radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Anticonceptie en abortus alleen een zaak voor vrouwen? Deze mannen proberen dat beeld te veranderen

Anticonceptie en abortus alleen een zaak voor vrouwen? Deze mannen proberen dat beeld te veranderen
Bron: ANP

Uit een enquête van Rutgers blijkt dat 4 op de 10 vrouwen die voor abortus kiezen geen anticonceptie gebruiken, zoals de pil. En een condoom dan? Abortus wordt nog vaak als een 'vrouwenzaak' gezien, Efraim en Mohan willen daar als mannen iets aan doen.

"Er wordt vaak gezegd dat vrouwen fout zitten. Vrouwen ondergaan abortussen, vrouwen worden ongewenst zwanger. Constant die vrouw in beeld. Maar als we puur kijken naar geslachtsgemeenschap en seks, dan heb je minimaal twee mensen nodig", merkt arts en oud-gemeenteraadslid voor de ChristenUnie Efraim Hart op.

Mannen meer betrekken

In 2021 diende Hart samen met toenmalig collega Sjoerd Warmerdam (D66) in de Amsterdamse gemeenteraad een initiatiefvoorstel in, waarin ze pleitten voor meer kennis en betrokkenheid van jonge mannen in gesprekken over anticonceptie en het ondergaan van abortussen.

Hart en Warmerdam wilden dat deze groep actief zou worden betrokken bij het voorkomen van ongewenste zwangerschappen door bijvoorbeeld vaker een condoom te gebruiken tijdens de seks. Verder moest er meer seksuele voorlichting komen, net als speciale spreekuren voor jongeren.

'Schuld' bij vrouwen gelegd

Beiden vonden 3 jaar gelden namelijk al dat het gesprek over anticonceptie en abortus te eenzijdig was. En dat zagen ze eerder deze maand weer terug in verschillende nieuwsberichten: 'Veel vrouwen in de abortuskliniek die geen anticonceptie gebruiken', '4 op de 10 vrouwen die abortus ondergaan, gebruikten bewust geen anticonceptie' en 'Risico op zwangerschap vaak niet goed ingeschat bij abortus'.

Het is een greep uit de artikelen over het Rutgers-onderzoek naar abortus en anticonceptie dat begin deze maand werd gepresenteerd. De 'schuld' of verantwoordelijkheid hiervoor wordt vooral bij vrouwen gelegd, vinden Hart en Warmerdam, samen met een grote groep vrouwen en mannen die negatief reageerden op de nieuwsberichten.

Bekijk ook

Aantal abortussen gestegen

Een paar weken eerder waren er nog de cijfers van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd dat het aantal abortussen in Nederland vorig jaar is gestegen, tot het hoogste aantal sinds de medische behandeling in 1984 legaal werd. Ook bij dit nieuws focusten artikelen zich voornamelijk op de rol van de vrouw en haar 'onwetendheid' over het gebruik van anticonceptie.

Hart vindt het vreemd dat als het om abortus gaat, de focus vooral op de vrouw ligt. "Bij seks zijn er twee mensen aanwezig en bij abortus is er plotseling één persoon?", vraagt hij zich retorisch af.

'Gesprek moet veranderen'

Met het initiatiefvoorstel, dat werd aangenomen, hoopt het oud-gemeenteraadslid dan ook dat het gesprek rondom anticonceptie en ongewenste zwangerschappen gaat veranderen. Want over het juiste gebruik van voorbehoedsmiddelen bestaan volgens hem nog veel misverstanden.

Het feit dat bij stellen die wel anticonceptie gebruiken het soms dus ook nog steeds misgaat, laat volgens de arts zien 'dat het voor mensen - en ik zeg mensen, omdat zowel vrouwen als mannen anticonceptie kunnen gebruiken - ontzettend belangrijk is dat ze de goede informatie hebben'.

Bespreekbaar maken

Hart zie dat er vanuit de maatschappij wordt verwacht dat iedereen weet hoe het gebruik van een condoom of de pil precies werkt, maar de cijfers laten zien dat dit niet klopt. "Seksuele voorlichting is blijkbaar echt nodig", benadrukt hij.

"En het gaat dan om hoe je het juist gebruikt, maar ook om al die mythes en al die misinformatie over anticonceptie", stelt hij. "Maak anticonceptie bespreekbaar en leg dat niet alleen bij de vrouw neer, maar ook juist bij die man."

Bekijk ook

Mannelijke abortusbuddy

Mohan Verstegen is zo'n man die helpt bij het bespreekbaar maken van anticonceptie én abortus. Doordeweeks werkt hij als dokter bij het ministerie van Defensie, maar in zijn vrije tijd is hij via de organisatie Samen naar de Kliniek 'abortusbuddy' voor vrouwen die er alleen voorstaan als ze een abortus ondergaan.

Hij doet dit werk nu 1,5 jaar. "Ik heb vanuit mijn opvoeding meegekregen dat je juist moet opkomen voor mensen die deel uitmaken van een groep waartoe jij niet behoort. En ik merk dat daar in dit geval dus wel behoefte aan is."

Behoefte aan mannen?

Maar eigenlijk ging hij er in eerste instantie juist vanuit dat er géén behoefte zou zijn aan mannelijke buddy's. Dat vrouwen die een abortus ondergaan het liefst begeleid worden door een andere vrouw, vertelt hij.

Mohan: "Ze kunnen specifiek aangeven als ze door een vrouw begeleid willen worden en dat gebeurt ook, maar niet in de hoeveelheid die ik had gedacht. Veel vrouwen maakt het niet zoveel uit wie er meegaat. En als meer mannen hieraan bijdragen, kunnen we de totale capaciteit voor steun vergroten."

'Wij vragen nooit waarom'

"Wij vragen de vrouwen nooit waarom", zegt hij over zijn vrijwilligerswerk. "Wat de vrouw vertelt, dat vertelt ze. Soms kom je tot heel mooie gesprekken en soms ook niet. En dat is ook goed. De reden van de abortus is bij mij vier van de vijf keer dat ik ben mee geweest, onbesproken gebleven."

Er rust dan ook nog altijd een taboe op abortus, ziet Mohan. Naast de inzet van abortusbuddy's houdt Samen naar de Kliniek zich ook bezig om het doorbreken van dit taboe. "Er zijn maar weinig gesprekken die je niet zou kunnen voeren", merkt hij op.

Bekijk ook

'Je doet het samen'

Het is volgens hem belangrijk om het gesprek aan te gaan, terwijl je daarbij elkaars lichaam respecteert. "Waar het op neerkomt, is dat ik hoop dat je samen kiest om wel of niet zwanger te worden. Dat is niet alleen belangrijk voor je relatie, maar ook voor een kind. Je neemt de beslissing, ondanks het feit dat je regie voert over je eigen lichaam, samen. Dat kan naast elkaar bestaan." In je eentje een kind krijgen kan overigens net zo goed, benadrukt hij.

"Als we ongewenste zwangerschappen kunnen voorkomen, is dat van meerwaarde", vult Hart aan. "En als we kijken naar de rol van mannen, dan is die gewoon echt onderbelicht in dit geval."

Landelijke politiek

Om te voorkomen dat vrouwen ongewenst zwanger raken, kijkt hij ook naar de politiek, die volgens het voormalig raadslid meer zou moeten doen. "D66 en ChristenUnie liggen politiek gezien ver uit elkaar als het gaat om medisch-ethische kwesties, zoals abortus. En toen Sjoerd en ik samen bezig waren had niemand eigenlijk gedacht dat we elkaar op dit thema konden vinden."

"Maar de oproep aan de landelijke politiek, ook van Sjoerd, is dat we de strijd voor zulke belangrijke thema's samen voeren", zegt Hart tot slot. "Mannen en vrouwen betrekken, maar ook politieke partijen waarvan je misschien denkt dat de onderlinge verschillen te groot zijn. Er zijn thema's die belangrijker zijn dan politieke verschillen tussen partijen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Tweede Kamer wil niet wachten op minister, NSC en GroenLinks-PvdA komen zelf met plannen om WIA-fouten te herstellen

Tweede Kamer wil niet wachten op minister, NSC en GroenLinks-PvdA komen zelf met plannen om WIA-fouten te herstellen
Minister Van Hijum tijdens een debat in de Tweede Kamer over onjuiste berekeningen van WIA-uitkeringen door het UWV
Bron: ANP

De herstelactie voor fouten bij het UWV schiet tekort, vinden NSC en GroenLinks-PvdA. Beide partijen presenteren vandaag een uitgebreider plan om de problemen met arbeidsongeschiktheidsuitkeringen aan te pakken.

"De eerste stap is nu gezet, maar dat is voor mij echt onvoldoende", zegt NSC-Tweede Kamerlid Ilse Saris. "Mensen moeten krijgen waar ze recht op hebben. Dat betekent dat gemaakte fouten moeten worden hersteld."

Alle fouten herstellen

En dan niet alleen de administratieve fouten, benadrukt Saris. "Ook de sociaal-medische beoordelingen. Niet alleen over de periode 2020 tot 2024, maar ook fouten van daarvoor." Daarnaast moet volgens haar de schade die mensen hebben geleden, worden gecompenseerd.

De partij is dan ook van plan om deze uitbreiding bij de voorjaarsnota-onderhandelingen te bespreken met de andere coalitiepartijen. "Wij willen hier echt voor strijden." Om hoeveel mensen het gaat en hoeveel extra geld het kost om het plan te realiseren, is onduidelijk, zegt het NSC-Kamerlid.

info

Problemen bij het UWV

Sinds vorig jaar onderzoeken EenVandaag en het AD problemen bij het UWV. Het gaat onder andere om fouten bij de sociaal-medische beoordelingen en rekenfouten bij de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen.

De onthullingen leidden tot ingrijpen door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Eddy van Hijum (NSC). Hij was verrast door de berichtgeving en kondigde onderzoeken aan naar het functioneren van de uitkeringsinstantie. En een herstelactie voor gedupeerden.

Maar die herstelactie blijft beperkt. Alleen fouten bij daglonen bij de WIA tussen 2020 en 2024 worden meegenomen. Andere fouten, bijvoorbeeld bij medische beoordelingen of bij andere uitkeringen zoals de Wajong, worden niet bekeken en dus ook niet hersteld.

Snelle compensatie: 5.000 euro

"Wij willen dat mensen nu zo snel mogelijk zekerheid krijgen", zegt Kamerlid voor GroenLinks-PvdA Mariëtte Patijn. "Dat betekent dat er voor mensen die te weinig hebben gekregen een goede compensatieregeling moet komen."

Die compensatieregeling zou volgens haar uit een keuze moeten bestaan: het UWV rekent het hele dossier door, óf iemand kiest voor een snellere optie van 5.000 euro uitbetaling. "En mensen die juist te veel hebben gekregen, moeten de zekerheid hebben dat ze geen terugvordering krijgen."

'Mensen hebben er recht op'

En dat is niet het enige. Ook als iemands uitkering in de toekomst naar beneden wordt bijgesteld, moet volgens GroenLinks-PvdA rekening worden gehouden met de persoonlijke situatie. Daarnaast moeten mensen van voor 2020 aanspraak kunnen maken op de 5.000 euro als er fouten zijn gemaakt.

"Maar we moeten niet beloven dat we voor hen alles in detail gaan uitrekenen. Want dat lukt misschien helemaal niet", zegt Patijn. Wel moeten geconstateerde fouten in de periode van voor 2020 worden rechtgezet. "Dat gaat lang duren, maar mensen hebben er recht op."

Bekijk ook

Tienduizenden dossiers wachten nog

Met hun plannen pleiten NSC en GroenLinks-PvdA voor een bredere herstelactie die sneller én zorgvuldig wordt afgehandeld. Maar de minister en het UWV lieten eerder weten dat elke uitbreiding ten koste zou gaan van de reguliere werkzaamheden.

Voor de huidige herstelactie worden namelijk al zo'n 43.000 dossiers opnieuw bekeken door een speciaal opgericht team.

Heel veel extra dossiers

Vorige week bleek bovendien uit de bijlagen van een Kamerbrief dat er nog 8.000 dossiers bij zouden kunnen komen van arbeidsongeschikten van wie de uitkering is beëindigd of toegekend tussen 2020 en 2024.

Daarnaast zijn er nog 28.000 dossiers met vastgestelde fouten, bijvoorbeeld bij de indexering, die nog gecorrigeerd moeten worden, blijkt uit hetzelfde document.

Bekijk ook

'Werkdruk geen excuus'

Maar volgens NSC-Kamerlid Saris is de werkdruk bij het UWV geen excuus om mensen niet te helpen. "De overheid dient zich aan de wet te houden, mensen dienen zich aan de wet te houden en fouten moeten gewoon worden hersteld."

Ook GroenLinks-PvdA-Kamerlid Patijn denkt dat haar plan uitvoerbaar is. "Wij denken dat het minder complex is, want je hoeft niet helemaal uit te gaan rekenen wat mensen krijgen. Dit komt in de plaats van wat het UWV nu aan het doen is. En mensen kunnen daardoor sneller geholpen worden en dus uit die onzekerheid komen."

Minister onder druk van eigen partij

De plannen van beide partijen kosten geld, mogelijk heel veel geld. De verantwoordelijk minister Van Hijum is zelf NSC'er en krijgt van zijn eigen partij een stevige opdracht mee. Hij moet op zoek naar het geld om de plannen uit te voeren, maar waar dat vandaan moet komen is onduidelijk.

Wat Saris betreft hoort het bij de gemaakte afspraken dat dit geregeld wordt. "Er moet heel veel gebeuren, maar in het regeerakkoord hebben we afgesproken dat wij het wel willen. En daar houd ik mijn regeringspartijen aan. Ook mijn minister."

De Tweede Kamer wil niet wachten op de minister, NSC en GroenLinks-PvdA komen zelf met WIA-herstelplannen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Meer maatregelen, of is de zwaar beveiligde EBI in Vught al streng genoeg? Jullie vragen beantwoord

Meer maatregelen, of is de zwaar beveiligde EBI in Vught al streng genoeg? Jullie vragen beantwoord
Beveiliging bij de extra beveiligde inrichting (EBI) in Vught
Bron: ANP

Taghi, Holleeder, Razzouki: de gevaarlijkste Nederlandse criminelen verblijven allemaal in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, oftewel de EBI. De inrichting heeft het hoogste beveiligingsniveau. We vroegen wat jullie erover willen weten.

Vlakbij de zwaar beveiligde gevangenis in Vught is afgelopen vrijdag een zittingszaal geopend voor strafzaken. Het is een maatregel om vluchtgevaarlijke gedetineerden minder vaak te hoeven vervoeren, want dat is peperduur en heeft grote risico's voor de veiligheid.

Beveiliging aanscherpen

"Tijdens een verplaatsing is er het risico dat een gedetineerde een ontsnappingsmogelijkheid vindt, meer dan wanneer iemand binnen de gevangenismuren blijft", verklaart woordvoerder Charlotte Hees van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).

De opening van de zittingszaal past in een bredere politieke beweging om de beveiliging rond zware criminelen verder aan te scherpen. Het is onder meer een reactie op incidenten waarbij criminelen ondanks hun detentie vermoedelijk toch contact onderhielden met de buitenwereld.

Is er wel personeel voor een nieuwe EBI?

Tweede EBI in Vlissingen

De afgelopen jaren hebben we gemerkt dat er meer hoogrisico-gedetineerden zijn die hun criminele handelen proberen voort te zetten vanuit hun cel, zegt de woordvoerder van de Dienst Justiële Inrichtingen. Het is ook de reden dat er een extra EBI wordt gerealiseerd op het nieuwe Justitieel Complex in Vlissingen, dat naar verwachting in 2030 klaar is.

Advocaat Geert-Jan Knoops, die vaak in de EBI is geweest, stelt vast: "Er is in de samenleving een toenemende toestroom aan georganiseerde criminaliteit, de aard van het strafrecht is veranderd. Er is daardoor meer behoefte ontstaan aan een tweede EBI."

Druk op capaciteit

Op dit moment is er één EBI in Nederland, in de Penitentiaire Inrichting (PI) in Vught. Die heeft plek voor 24 gedetineerden, verdeeld over verschillende afdelingen. Naast de geplande bouw van een nieuwe EBI in Vlissingen wordt ook de capaciteit in Vught uitgebreid, met twaalf extra cellen.

Er is veel druk op de capaciteit in het gevangeniswezen, zowel wat betreft personeelstekorten als celtekorten, maar op deze groep wordt niet bezuinigd, laat de woordvoerder van de DJI weten.

Wat maakt de EBI anders dan een gewone gevangenis?

Afgezonderd van elkaar

Wat maakt zo'n EBI nu anders dan andere plekken waar gedetineerden verblijven? Het belangrijkste verschil is de doelgroep die erin zit, legt de woordvoerder uit. In de EBI komen vooral gedetineerden terecht die een grote rol speelden in georganiseerde criminaliteit, en die bijvoorbeeld een crimineel netwerk aanstuurden.

"Hierdoor zijn we er in de EBI niet alleen mee bezig dat deze gedetineerden - plat gezegd - achter slot en grendel blijven, maar willen we ook voorkomen dat ze hun criminele netwerk vanuit de gevangenis blijven aansturen."

Volledig afgezonderd

Om dat te voorkomen, is er strenge controle op de gedetineerden. "Het meest essentiële verschil is dat een gedetineerde in de EBI volledig afgezonderd is van andere gedetineerden", vertelt Knoops.

"In gewone gevangenissen mogen gedetineerden met elkaar socialiseren. Bijvoorbeeld gezamenlijk naar de luchtplaats gaan of sporten. Dat is in de EBI vrijwel niet het geval."

Hoe wordt hulp van buitenaf tegengegaan?

Contact met buitenwereld

Woordvoerder Hees legt verder uit dat gedetineerden in de EBI absoluut niet samen in één cel geplaatst worden, zoals dat in andere gevangenissen soms wel gebeurt. De gedetineerden in de EBI kunnen heel soms even samen koken of tegelijkertijd sporten. Maar dan wordt er goed gekeken wie met wie mag, en wie zeker niet.

De afgelopen jaren is er ook meer afstand gekomen in het contact tussen de bewaarders en de gedetineerden. Om bewaarders zelf beter te beschermen.

Controle bij telefoongesprekken

Telefoongesprekken met de buitenwereld zijn bovendien streng geregeld. In andere gevangenissen is er vaak een grotere belzaal en algemenere controle. Maar bij de EBI is die controle één-op-één: om te bellen met een gedetineerde in de EBI, moet de beller onder begeleid toezicht naar een andere gevangenis komen. Zodat nauw in de gaten kan worden gehouden wie met wie belt.

Ook zijn de bezoekregels streng: je kunt niet zomaar even op bezoek bij iemand in de EBI.

Bekijk ook

'Bizar streng'

Volgens Hees is de EBI 'bizar streng'. Ze zegt: "Niemand wordt een momentje losgelaten. De gedetineerden zijn helemaal in hun eentje. En hoewel het natuurlijk terecht is dat ze daar verblijven, is het een heel naar regime om in te zitten."

In 2023 stelde het anti-foltercomité van de Raad van Europa dat de veiligheidsmaatregelen in de EBI 'buitensporig' streng waren.

Ieder jaar opnieuw beoordeeld

De woordvoerder benadrukt dat goed verantwoord moet blijven waarom maatregelen in de EBI nodig zijn. "Dienst Justitiële Inrichtingen staat ook voor een humaan detentiebeleid. Dus bij zo'n streng regime als in de EBI moet je verantwoorden of het noodzakelijk is dat iemand daar verblijft. En als iemand er al langer verblijft: of het niet afgebouwd kan worden. Soms kunnen gedetineerden naar een iets minder zwaar beveiligde inrichting, de Afdeling Intensief Toezicht (AIT)."

Ieder jaar worden de gedetineerden daarom opnieuw beoordeeld. Dat gebeurt onder meer op basis van adviezen van de gevangenisdirecteur.

info

EenVandaag Vraagt

Bij EenVandaag heb je de mogelijkheid om vragen en ideeën in te sturen. Dat kan altijd in onze chat, of je kunt meedoen aan de gerichte EenVandaag Vraagt-oproepen die wij zo'n twee keer per week plaatsen in de Peiling-app. De Peiling-app is gratis te downloaden in de App Store of Play Store.

Cameratoezicht op advocaten

Dan zijn er nog de advocaten die contact hebben met gedetineerden. Ook op dat contact is het toezicht strenger geregeld dan in andere gevangenissen. "In een gewone gevangenis kun je als advocaat gewoon met je cliënt aan een tafeltje zitten, kun je dossiers over en weer uitwisselen, zodat de gedetineerde kan meelezen", weet Knoops uit eigen ervaring.

"In de EBI wordt een gesprek streng gemonitord", zegt Knoops. "Dat is ook altijd zo geweest, voor zover ik weet. Toen ik ruim 10 jaar geleden iemand in de EBI als cliënt had, was dit ook al zo."

Naar de Eerste Kamer

Onder het vorige kabinet stelde minister Franc Weerwind (Rechtsbescherming) nog scherpere maatregelen in de EBI voor. Hieronder was ook het voorstel om cameratoezicht in te stellen bij gesprekken tussen gedetineerden en advocaten.

In februari 2025 stemde de Tweede Kamer in met de wetswijziging die hiervoor nodig was. Het voorstel moet nu nog langs de Eerste Kamer.

Bekijk ook

Verdediging moeilijker

Eerder stemde de Tweede Kamer in met wijzigingen die verder gingen dan enkel cameratoezicht, en ook auditief toezicht mogelijk maakte. Na een spoedadvies van de Raad van State werd hiervan afgezien.

"Het scherpe toezicht in de EBI maakt het werk van de verdediging al een stuk moeilijker", zegt Knoops hierover. "Als het toezicht óók nog eens gepaard zou gaan met geluid opnemen en kunnen terugluisteren. Dan zou een advocaat nooit vertrouwelijk informatie kunnen uitwisselen."

'Grenzen van toelaatbare zijn bereikt'

"Dat zou in strijd zijn met het Europese Mensenrechtenverdrag. Zelfs het belang van de veiligheid van de samenleving kan niet opwegen tegen het grote belang dat de wetgever heeft gecreëerd voor ongestoord vrij verkeer tussen advocaat en cliënt", zegt hij.

"Ik denk dat de grenzen van het toelaatbare nu al zijn bereikt met het huidige EBI-regime."

Nog strenger?

De Dienst Justitiële Inrichtingen ziet in principe geen heil in een nog strengere beveiliging in de EBI. "Bij incidenten moet je natuurlijk kijken: hoe wil je dit voorkomen in de toekomst?", zegt de woordvoerder. "En het is goed dat er voor de capaciteit een tweede EBI-vestiging gepland staat. Maar wij zitten niet op de route dat het dagelijks regime van de gedetineerden nu nog strenger moet."

"Het is in de EBI echt al heel streng. Dus de indruk die mensen soms hebben van 'het kan nog wel wat strenger', die klopt niet", zegt ze. "Bovendien moet je ook denken aan wat zo'n extreem streng beleid doet met mensen, wat voor mensen je daarmee maakt. Daar los je niks mee op, zeg maar. Het baat niet."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant