tv LIVE
meer NPO start

Begrafenis Desi Bouterse laat verdeeldheid zien in Suriname: 'Als je mensen het leven ontneemt, kun je gewoon geen staatsbegrafenis krijgen'

Begrafenis Desi Bouterse laat verdeeldheid zien in Suriname: 'Als je mensen het leven ontneemt, kun je gewoon geen staatsbegrafenis krijgen'
Een rouwstoet met de kist van de Surinaamse oud-president Desi Bouterse
Bron: ANP

Tijdens zijn leven zorgde Desi Bouterse voor veel verdeeldheid onder Surinamers, ook in Nederland. Verdwijnt die verdeeldheid nu zijn uitvaart is geweest, of blijft die bestaan richting de verkiezingen dit jaar? "Altijd verschillende perspectieven."

Op de dag van de begrafenis van Desiré Delano Bouterse ging het in Suriname zowel over het verleden als over de toekomst van het land.

Geëerd en gehaat

Aanhangers van de voormalig president en zijn Nationale Democratische Partij (NDP) eerden hem als leider en noemden zijn overlijden 'een groot verlies voor het land'.

Aan de andere kant hoorde je nabestaanden van de slachtoffers van de Decembermoorden in 1982, waarbij vijftien politieke tegenstanders van het regime van Bouterse werden doodgeschoten in Fort Zeelandia in Paramaribo. De nabestaanden benoemden het militaire geweld onder Bouterse en zijn strafblad.

'Geen dag zijn straf uitgezeten'

Een van hen is Romeo Hoost. Hij is de neef van de in 1982 vermoorde advocaat en oud-minister Eddy Hoost. "Nu maken Bouterses nabestaanden mee wat wij in 1982 hebben meegemaakt: een donkere kerst en een donkere jaarwisseling. Nu voelen ze wat dat betekent."

Toch vindt Hoost het 'jammer dat Bouterse is overleden'. "Hij heeft geen dag zijn straf uitgezeten." De oud-president was van de radar verdwenen, sinds hij in december 2023 een gevangenisstraf van 20 jaar kreeg opgelegd in het hoger beroep over de Decembermoorden.

Bekijk ook

Op de vlucht overleden

Daar kwam anderhalve week geleden verandering in, toen op Eerste Kerstdag het bericht naar buiten kwam dat Bouterse op 79-jarige leeftijd was overleden en dat zijn stoffelijk overschot was teruggebracht naar zijn huis in Leonsberg in Paramaribo.

"De mensen die bij de Decembermoorden omkwamen, zijn zogenaamd op de vlucht neergeschoten. Nu is Bouterse zelf op de vlucht overleden. Hij hield wel van symboliek", zegt Hoost.

'Veroordeling belangrijk'

Journalist Iwan Brave, die in Paramaribo onder anderen werkt voor dagblad Trouw, vertelt dat mensen die dichtbij Bouterse staan het als een overwinning zien dat hij in vrijheid is gestorven. Maar ondanks dat hij zijn gevangenisstraf wist te ontlopen, is de veroordeling toch belangrijk voor de samenleving, volgens Brave.

"Ze kunnen bij de NDP vertellen wat ze willen, maar als men de geschiedenis leest, dan is toch het verhaal dat hij uiteindelijk voor de Decembermoorden is veroordeeld."

Bekijk ook

Vlaggen halfstok

De regering onder leiding van de huidige president Chan Santokhi worstelde de afgelopen week met het overlijden van Bouterse. Santokhi condoleerde de nabestaanden, maar besloot dat Bouterse geen staatsbegrafenis zou krijgen. Ook zou hij niet met staatseer naar zijn laatste rustplaats worden begeleid.

Wel hing vandaag de Surinaamse vlag bij overheidskantoren tot zonsondergang halfstok. 'Elke overledene verdient een waardige en respectvolle begrafenis', zei minister Albert Ramdin van Buitenlandse Zaken daarover. De regering riep vooral op tot een 'kalm en vreedzaam verloop van de uitvaart'.

Geen staatsbegrafenis

"Mijn dochter van 11 jaar vroeg me afgelopen dagen waarom Bouterse geen staatsbegrafenis kon krijgen", zegt journalist Iwan Brave.

"Je kunt nog zoveel betekenen voor een land, je kunt nog zo'n grote staatsman zijn, maar als je mensen het leven ontneemt, dan kun je gewoon geen staatsbegrafenis krijgen. Hier zie je ook de belangrijke morele uitwerking van het vonnis."

Bekijk ook

Betaalbare boodschappen

Toch had en heeft Bouterse onder Surinamers nog altijd aanhangers. Zo krijgt hij veel lof voor zijn antikoloniale houding tegenover Nederland. Ook zeggen aanhangers dat Bouterses militaire bewind in de context moet worden gezien van de periode waaruit Suriname toen kwam.

Tijdens zijn presidentschap na 2010 hield Bouterse de wisselkoers van de Surinaamse dollar kunstmatig laag. Dat zorgde ervoor dat de staatsschuld verder opliep, maar tegelijk bleven de boodschappen betaalbaar.

'Financieel verwoesting gezaaid'

Inmiddels zorgt die hoge staatsschuld wel voor problemen. Onder president Santokhi, die Bouterse opvolgde in 2020, moet al jaren fors worden bezuinigd. De prijzen zijn enorm gestegen.

Dat is een erfenis van Bouterse en zijn NDP, benadrukt nabestaande Romeo Hoost, die een paar keer per week als politiek commentator optreedt op de Haags-Surinaamse online-zender Radio Vahon. "Bouterse is 10 jaar als president aan de macht geweest en hij heeft alleen maar geld opgemaakt. Ook financieel heeft hij verwoesting gezaaid."

Bekijk ook

'Nieuwe regering krijgt de schuld'

"Elke keer als er een NDP-regering is geweest, moet degene die daarna komt een financieel economische opruiming houden en dat heeft het volk niet door", vervolgt hij.

"Het is de regering die op dat moment zit, die de schuld krijgt, want die moet broekriem strakker aanhalen, ambtenaren ontslaan, bezuinigen op onderwijs en zorg."

Niet alleen als boef neerzetten

Radiopresentator Gordon Cruden van de Amsterdams-Surinaamse zender Mart heeft een andere mening. Hij vindt het 'een versimpeling van de werkelijkheid' als mensen Bouterse alleen als boef neerzetten. "Je hebt altijd te maken met verschillende perspectieven. Ik hoop op een land dat het beste en mooiste van zichzelf laat zien. Daar ben ik misschien idealistisch in."

"De werkelijkheid is weerbarstig, maar zonder hoop gaan we nergens naartoe." Op zondag 25 mei vinden verkiezingen plaats in Suriname. Dan zal blijken of en in welke mate de politieke verhoudingen verschuiven.

info

Uitvaart Desi Bouterse

De rouwstoet vertrok vanmiddag rond 12:45 uur Nederlandse tijd vanuit de villa van Bouterse in Leonsberg. Een rouwauto reed het lichaam met open kist langs plekken die in het leven van Bouterse een rol speelden, zoals het Presidentieel Paleis, het Onafhankelijkheidsplein, de Waterkant, de Fred Derbystraat (vernoemd naar de vakbondsleider die in 1982 de enige overlevende was van de Decembermoorden in Fort Zeelandia), langs de militaire kazerne en eindigend op het hoofdkwartier van de NDP.

Daar konden aanhangers, vrienden en relaties afscheid nemen van Bouterse en werd ook de uitvaartdienst gehouden. De crematie is later vanavond op een andere plek in Paramaribo.

Zaterdag was de begrafenis van Desi Bouterse in Suriname

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Grote natuurbrand BIJ Ede roept vraag op: zijn we wel genoeg voorbereid op droogte? Het ligt niet alleen aan te weinig regen

Meerdere natuurbranden en een sproeiverbod in Brabant: het is erg droog. En dat terwijl het pas begin april is. Wapenen we ons wel goed genoeg tegen droogte? "Er is in de winter vrij veel regen gevallen, maar dat water is voor een groot deel afgevoerd."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant