radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Dit is hoe realistisch de wensen van het nieuwe kabinet voor de EU zijn

Dit is hoe realistisch de wensen van het nieuwe kabinet voor de EU zijn
Bron: ANP

Het nieuwe kabinet wil weg kunnen stappen van het Europees asielbeleid, minder belasting betalen aan Brussel en ruimte voor de Nederlandse boer. Maar hoe realistisch is dat? "Wat Nederland en ook de Nederlandse burgers willen zijn oplossingen."

Asielbeleid, belasting en boeren: op al deze vlakken wil het nieuwe kabinet afwijken van de regels van de Europese Unie. Maar zo makkelijk als het nu bedacht is, is het in de praktijk niet, weten Europa-deskundige Adriaan Schout van Instituut Clingendael en Brussel correspondent Romana Abels van Trouw.

Ruk naar rechts

De Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar was een duidelijke ruk naar rechts en gaf een schok door heel Europa, ziet Adriaan Schout. Een halfjaar later zette die trend door en kwamen rechtse partijen als grote winnaar uit de Europese parlementsverkiezingen. Volgens hem waait er nu 'een andere wind' in Europa.

Ook de in Brussel gestationeerde Romana Abels heeft deze verandering gezien. "Alle regeringsleiders hebben een populistische stroming in hun land. Macron heeft ermee te maken, Scholz heeft het er zwaar mee. Dat komt eigenlijk goed uit voor onze premier Schoof." Volgens haar profiteert het nieuwe kabinet namelijk van de rechtse wind die er waait, het sluit aan bij hun verkiezingsbeloften.

Kanarie in de kolenmijn

Tegelijk ziet de correspondent dat Dick Schoof nog lang geen Rutte is. "Rutte nam Meloni van Italië op sleeptouw, hij zei: 'Giorgia, zullen we samen iets doen aan het asielprobleem?'" Dat ziet ze Schoof niet zo snel doen.

Nederland loopt vaak voorop bij de EU, ziet Schout. Bij de oprichting en nu weer. "Nederland is de kanarie in de kolenmijn, als dingen gebeuren in de EU, beginnen ze vaak hier." Ook hij ziet dat Schoof geen Mark Rutte is, maar hij wil niet te snel oordelen. "Het kan zo maar zijn dat ook Schoof iemand is die snel problemen benoemt, oplossingen bedenkt en coalities sluit in Brussel."

Bekijk ook

Niet meer meedoen

Nederland wil niet meer meedoen aan de Europese regels die ons land verplichten asielzoekers op te nemen. Dat heet een opt-out: je doet niet meer aan EU-beleid. Maar zowel de Clingendael deskundige als de correspondent zeggen: dat kan niet.

"Dat is het gevaar van Nederland, je wil iets, je wil het snel en je gooit het over de schutting in Brussel." Toch ziet hij dat er nu al iets verandert. "Neem de open grenzen. Frankrijk sloot die na de aanslagen in de Bataclan en kwam weer met controles, Duitsland deed het met het EK voetbal."

'Er wordt gekeken naar wat haalbaar is'

Abels ziet ook dat er op asiel wel uitzonderingen mogelijk zijn. "Je kunt zeggen: het wordt ons even teveel." Als Brussel akkoord gaat kan Nederland bijvoorbeeld de grenzen voor een half jaar sluiten voor vluchtelingen

"Dat hebben best veel landen gedaan de laatste tijd. Oostenrijk heeft die periode steeds opnieuw verlengd, dat zou Nederland ook kunnen doen." Schout ziet de houding ten aanzien van asiel veranderen in Europa. "Er wordt meer gekeken naar wat haalbaar is." Alhoewel een opt-out niet kan, zien beiden dat strenger asielbeleid dus politiek haalbaar is.

Bekijk ook

Minder geld naar Brussel

Een andere uitzondering die het kabinet graag wil zijn de belastingen. Nederland betaalt 10 miljard euro per jaar aan de Europese Unie. Van die 10 miljard krijgt Nederland ook geld terug vanuit fondsen en subsidies. Het nieuwe kabinet wil 1,6 miljard minder afdragen op een moment dat Europa juist meer geld wil hebben van de lidstaten. "Als een rijk land als Nederland komt en zegt we gaan wat minder betalen, dan zegt Brussel niet meteen oké", denkt Abels.

Schout denkt dat Nederland beter op een andere manier kan lobbyen. De controle op de uitgave van dat belastinggeld is nu volgens hem slecht. Schout: "Daar moeten we het over hebben, dat geld schaars is. We moeten het geld uitgeven op manieren die we kunnen verantwoorden. Dan pas kun je het hebben over die 1,6 miljard."

Meer geld voor defensie en Oekraïne

Abels ziet dat de EU meer geld wil voor bijvoorbeeld defensie en voor steun aan Oekraïne. De gedachte is zelfs om geld te lenen voor de stijgende EU begroting. "Dat wil Nederland helemaal niet", zegt Abels.

Dus zegt ze dat het niet handig is om de belastingen ter discussie te stellen. "Dan kom je in onderhandelingen die je helemaal niet wil." Omdat Nederland dan vooral moet praten over de belastingen, in plaats van de uitgaven waar het kabinet meer op wil focussen.

Bekijk ook

'Europa is altijd centraal geleid'

Nederland heeft al 20 jaar een uitzondering in Europa als het gaat om mest. Nederlandse boeren mochten meer mest uitrijden dan in anderen landen. Maar die tijd is voorbij. Inmiddels zitten de kelders van de boeren vol en mogen ze niet meer mest op het land uitrijden. Het nieuwe kabinet wil die uitzondering terug.

"Europa is altijd sterk centraal geleid. Brussel maakt afspraken waar iedereen zich aan moet houden", vertelt Schout. Maar er komt ook steeds meer het besef dat wat goed is voor het ene land, dat voor het andere niet is.

Medestanders nodig

"We zullen het mestprobleem moeten aanpakken, maar we kunnen dat niet doen zoals bijvoorbeeld Polen, een veel groter land." Schout ziet dat landen en regio's worstelen met het mestprobleem. "België, Denemarken maar ook Bretagne kleuren donkerrood als het gaat om stikstof."

"Met die landen en regio's moet samenwerking gezocht worden zodat mest niet alleen een Nederlands probleem is", gaat hij verder. "Wil je wat bereiken, heb je in Europa medestanders nodig."

Bekijk ook

Vuist op tafel

Het nieuwe kabinet wil dus veel van de Europese Unie. Tijdens de verkiezingen werd vaak geroepen dat de vuist op tafel moet in Brussel. "Als de kiezer denkt dat ze meteen gaan leveren in Brussel en dat het heel anders wordt dan bij andere regeringen dan is het antwoord: nee", zegt Abels.

De vuist op tafel slaan en nee zeggen, zoals de Hongaarse president Viktor Orbán doet, werkt volgens haar niet. "Wat Nederland en ook de Nederlandse burgers willen is oplossingen. Uiteindelijk zijn wij behoorlijk pro-europees.".

Wat kan het nieuwe kabinet wél voor elkaar krijgen in Brussel?

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant