wetenschap van geluk ziet hij ook de 'noodzaak' van dit soort gesprekken in, vertelt Merijn. "Het in contact blijven met elkaar is belangrijk, want de gelukkigste mensen investeren in relaties, in het contact", weet hij. "Verbinding is een grote voorspeller van geluk."

Volgens de meest recente cijfers van de Rijksoverheid voelt zo'n 48 procent van de volwassenen in Nederland zich eenzaam. Dat heeft invloed op de kwaliteit van leven. "Als ik dat lees, vind ik dat gewoon heel verdrietig. En daarom is het belangrijk om dit te doen", vertelt Merijn over zijn gesprekken.

Bekijk ook

'Dit is mijn tegengif'

Hij ziet het aanknopen en voeren van deze gesprekken als een oplossing voor de toenemende eenzaamheid in de maatschappij. "Dit is voor mij een beetje het tegengif voor polarisatie en voor eenzaamheid. Ik geloof echt dat dit heel veel kan veranderen."

"Want echt, mensen van wie je denkt dat ze heel anders zijn dan jij, die zijn dan zoveel aardiger en leuker. En dat is echt heel tof om te merken."

Mensen zijn aardiger dan gedacht

Door de gesprekken ontdekt Merijn ook welke vooroordelen hij als mens met zich meedraagt. Vaak zijn die, naar eigen zeggen, niet terecht. "Als ik dan met iemand een gesprek voer, dan blijkt die persoon heel anders te zijn dan ik dacht."

"Dan zie je eigenlijk dat heel veel mensen heel aardig zijn, en het beste met je voor hebben", vertelt hij. Dat geeft hem een vertrouwd gevoel. "Je voelt dan dat er overal gewoon vriendelijke mensen rondlopen. En daar mag je dus ook op vertrouwen."

'Spanning gaat nooit helemaal weg'

Maar toch blijft het spannend, afstappen op een onbekende. Ook voor Merijn. "In het begin zei ik vaak iets als er dan iets opviel of zo. Bijvoorbeeld een vertraging met de trein, want dan kun je makkelijk een gesprek beginnen. Maar ik vond het wel heel spannend om uit het niets te beginnen", vertelt hij.

Ondertussen is hij daar overheen gestapt. Nu vraagt hij anderen hoe hun dag beviel. "En dat vind ik nog steeds wel spannend hoor. Dat gevoel gaat niet helemaal weg. Alleen, soms zit ik dan naast iemand en denk ik: 'Ik probeer het maar gewoon'."

Liever kletsen dan scrollen

"Ik heb zelf soms de overtuiging dat mensen er niet op zitten te wachten, maar ik merk toch ook vaak dat mensen juist leuk reageren", gaat Merijn verder. "Zelfs mensen die een koptelefoon op hebben."

En het loopt vaak uit tot een gezellig gesprek. "Voor je het weet ben je een uur met iemand aan het kletsen in de trein. De tijd gaat dan zo snel. Terwijl in het andere geval zou ik gewoon op mijn telefoon hebben zitten scrollen. En die andere persoon trouwens ook, dus dat is ook grappig."

Het lukt niet altijd

Maar het gaat niet altijd goed. Soms hebben andere reizigers geen behoefte aan een gesprek, vertelt Merijn. "Zo zat ik laatst tegenover een jongen en die zat echt in zijn eigen wereld. Ik vond hem er een beetje verdrietig uitzien, dus ik probeer dan toch een gesprekje."

Helaas gaf zijn gesprekspartner mondjesmaat antwoord. "Het gesprek slaat dan helemaal dood. Ik had vier vragen gesteld, had heel even een klein lachje gezien, maar ik merkte gewoon: als ik nu ga doorvragen, wordt het een soort interview. Dus dan laat ik het ook maar."

'Het is ook weer niet zo erg'

De twee zaten daarna nog een tijdje in stilte naast elkaar. "Dat is dan wel echt een beetje ongemakkelijk. Maar uiteindelijk staat die persoon op en dan is het weer klaar. Dan is dat gevoel ook weer weg."

"In je hoofd is dat eigenlijk het ergste wat er kan gebeuren, maar als je het dan ervaart, merkt je eigenlijk dat het ook weer niet zo erg is", heeft Merijn geleerd van die ervaring. "En het gebeurt niet vaak. Ik schat dat dat maar in 5 procent van de gevallen voorkomt."

Levenslessen

Hij leert ook van de positieve ervaringen, vertelt hij. Het zijn dan vaak levenslessen, die hij wel kent maar die hij toch vaak weer vergeet. "Bijvoorbeeld een buschauffeur die het dan heeft over dat hij veel stress ervaart en dan vertelt dat hij de tijden op zijn scherm afplakt."

"Hij zei: 'Want ik heb er uiteindelijk geen controle over en ga slechter rijden door de stress. En zo ga ik gewoon lekker relaxed door de dag heen. Als ik ergens te laat aankom, dan is dat dan maar zo. Je kunt niet veel aan omstandigheden doen. Maar je reactie, daar kan je wel iets aan doen'. En daar denk ik nog wel eens aan."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant